શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ નવાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
જાબાલેસ્તુ વચશ્શ્રુત્વા રામ સ્સત્યાત્મનાં વરઃ ।
ઉવાચ પરયા ભક્ત્યા સ્વબુદ્ધ્યા ચાવિપન્નયા ॥ 1 ॥
ભવાન્મે પ્રિયકામાર્થં વચનં યદિહોક્તવાન્ ।
અકાર્યં કાર્યસંકાશમપથ્યં પથ્યસમ્મતમ્ ॥ 2 ॥
નિર્મર્યાદસ્તુ પુરુષઃ પાપાચારસમન્વિતઃ ।
માનં ન લભતે સત્સુ ભિન્નચારિત્રદર્શનઃ ॥ 3 ॥
કુલીનમકુલીનં વા વીરં પુરુષમાનિનમ્ ।
ચારિત્રમેવ વ્યાખ્યાતિ શુચિં વા યદિ વાઽશુચિમ્ ॥ 4 ॥
અનાર્યસ્ત્વાર્યસંકાશ શ્શૌચાદ્દીનસ્તાથાઽશુચિઃ ।
લક્ષણ્યવદલક્ષણ્યો દુશ્શીલશ્શીલવાનિવ ॥ 5 ॥
અધર્મં ધર્મવેશેણ યદીમં લોકસંકુરમ્ ।
અભિપત્સ્યે શુભં હિત્વા ક્રિયાવિધિવિવર્જિતમ્ ॥ 6 ॥
કશ્ચેતયાનઃ પુરુષઃ કાર્યાકાર્યવિચક્ષણઃ ।
બહુમંસ્યતિ માં લોકે દુર્વૃત્તં લોકદૂષણમ્ ॥ 7 ॥
કસ્ય દાસ્યામ્યહં વૃત્તં કેન વા સ્વર્ગમાપ્નુયામ્ ।
આનયા વર્તમાનો હિ વૃત્ત્યા હીનપ્રતિજ્ઞયા ॥ 8 ॥
કામવૃત્તસ્ત્વયં લોકઃ કૃત્સ્ન સ્સમુપવર્તતે ।
યદ્વૃત્તા સ્સંતિ રાજાનસ્તદ્વૃત્તા સ્સંતિ હિ પ્રજાઃ ॥ 9 ॥
સત્યમેવાનૃશંસં ચ રાજવૃત્તં સનાતનમ્ ।
તસ્માત્સત્યાત્મકં રાજ્યં સત્યે લોકઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥ 10 ॥
ઋષયશ્ચૈવ દેવાશ્ચ સત્યમેવ હિ મેનિરે ।
સત્યવાદી હિ લોકેઽસ્મિન્પરમં ગચ્છતિ ક્ષયમ્ ॥ 11 ॥
ઉદ્વિજંતે યથા સર્પાન્નરાદનૃતવાદિનઃ ।
ધર્મ સ્સત્યં પરો લોકે મૂલં સ્વર્ગસ્ય ચોચ્યતે ॥ 12 ॥
સત્યમેવેશ્વરો લોકે સત્યં પદ્માશ્રિતા સદા ।
સત્યમૂલાનિ સર્વાણિ સત્યાન્નાસ્તિ પરં પદમ્ ॥ 13 ॥
દત્તમિષ્ટં હુતં ચૈવ તપ્તાનિ ચ તપાંસિ ચ ।
વેદા સ્સત્યપ્રતિષ્ઠાના સ્તસ્માત્સત્યપરો ભવેત્ ॥ 14 ॥
એકઃ પાલયતે લોકમેકઃ પાલયતે કુલમ્ ।
મજ્જત્યેકો હિ નિરય એક સ્સ્વર્ગે મહીયતે ॥ 15 ॥
સોઽહં પિતુર્નિયોગં તુ કિમર્થં નાનુપાલયે ।
સત્યપ્રતિશ્રવ સ્સત્યં સત્યેન સમયીકૃતઃ ॥ 16 ॥
નૈવ લોભાન્ન મોહાદ્વા ન હ્યજ્ઞાનાત્તમોઽન્વિતઃ ।
સેતું સત્યસ્ય ભેત્સ્યામિ ગુરો સ્સત્યપ્રતિશ્રવઃ ॥ 17 ॥
અસત્યસંધસ્ય સતશ્ચલસ્યાસ્થિરચેતસઃ ।
નૈવ દેવા ન પિતરઃ પ્રતીચ્છંતીતિ નઃ શ્રુતમ્ ॥ 18 ॥
પ્રત્યગાત્મમિમં ધર્મં સત્યં પશ્યામ્યહં સ્વયમ્ ।
ભાર સ્સત્પુરુષાચીર્ણસ્તદર્થમભિમન્યતે ॥ 19 ॥
ક્ષાત્રં ધર્મમહંત્યક્ષ્યે હ્યધર્મં ધર્મસંહિતમ્ ।
ક્ષુદ્રૈર્નૃશંસૈર્લુબ્ધૈશ્ચ સેવિતં પાપકર્મભિઃ ॥ 20 ॥
કાયેન કુરુતે પાપં મનસા સંપ્રધાર્ય તત્ ।
અનૃતં જિહ્વયા ચાહ ત્રિવિધં કર્મપાતકમ્ ॥ 21 ॥
ભૂમિઃ કીર્તિર્યશો લક્ષ્મીઃ પુરુષં પ્રાર્થયંતિ હિ ।
સત્યં સમનુવર્તને સત્યમેવ ભજેત તતઃ ॥ 22 ॥
શ્રેષ્ઠં હ્યનાર્યમેવ સ્યાદ્યદ્ભવાનવધાર્ય મામ્ ।
આહ યુક્તિ કરૈર્વાક્યૈરિદં ભદ્રં કુરુષ્વ હ ॥ 23 ॥
કથં હ્યહં પ્રતિજ્ઞાય વનવાસમિમં ગુરોઃ ।
ભરતસ્ય કરિષ્યામિ વચો હિત્વા ગુરોર્વચઃ ॥ 24 ॥
સ્થિરા મયા પ્રતિજ્ઞાતા પ્રતિજ્ઞા ગુરુસન્નિધૌ ।
પ્રહૃષ્યમાણા સા દેવી કૈકેયી ચાભવત્તદા ॥ 25 ॥
વનવાસં વસન્નેવ શુચિર્નિયતભોજનઃ ।
મૂલપુષ્પફલૈઃ પુણ્યૈઃ પિત્રૂન્ દેવાંશ્ચ તર્પયન્ ॥ 26 ॥
સંતુષ્ટપંચવર્ગોઽહં લોકયાત્રાં પ્રવર્તયે ।
અકુહ શ્શ્રદ્ધધાનસ્સન્કાર્યાકાર્યવિચક્ષણઃ ॥ 27 ॥
વનવાસં વસન્નેવં શુચિર્નિયતભોજનઃ ।
મૂલૈઃ પુષ્પૈઃ ફલૈઃ પુણ્યૈઃ પિત્રૂન્ દેવાંશ્ચ તર્પયન્ ॥ 28 ॥
સંતુષ્ટપંચવર્ગોઽહં લોકયાત્રાં પ્રવર્તયે ।
અકુહ શ્શ્રદ્ધધાનસ્સન્કાર્યાકાર્યવિચક્ષણઃ ॥ 29 ॥
કર્મભૂમિમાં પ્રાપ્ય કર્તવ્યં કર્મ યચ્છુભમ્ ।
અગ્નિર્વાયુશ્ચ સોમશ્ચ કર્મણાં ફલભાગિનઃ ॥ 30 ॥
શતં ક્રતૂનામાહૃત્ય દેવરાટ્ ત્રિદિવં ગતઃ ।
તપાંસ્યુગ્રાણિ ચાસ્થાય દિવં યાતા મહર્ષયઃ ॥ 31 ॥
અમૃષ્યમાણઃ પુનરુગ્રતેજાઃ નિશમ્ય તં નાસ્તિકવાક્યહેતુમ્ ।
અથાબ્રવીત્તં નૃપતેસ્તનૂજો વિગર્હમાણો વચનાનિ તસ્ય ॥ 32 ॥
સત્યં ચ ધર્મં ચ પરાક્રમં ચ ભૂતાનુકંપાં પ્રિયવાદિતાં ચ ।
દ્વિજાતિદેવાતિધિપૂજનં ચ પંથાનમાહુસ્ત્રિદિવસ્ય સંતઃ ॥ 33 ॥
તેનૈવમાજ્ઞાય યથાવદર્થમેકોદયં સંપ્રતિપદ્ય વિપ્રાઃ ।
ધર્મં ચરંત સ્સકલં યથાવત્કાંક્ષંતિ લોકાગમમપ્રમત્તાઃ ॥ 34 ॥
નિંદામ્યહં કર્મ કૃતં પિતુસ્તદ્યસ્ત્વામગૃહ્ણાદ્વિષમસ્થબુદ્ધિમ્ ।
બુદ્ધ્યાઽનયૈવંવિધયા ચરંતં સુનાસ્તિકં ધર્મપથાદપેતમ્ ॥ 35 ॥
યથા હિ ચોરઃ સ તથા હિ બુદ્ધસ્તથાગતં નાસ્તિકમત્ર વિદ્ધિ ।
તસ્માદ્ધિ યઃ શંક્યતમઃ પ્રજાનાં ન નાસ્તિકેનાભિમુખો બુધઃ સ્યાત્ ॥ 36 ॥
ત્વત્તો જનાઃ પૂર્વતરે દ્વિજાચ્શ્ર શુભાનિ કર્માણિ બહૂનિ ચક્રુઃ ।
જિત્વા સદેમં ચ પરં ચ લોકં તસ્માવ્દિજા સ્વસ્તિ હુતં કૃતં ચ ॥ 37 ॥
ધર્મે રતાઃ સત્પુરુષૈઃ સમેતાસ્તેજસ્વિનો દાનગુણપ્રધાનાઃ ।
અહિંસકા વીતમલાશ્ચ લોકે ભવંતિ પૂજ્યા મુનયઃ પ્રધાનાઃ ॥ 38 ॥
ઇતિ બ્રુવંતં વચનં સરોષં રામં મહાત્માનમદીનસત્ત્વમ્ ।
ઉવાચ પથ્યં પુનરાસ્તિકં ચ સત્યં વચઃ સાનુનયં ચ વિપ્રઃ ॥ 39 ॥
ન નાસ્તિકાનાં વચનં બ્રવીમ્યહં ન નાસ્તિકોઽહં ન ચ નાસ્તિ કિંચન ।
સમીક્ષ્ય કાલં પુનરાસ્તિકોઽભવં ભવેય કાલે પુનરેવ નાસ્તિકઃ ॥ 40 ॥
ન ચાપિ કાલોઽય મુપાગતશ્શનૈર્યથા મયા નાસ્તિકવાગુદીરિતા ।
નિવર્તનાર્થં તવ રામ કારણાત્ પ્રસાદનાર્થં ચ મયૈતદીરિતમ્ ॥ 41 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે નવાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
