ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ବ୍ରହ୍ମୟୋନିର୍ମହାନାସୀତ୍ କୁଶୋ ନାମ ମହାତପାଃ ।
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟଵ୍ରତଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସଜ୍ଜନପ୍ରତିପୂଜକଃ ॥ 1 ॥
ସ ମହାତ୍ମା କୁଲୀନାୟାଂ ୟୁକ୍ତାୟାଂ ସୁଗୁଣୋଲ୍ବଣାନ୍ ।
ଵୈଦର୍ଭ୍ୟାଂ ଜନୟାମାସ ଚତୁରସ୍ସଦୃଶାନ୍ ସୁତାନ୍ ॥ 2 ॥
କୁଶାଂବଂ କୁଶନାଭଂ ଚ ଅଧୂର୍ତରଜସଂ ଵସୁମ୍ ।
ଦୀପ୍ତିୟୁକ୍ତାନ୍ ମହୋତ୍ସାହାନ୍ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଚିକୀର୍ଷୟା ॥ 3 ॥
ତାନୁଵାଚ କୁଶଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ଧର୍ମିଷ୍ଠାନ୍ ସତ୍ୟଵାଦିନଃ ।
କ୍ରିୟତାଂ ପାଲନଂ ପୁତ୍ରାଃ ଧର୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟଥ ପୁଷ୍କଲମ୍ ॥ 4 ॥
ଋଷେସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସମ୍ମତାଃ ।
ନିଵେଶଂ ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ପୁରାଣାଂ ନୃଵରାସ୍ତଦା ॥ 5 ॥
କୁଶାଂବସ୍ତୁ ମହାତେଜାଃ କୌଶାଂବୀମକରୋତ୍ପୁରୀମ୍ ।
କୁଶନାଭସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁରଂ ଚକ୍ରେ ମହୋଦୟମ୍ ॥ 6 ॥
ଅଧୂର୍ତରଜସୋ ରାମ ଧର୍ମାରଣ୍ୟଂ ମହୀପତିଃ ।
ଚକ୍ରେ ପୁରଵରଂ ରାଜା ଵସୁଶ୍ଚକ୍ରେ ଗିରିଵ୍ରଜମ୍ ॥ 7 ॥
ଏଷା ଵସୁମତୀ ରାମ ଵସୋସ୍ତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଏତେ ଶୈଲଵରାଃ ପଂଚ ପ୍ରକାଶଂତେ ସମଂତତଃ ॥ 8 ॥
ସୁମାଗଧୀ ନଦୀ ରମ୍ୟା ମଗଧାନ୍ ଵିଶ୍ରୁତାୟୟୌ ।
ପଂଚାନାଂ ଶୈଲମୁଖ୍ୟାନାଂ ମଧ୍ୟେ ମାଲେଵ ଶୋଭତେ ॥ 9 ॥
ସୈଷା ହି ମାଗଧୀ ରାମ ଵସୋସ୍ତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ପୂର୍ଵାଭିଚରିତା ରାମ ସୁକ୍ଷେତ୍ରା ସସ୍ୟମାଲିନୀ ॥ 10 ॥
କୁଶନାଭସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିଃ କନ୍ୟାଶତମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ଜନୟାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଘୃତାଚ୍ୟାଂ ରଘୁନଂଦନ ॥ 11 ॥
ତାସ୍ତୁ ୟୌଵନଶାଲିନ୍ୟୋ ରୂପଵତ୍ୟ ସ୍ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ ।
ଉଦ୍ୟାନଭୂମିମାଗମ୍ୟ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ଶତହ୍ରଦାଃ ॥ 12 ॥
ଗାୟଂତ୍ୟୋ ନୃତ୍ୟମାନାଶ୍ଚ ଵାଦୟଂତ୍ୟଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।
ଆମୋଦଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଵରାଭରଣଭୂଷିତାଃ ॥ 13 ॥
ଅଥ ତାଶ୍ଚାରୁସର୍ଵାଂଗ୍ୟୋ ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି ।
ଉଦ୍ୟାନଭୂମିମାଗମ୍ୟ ତାରା ଇଵ ଘନାଂତରେ ॥ 14 ॥
ତାସ୍ସର୍ଵଗୁଣସଂପନ୍ନା ରୂପୟୌଵନସଂୟୁତାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାତ୍ମକୋ ଵାୟୁରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 15 ॥
ଅହଂ ଵଃ କାମୟେ ସର୍ଵା ଭାର୍ୟା ମମ ଭଵିଷ୍ୟଥ ।
ମାନୁଷସ୍ତ୍ୟଜ୍ୟତାଂ ଭାଵଃ ଦୀର୍ଘମାୟୁରଵାପ୍ସ୍ୟଥ ॥ 16 ॥
ଚଲଂ ହି ୟୌଵନଂ ନିତ୍ୟଂ ମାନୁଷେଷୁ ଵିଶେଷତଃ ।
ଅକ୍ଷୟ୍ୟଂ ୟୌଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଅମର୍ୟଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ୟଥ ॥ 17 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାୟୋରକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ।
ଅପହାସ୍ୟ ତତୋ ଵାକ୍ୟଂ କନ୍ୟାଶତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
ଅଂତଶ୍ଚରସି ଭୂତାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ତ୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମ ।
ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାଃ ସ୍ମ ତେ ସର୍ଵାଃ କିମସ୍ମାନଵମନ୍ୟସେ ॥ 19 ॥
କୁଶନାଭସୁତାସ୍ସର୍ଵାଃ ସମର୍ଥାସ୍ତ୍ଵାଂ ସୁରୋତ୍ତମ ।
ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ୍ୟାଵୟିତୁଂ ଦେଵଂ ରକ୍ଷାମସ୍ତୁ ତପୋ ଵୟମ୍ ॥ 20 ॥
ମାଭୂତ୍ସ କାଲୋ ଦୁର୍ମେଧଃ ପିତରଂ ସତ୍ୟଵାଦିନମ୍ ।
ନାଵମନ୍ୟସ୍ଵ ଧର୍ମେଣ ସ୍ଵୟଂ ଵରମୁପାସ୍ମହେ ॥ 21 ॥
ପିତା ହି ପ୍ରଭୁରସ୍ମାକଂ ଦୈଵତଂ ପରମଂ ହି ନଃ ।
ୟସ୍ୟ ନୋ ଦାସ୍ୟତି ପିତା ସ ନୋ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 22 ॥
ତାସାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାୟୁଃ ପରମକୋପନଃ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ବଭଂଜ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 23 ॥
ତାଃ କନ୍ୟା ଵାୟୁନା ଭଗ୍ନା ଵିଵିଶୁର୍ନୃପତେର୍ଗୃହମ୍ ।
ପ୍ରାପତନ୍ ଭୁଵି ସଂଭ୍ରାଂତାସ୍ସଲଜ୍ଜା ସ୍ସାସ୍ରଲୋଚନାଃ ॥ 24 ॥
ସ ଚ ତା ଦୟିତା ଦୀନାଃ କନ୍ୟାଃ ପରମଶୋଭନାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗ୍ନାସ୍ତଦା ରାଜା ସଂଭ୍ରାଂତ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 25 ॥
କିମିଦଂ କଥ୍ୟତାଂ ପୁତ୍ର୍ୟଃ କୋ ଧର୍ମମଵମନ୍ୟତେ ।
କୁବ୍ଜାଃ କେନ କୃତାଃ ସର୍ଵା ଵେଷ୍ଟଂତ୍ୟୋ ନାଭିଭାଷଥ ।
ଏଵଂ ରାଜା ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ୟ ସମାଧିଂ ସଂଦଧେ ତତଃ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
