ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ନଵାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଜାବାଲେସ୍ତୁ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମ ସ୍ସତ୍ୟାତ୍ମନାଂ ଵରଃ ।
ଉଵାଚ ପରୟା ଭକ୍ତ୍ୟା ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଚାଵିପନ୍ନୟା ॥ 1 ॥
ଭଵାନ୍ମେ ପ୍ରିୟକାମାର୍ଥଂ ଵଚନଂ ୟଦିହୋକ୍ତଵାନ୍ ।
ଅକାର୍ୟଂ କାର୍ୟସଂକାଶମପଥ୍ୟଂ ପଥ୍ୟସମ୍ମତମ୍ ॥ 2 ॥
ନିର୍ମର୍ୟାଦସ୍ତୁ ପୁରୁଷଃ ପାପାଚାରସମନ୍ଵିତଃ ।
ମାନଂ ନ ଲଭତେ ସତ୍ସୁ ଭିନ୍ନଚାରିତ୍ରଦର୍ଶନଃ ॥ 3 ॥
କୁଲୀନମକୁଲୀନଂ ଵା ଵୀରଂ ପୁରୁଷମାନିନମ୍ ।
ଚାରିତ୍ରମେଵ ଵ୍ୟାଖ୍ୟାତି ଶୁଚିଂ ଵା ୟଦି ଵାଽଶୁଚିମ୍ ॥ 4 ॥
ଅନାର୍ୟସ୍ତ୍ଵାର୍ୟସଂକାଶ ଶ୍ଶୌଚାଦ୍ଦୀନସ୍ତାଥାଽଶୁଚିଃ ।
ଲକ୍ଷଣ୍ୟଵଦଲକ୍ଷଣ୍ୟୋ ଦୁଶ୍ଶୀଲଶ୍ଶୀଲଵାନିଵ ॥ 5 ॥
ଅଧର୍ମଂ ଧର୍ମଵେଶେଣ ୟଦୀମଂ ଲୋକସଂକୁରମ୍ ।
ଅଭିପତ୍ସ୍ୟେ ଶୁଭଂ ହିତ୍ଵା କ୍ରିୟାଵିଧିଵିଵର୍ଜିତମ୍ ॥ 6 ॥
କଶ୍ଚେତୟାନଃ ପୁରୁଷଃ କାର୍ୟାକାର୍ୟଵିଚକ୍ଷଣଃ ।
ବହୁମଂସ୍ୟତି ମାଂ ଲୋକେ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତଂ ଲୋକଦୂଷଣମ୍ ॥ 7 ॥
କସ୍ୟ ଦାସ୍ୟାମ୍ୟହଂ ଵୃତ୍ତଂ କେନ ଵା ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁୟାମ୍ ।
ଆନୟା ଵର୍ତମାନୋ ହି ଵୃତ୍ତ୍ୟା ହୀନପ୍ରତିଜ୍ଞୟା ॥ 8 ॥
କାମଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵୟଂ ଲୋକଃ କୃତ୍ସ୍ନ ସ୍ସମୁପଵର୍ତତେ ।
ୟଦ୍ଵୃତ୍ତା ସ୍ସଂତି ରାଜାନସ୍ତଦ୍ଵୃତ୍ତା ସ୍ସଂତି ହି ପ୍ରଜାଃ ॥ 9 ॥
ସତ୍ୟମେଵାନୃଶଂସଂ ଚ ରାଜଵୃତ୍ତଂ ସନାତନମ୍ ।
ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ୟାତ୍ମକଂ ରାଜ୍ୟଂ ସତ୍ୟେ ଲୋକଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ 10 ॥
ଋଷୟଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚ ସତ୍ୟମେଵ ହି ମେନିରେ ।
ସତ୍ୟଵାଦୀ ହି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ପରମଂ ଗଚ୍ଛତି କ୍ଷୟମ୍ ॥ 11 ॥
ଉଦ୍ଵିଜଂତେ ୟଥା ସର୍ପାନ୍ନରାଦନୃତଵାଦିନଃ ।
ଧର୍ମ ସ୍ସତ୍ୟଂ ପରୋ ଲୋକେ ମୂଲଂ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ୟ ଚୋଚ୍ୟତେ ॥ 12 ॥
ସତ୍ୟମେଵେଶ୍ଵରୋ ଲୋକେ ସତ୍ୟଂ ପଦ୍ମାଶ୍ରିତା ସଦା ।
ସତ୍ୟମୂଲାନି ସର୍ଵାଣି ସତ୍ୟାନ୍ନାସ୍ତି ପରଂ ପଦମ୍ ॥ 13 ॥
ଦତ୍ତମିଷ୍ଟଂ ହୁତଂ ଚୈଵ ତପ୍ତାନି ଚ ତପାଂସି ଚ ।
ଵେଦା ସ୍ସତ୍ୟପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ସ୍ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ୟପରୋ ଭଵେତ୍ ॥ 14 ॥
ଏକଃ ପାଲୟତେ ଲୋକମେକଃ ପାଲୟତେ କୁଲମ୍ ।
ମଜ୍ଜତ୍ୟେକୋ ହି ନିରୟ ଏକ ସ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀୟତେ ॥ 15 ॥
ସୋଽହଂ ପିତୁର୍ନିୟୋଗଂ ତୁ କିମର୍ଥଂ ନାନୁପାଲୟେ ।
ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରଵ ସ୍ସତ୍ୟଂ ସତ୍ୟେନ ସମୟୀକୃତଃ ॥ 16 ॥
ନୈଵ ଲୋଭାନ୍ନ ମୋହାଦ୍ଵା ନ ହ୍ୟଜ୍ଞାନାତ୍ତମୋଽନ୍ଵିତଃ ।
ସେତୁଂ ସତ୍ୟସ୍ୟ ଭେତ୍ସ୍ୟାମି ଗୁରୋ ସ୍ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରଵଃ ॥ 17 ॥
ଅସତ୍ୟସଂଧସ୍ୟ ସତଶ୍ଚଲସ୍ୟାସ୍ଥିରଚେତସଃ ।
ନୈଵ ଦେଵା ନ ପିତରଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଛଂତୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 18 ॥
ପ୍ରତ୍ୟଗାତ୍ମମିମଂ ଧର୍ମଂ ସତ୍ୟଂ ପଶ୍ୟାମ୍ୟହଂ ସ୍ଵୟମ୍ ।
ଭାର ସ୍ସତ୍ପୁରୁଷାଚୀର୍ଣସ୍ତଦର୍ଥମଭିମନ୍ୟତେ ॥ 19 ॥
କ୍ଷାତ୍ରଂ ଧର୍ମମହଂତ୍ୟକ୍ଷ୍ୟେ ହ୍ୟଧର୍ମଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ।
କ୍ଷୁଦ୍ରୈର୍ନୃଶଂସୈର୍ଲୁବ୍ଧୈଶ୍ଚ ସେଵିତଂ ପାପକର୍ମଭିଃ ॥ 20 ॥
କାୟେନ କୁରୁତେ ପାପଂ ମନସା ସଂପ୍ରଧାର୍ୟ ତତ୍ ।
ଅନୃତଂ ଜିହ୍ଵୟା ଚାହ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମପାତକମ୍ ॥ 21 ॥
ଭୂମିଃ କୀର୍ତିର୍ୟଶୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରାର୍ଥୟଂତି ହି ।
ସତ୍ୟଂ ସମନୁଵର୍ତନେ ସତ୍ୟମେଵ ଭଜେତ ତତଃ ॥ 22 ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହ୍ୟନାର୍ୟମେଵ ସ୍ୟାଦ୍ୟଦ୍ଭଵାନଵଧାର୍ୟ ମାମ୍ ।
ଆହ ୟୁକ୍ତି କରୈର୍ଵାକ୍ୟୈରିଦଂ ଭଦ୍ରଂ କୁରୁଷ୍ଵ ହ ॥ 23 ॥
କଥଂ ହ୍ୟହଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାୟ ଵନଵାସମିମଂ ଗୁରୋଃ ।
ଭରତସ୍ୟ କରିଷ୍ୟାମି ଵଚୋ ହିତ୍ଵା ଗୁରୋର୍ଵଚଃ ॥ 24 ॥
ସ୍ଥିରା ମୟା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ୟମାଣା ସା ଦେଵୀ କୈକେୟୀ ଚାଭଵତ୍ତଦା ॥ 25 ॥
ଵନଵାସଂ ଵସନ୍ନେଵ ଶୁଚିର୍ନିୟତଭୋଜନଃ ।
ମୂଲପୁଷ୍ପଫଲୈଃ ପୁଣ୍ୟୈଃ ପିତ୍ରୂନ୍ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପୟନ୍ ॥ 26 ॥
ସଂତୁଷ୍ଟପଂଚଵର୍ଗୋଽହଂ ଲୋକୟାତ୍ରାଂ ପ୍ରଵର୍ତୟେ ।
ଅକୁହ ଶ୍ଶ୍ରଦ୍ଧଧାନସ୍ସନ୍କାର୍ୟାକାର୍ୟଵିଚକ୍ଷଣଃ ॥ 27 ॥
ଵନଵାସଂ ଵସନ୍ନେଵଂ ଶୁଚିର୍ନିୟତଭୋଜନଃ ।
ମୂଲୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲୈଃ ପୁଣ୍ୟୈଃ ପିତ୍ରୂନ୍ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପୟନ୍ ॥ 28 ॥
ସଂତୁଷ୍ଟପଂଚଵର୍ଗୋଽହଂ ଲୋକୟାତ୍ରାଂ ପ୍ରଵର୍ତୟେ ।
ଅକୁହ ଶ୍ଶ୍ରଦ୍ଧଧାନସ୍ସନ୍କାର୍ୟାକାର୍ୟଵିଚକ୍ଷଣଃ ॥ 29 ॥
କର୍ମଭୂମିମାଂ ପ୍ରାପ୍ୟ କର୍ତଵ୍ୟଂ କର୍ମ ୟଚ୍ଛୁଭମ୍ ।
ଅଗ୍ନିର୍ଵାୟୁଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲଭାଗିନଃ ॥ 30 ॥
ଶତଂ କ୍ରତୂନାମାହୃତ୍ୟ ଦେଵରାଟ୍ ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତଃ ।
ତପାଂସ୍ୟୁଗ୍ରାଣି ଚାସ୍ଥାୟ ଦିଵଂ ୟାତା ମହର୍ଷୟଃ ॥ 31 ॥
ଅମୃଷ୍ୟମାଣଃ ପୁନରୁଗ୍ରତେଜାଃ ନିଶମ୍ୟ ତଂ ନାସ୍ତିକଵାକ୍ୟହେତୁମ୍ ।
ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ନୃପତେସ୍ତନୂଜୋ ଵିଗର୍ହମାଣୋ ଵଚନାନି ତସ୍ୟ ॥ 32 ॥
ସତ୍ୟଂ ଚ ଧର୍ମଂ ଚ ପରାକ୍ରମଂ ଚ ଭୂତାନୁକଂପାଂ ପ୍ରିୟଵାଦିତାଂ ଚ ।
ଦ୍ଵିଜାତିଦେଵାତିଧିପୂଜନଂ ଚ ପଂଥାନମାହୁସ୍ତ୍ରିଦିଵସ୍ୟ ସଂତଃ ॥ 33 ॥
ତେନୈଵମାଜ୍ଞାୟ ୟଥାଵଦର୍ଥମେକୋଦୟଂ ସଂପ୍ରତିପଦ୍ୟ ଵିପ୍ରାଃ ।
ଧର୍ମଂ ଚରଂତ ସ୍ସକଲଂ ୟଥାଵତ୍କାଂକ୍ଷଂତି ଲୋକାଗମମପ୍ରମତ୍ତାଃ ॥ 34 ॥
ନିଂଦାମ୍ୟହଂ କର୍ମ କୃତଂ ପିତୁସ୍ତଦ୍ୟସ୍ତ୍ଵାମଗୃହ୍ଣାଦ୍ଵିଷମସ୍ଥବୁଦ୍ଧିମ୍ ।
ବୁଦ୍ଧ୍ୟାଽନୟୈଵଂଵିଧୟା ଚରଂତଂ ସୁନାସ୍ତିକଂ ଧର୍ମପଥାଦପେତମ୍ ॥ 35 ॥
ୟଥା ହି ଚୋରଃ ସ ତଥା ହି ବୁଦ୍ଧସ୍ତଥାଗତଂ ନାସ୍ତିକମତ୍ର ଵିଦ୍ଧି ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧି ୟଃ ଶଂକ୍ୟତମଃ ପ୍ରଜାନାଂ ନ ନାସ୍ତିକେନାଭିମୁଖୋ ବୁଧଃ ସ୍ୟାତ୍ ॥ 36 ॥
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଜନାଃ ପୂର୍ଵତରେ ଦ୍ଵିଜାଚ୍ଶ୍ର ଶୁଭାନି କର୍ମାଣି ବହୂନି ଚକ୍ରୁଃ ।
ଜିତ୍ଵା ସଦେମଂ ଚ ପରଂ ଚ ଲୋକଂ ତସ୍ମାଵ୍ଦିଜା ସ୍ଵସ୍ତି ହୁତଂ କୃତଂ ଚ ॥ 37 ॥
ଧର୍ମେ ରତାଃ ସତ୍ପୁରୁଷୈଃ ସମେତାସ୍ତେଜସ୍ଵିନୋ ଦାନଗୁଣପ୍ରଧାନାଃ ।
ଅହିଂସକା ଵୀତମଲାଶ୍ଚ ଲୋକେ ଭଵଂତି ପୂଜ୍ୟା ମୁନୟଃ ପ୍ରଧାନାଃ ॥ 38 ॥
ଇତି ବ୍ରୁଵଂତଂ ଵଚନଂ ସରୋଷଂ ରାମଂ ମହାତ୍ମାନମଦୀନସତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ଉଵାଚ ପଥ୍ୟଂ ପୁନରାସ୍ତିକଂ ଚ ସତ୍ୟଂ ଵଚଃ ସାନୁନୟଂ ଚ ଵିପ୍ରଃ ॥ 39 ॥
ନ ନାସ୍ତିକାନାଂ ଵଚନଂ ବ୍ରଵୀମ୍ୟହଂ ନ ନାସ୍ତିକୋଽହଂ ନ ଚ ନାସ୍ତି କିଂଚନ ।
ସମୀକ୍ଷ୍ୟ କାଲଂ ପୁନରାସ୍ତିକୋଽଭଵଂ ଭଵେୟ କାଲେ ପୁନରେଵ ନାସ୍ତିକଃ ॥ 40 ॥
ନ ଚାପି କାଲୋଽୟ ମୁପାଗତଶ୍ଶନୈର୍ୟଥା ମୟା ନାସ୍ତିକଵାଗୁଦୀରିତା ।
ନିଵର୍ତନାର୍ଥଂ ତଵ ରାମ କାରଣାତ୍ ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ଚ ମୟୈତଦୀରିତମ୍ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ନଵାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
