View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.109 Ayodhya Kanda - Sarga 109

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha navādhikaśatatamassargaḥ ।

jābālēstu vachaśśrutvā rāma ssatyātmanāṃ varaḥ ।
uvācha parayā bhaktyā svabuddhyā chāvipannayā ॥ 1 ॥

bhavānmē priyakāmārthaṃ vachanaṃ yadihōktavān ।
akāryaṃ kāryasaṅkāśamapathyaṃ pathyasammatam ॥ 2 ॥

nirmaryādastu puruṣaḥ pāpāchārasamanvitaḥ ।
mānaṃ na labhatē satsu bhinnachāritradarśanaḥ ॥ 3 ॥

kulīnamakulīnaṃ vā vīraṃ puruṣamāninam ।
chāritramēva vyākhyāti śuchiṃ vā yadi vā'śuchim ॥ 4 ॥

anāryastvāryasaṅkāśa śśauchāddīnastāthā'śuchiḥ ।
lakṣaṇyavadalakṣaṇyō duśśīlaśśīlavāniva ॥ 5 ॥

adharmaṃ dharmavēśēṇa yadīmaṃ lōkasaṅkuram ।
abhipatsyē śubhaṃ hitvā kriyāvidhivivarjitam ॥ 6 ॥

kaśchētayānaḥ puruṣaḥ kāryākāryavichakṣaṇaḥ ।
bahumaṃsyati māṃ lōkē durvṛttaṃ lōkadūṣaṇam ॥ 7 ॥

kasya dāsyāmyahaṃ vṛttaṃ kēna vā svargamāpnuyām ।
ānayā vartamānō hi vṛttyā hīnapratijñayā ॥ 8 ॥

kāmavṛttastvayaṃ lōkaḥ kṛtsna ssamupavartatē ।
yadvṛttā ssanti rājānastadvṛttā ssanti hi prajāḥ ॥ 9 ॥

satyamēvānṛśaṃsaṃ cha rājavṛttaṃ sanātanam ।
tasmātsatyātmakaṃ rājyaṃ satyē lōkaḥ pratiṣṭhitaḥ ॥ 10 ॥

ṛṣayaśchaiva dēvāścha satyamēva hi mēnirē ।
satyavādī hi lōkē'sminparamaṃ gachChati kṣayam ॥ 11 ॥

udvijantē yathā sarpānnarādanṛtavādinaḥ ।
dharma ssatyaṃ parō lōkē mūlaṃ svargasya chōchyatē ॥ 12 ॥

satyamēvēśvarō lōkē satyaṃ padmāśritā sadā ।
satyamūlāni sarvāṇi satyānnāsti paraṃ padam ॥ 13 ॥

dattamiṣṭaṃ hutaṃ chaiva taptāni cha tapāṃsi cha ।
vēdā ssatyapratiṣṭhānā stasmātsatyaparō bhavēt ॥ 14 ॥

ēkaḥ pālayatē lōkamēkaḥ pālayatē kulam ।
majjatyēkō hi niraya ēka ssvargē mahīyatē ॥ 15 ॥

sō'haṃ piturniyōgaṃ tu kimarthaṃ nānupālayē ।
satyapratiśrava ssatyaṃ satyēna samayīkṛtaḥ ॥ 16 ॥

naiva lōbhānna mōhādvā na hyajñānāttamō'nvitaḥ ।
sētuṃ satyasya bhētsyāmi gurō ssatyapratiśravaḥ ॥ 17 ॥

asatyasandhasya sataśchalasyāsthirachētasaḥ ।
naiva dēvā na pitaraḥ pratīchChantīti naḥ śrutam ॥ 18 ॥

pratyagātmamimaṃ dharmaṃ satyaṃ paśyāmyahaṃ svayam ।
bhāra ssatpuruṣāchīrṇastadarthamabhimanyatē ॥ 19 ॥

kṣātraṃ dharmamahantyakṣyē hyadharmaṃ dharmasaṃhitam ।
kṣudrairnṛśaṃsairlubdhaiścha sēvitaṃ pāpakarmabhiḥ ॥ 20 ॥

kāyēna kurutē pāpaṃ manasā sampradhārya tat ।
anṛtaṃ jihvayā chāha trividhaṃ karmapātakam ॥ 21 ॥

bhūmiḥ kīrtiryaśō lakṣmīḥ puruṣaṃ prārthayanti hi ।
satyaṃ samanuvartanē satyamēva bhajēta tataḥ ॥ 22 ॥

śrēṣṭhaṃ hyanāryamēva syādyadbhavānavadhārya mām ।
āha yukti karairvākyairidaṃ bhadraṃ kuruṣva ha ॥ 23 ॥

kathaṃ hyahaṃ pratijñāya vanavāsamimaṃ gurōḥ ।
bharatasya kariṣyāmi vachō hitvā gurōrvachaḥ ॥ 24 ॥

sthirā mayā pratijñātā pratijñā gurusannidhau ।
prahṛṣyamāṇā sā dēvī kaikēyī chābhavattadā ॥ 25 ॥

vanavāsaṃ vasannēva śuchirniyatabhōjanaḥ ।
mūlapuṣpaphalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn dēvāṃścha tarpayan ॥ 26 ॥

santuṣṭapañchavargō'haṃ lōkayātrāṃ pravartayē ।
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavichakṣaṇaḥ ॥ 27 ॥

vanavāsaṃ vasannēvaṃ śuchirniyatabhōjanaḥ ।
mūlaiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn dēvāṃścha tarpayan ॥ 28 ॥

santuṣṭapañchavargō'haṃ lōkayātrāṃ pravartayē ।
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavichakṣaṇaḥ ॥ 29 ॥

karmabhūmimāṃ prāpya kartavyaṃ karma yachChubham ।
agnirvāyuścha sōmaścha karmaṇāṃ phalabhāginaḥ ॥ 30 ॥

śataṃ kratūnāmāhṛtya dēvarāṭ tridivaṃ gataḥ ।
tapāṃsyugrāṇi chāsthāya divaṃ yātā maharṣayaḥ ॥ 31 ॥

amṛṣyamāṇaḥ punarugratējāḥ niśamya taṃ nāstikavākyahētum ।
athābravīttaṃ nṛpatēstanūjō vigarhamāṇō vachanāni tasya ॥ 32 ॥

satyaṃ cha dharmaṃ cha parākramaṃ cha bhūtānukampāṃ priyavāditāṃ cha ।
dvijātidēvātidhipūjanaṃ cha panthānamāhustridivasya santaḥ ॥ 33 ॥

tēnaivamājñāya yathāvadarthamēkōdayaṃ sampratipadya viprāḥ ।
dharmaṃ charanta ssakalaṃ yathāvatkāṅkṣanti lōkāgamamapramattāḥ ॥ 34 ॥

nindāmyahaṃ karma kṛtaṃ pitustadyastvāmagṛhṇādviṣamasthabuddhim ।
buddhyā'nayaivaṃvidhayā charantaṃ sunāstikaṃ dharmapathādapētam ॥ 35 ॥

yathā hi chōraḥ sa tathā hi buddhastathāgataṃ nāstikamatra viddhi ।
tasmāddhi yaḥ śaṅkyatamaḥ prajānāṃ na nāstikēnābhimukhō budhaḥ syāt ॥ 36 ॥

tvattō janāḥ pūrvatarē dvijāchśra śubhāni karmāṇi bahūni chakruḥ ।
jitvā sadēmaṃ cha paraṃ cha lōkaṃ tasmāvdijā svasti hutaṃ kṛtaṃ cha ॥ 37 ॥

dharmē ratāḥ satpuruṣaiḥ samētāstējasvinō dānaguṇapradhānāḥ ।
ahiṃsakā vītamalāścha lōkē bhavanti pūjyā munayaḥ pradhānāḥ ॥ 38 ॥

iti bruvantaṃ vachanaṃ sarōṣaṃ rāmaṃ mahātmānamadīnasattvam ।
uvācha pathyaṃ punarāstikaṃ cha satyaṃ vachaḥ sānunayaṃ cha vipraḥ ॥ 39 ॥

na nāstikānāṃ vachanaṃ bravīmyahaṃ na nāstikō'haṃ na cha nāsti kiñchana ।
samīkṣya kālaṃ punarāstikō'bhavaṃ bhavēya kālē punarēva nāstikaḥ ॥ 40 ॥

na chāpi kālō'ya mupāgataśśanairyathā mayā nāstikavāgudīritā ।
nivartanārthaṃ tava rāma kāraṇāt prasādanārthaṃ cha mayaitadīritam ॥ 41 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē navādhikaśatatamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: