ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥ ରାତ୍ର୍ୟାଂ ଵ୍ୟତୀତାୟାମଵସୁପ୍ତମନଂତରମ୍ ।
ପ୍ରବୋଧୟାମାସ ଶନୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରଘୁନଂଦନଃ ॥ 1 ॥
ସୌମିତ୍ରେ ଶ୍ରୁଣୁ ଵନ୍ୟାନାଂ ଵଲ୍ଗୁ ଵ୍ୟାହରତାଂ ସ୍ଵନମ୍ ।
ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠାମହେ କାଲ ପ୍ରସ୍ଥାନସ୍ୟ ପରଂତପ ॥ 2 ॥
ସ ସୁପ୍ତସ୍ସମୟେ ଭ୍ରାତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ରତିବୋଧିତଃ ।
ଜହୌ ନିଦ୍ରାଂ ଚ ତଂଦ୍ରୀଂ ଚ ପ୍ରସକ୍ତଂ ଚ ପଥି ଶ୍ରମମ୍ ॥ 3 ॥
ତତ ଉତ୍ଥାୟ ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଦ୍ୟା ଶ୍ଶିଵଂ ଜଲମ୍ ।
ପଂଥାନମୃଷିଣାଽଦିଷ୍ଟଂ ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ୟ ତଂ ୟୟୁଃ ॥ 4 ॥
ତତସ୍ସଂପ୍ରସ୍ଥିତଃ କାଲେ ରାମସ୍ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ସୀତାଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 5 ॥
ଆଦିପ୍ତାନିଵ ଵୈଦେହି ସର୍ଵତଃ ପୁଷ୍ପିତାନ୍ନଗାନ୍ ।
ସ୍ଵୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ କିଂଶୁକାନ୍ ପଶ୍ୟ ମାଲିନଶିଶିରାତ୍ୟୟେ ॥ 6 ॥
ପଶ୍ୟ ଭଲ୍ଲାତକାନ୍ ଫୁଲ୍ଲାନ୍ନରୈ ରନୁପସେଵିତାନ୍ ।
ଫଲପତ୍ରୈରଵନତା ନ୍ନୂନଂ ଶକ୍ଷ୍ୟାମ ଜୀଵିତୁମ୍ ॥ 7 ॥
ପଶ୍ୟ ଦ୍ରୋଣପ୍ରମାଣାନି ଲଂବମାନାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ମଧୂନି ମଧୁକାରୀଭି ସ୍ସଂଭୃତାନି ନଗେ ନଗେ ॥ 8 ॥
ଏଷ କ୍ରୋଶତି ନତ୍ୟୂହସ୍ତଂ ଶିଖୀ ପ୍ରତିକୂଜତି ।
ରମଣୀୟେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ପୁଷ୍ପସଂସ୍ତରସଂକଟେ ॥ 9 ॥
ମାତଂଗୟୂଥାନୁସୃତଂ ପକ୍ଷିସଂଂଘାନୁନାଦିତମ୍ ।
ଚିତ୍ରକୂଟମିମଂ ପଶ୍ୟ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଶିଖରଂ ଗିରିମ୍ ॥ 10 ॥
ସମଭୂମିତଲେ ରମ୍ୟେ ଦ୍ରୁମୈର୍ବହୁଭିରାଵୃତେ ।
ପୁଣ୍ୟେ ରଂସ୍ୟାମହେ ତାତ ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ୟ କାନନେ ॥ 11 ॥
ତତସ୍ତୌ ପାଦଚାରେଣ ଗଚ୍ଛଂତୌ ସହ ସୀତୟା ।
ରମ୍ୟମାସେଦତୁଶ୍ଶୈଲଂ ଚିତ୍ରକୂଟଂ ମନୋରମମ୍ ॥ 12 ॥
ତଂତୁ ପର୍ଵତମାସାଦ୍ୟ ନାନାପକ୍ଷିଗଣାୟୁତମ୍ ।
ବହୁମୂଲଫଲଂ ରମ୍ୟଂ ସଂପନ୍ନଂ ସରସୋଦକମ୍ ॥ 13 ॥
ମନୋଜ୍ଞୋଽୟଂ ଗିରିସ୍ସୌମ୍ୟ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାୟୁତଃ ।
ବହୁମୂଲଫଲୋ ରମ୍ୟ ସ୍ସ୍ଵାଜୀଵଃ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ॥ 14 ॥
ମୁନୟଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଵସଂତ୍ୟସ୍ମି ଶିଲୋଚ୍ଚୟେ ।
ଅୟଂ ଵାସୋ ଭଵେତ୍ତାଵଦତ୍ର ସୌମ୍ୟ ରମେମହି ॥ 15 ॥
ଇତି ସୀତା ଚ ରାମଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ କୃତାଂଜଲିଃ ।
ଅଭିଗମ୍ୟାଽଶ୍ରମଂ ସର୍ଵେ ଵାଲ୍ମୀକି ମଭିଵାଦୟନ୍ ॥ 16 ॥
ତାନ୍ମହର୍ଷି ପ୍ରମୁଦିତଃ ପୂଜୟାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍ ।
ଅସ୍ୟତାମିତି ଚୋଵାଚ ସ୍ଵାଗଂତୁ ନିଵେଦ୍ୟ ଚ ॥ 17 ॥
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାବାହୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ ।
ସନ୍ନିଵେଦ୍ୟ ୟଥାନ୍ୟାୟ ମାତ୍ମାନମୃଷୟେ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 18 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଽଽନୟ ଦାରୂଣି ଦୃଢାନି ଚ ଵରାଣି ଚ ।
କୁରୁଷ୍ଵାଽଵସଥଂ ସୌମ୍ୟ ଵାସେ ମେଽଭିରତଂ ମନଃ ॥ 19 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୌମିତ୍ରିର୍ଵିଵିଧାନ୍ ଦ୍ରୁମାନ୍ ।
ଆଜହାର ତତ ଶ୍ଚକ୍ରେ ପର୍ଣଶାଲାମରିଂଦମଃ ॥ 20 ॥
ତାଂ ନିଷ୍ଠିତାଂ ବଦ୍ଧକଟାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମସ୍ସୁଦର୍ଶନାମ୍ ।
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣମେକାଗ୍ରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 21 ॥
ଐଣେୟଂ ମାଂସମାହୃତ୍ୟ ଶାଲାଂ ୟକ୍ଷ୍ୟାମହେ ଵୟମ୍ ।
କର୍ତଵ୍ୟଂ ଵାସ୍ତୁଶମନଂ ସୌମିତ୍ରେ ଚିରଜୀଵିଭିଃ ॥ 22 ॥
ମୃଗଂ ହତ୍ଵାଽଽନୟ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେହ ଶୁଭେକ୍ଷଣ ।
କର୍ତଵ୍ୟ ଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟୋ ହି ଵିଧିର୍ଧର୍ମମନୁସ୍ମର ॥ 23 ॥
ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା ।
ଚକାର ସ ୟଥୋକ୍ତଂ ଚ ତଂ ରାମ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 24 ॥
ଐଣେୟଂ ଶ୍ରପୟସ୍ଵୈତଚ୍ଛାଲାଂ ୟକ୍ଷ୍ୟାମହେ ଵୟମ୍ ।
ତ୍ଵର ସୌମ୍ୟ ମୁହୂର୍ତୋଽୟଂ ଧ୍ରୁଵଶ୍ଚ ଦିଵସୋଽପ୍ୟୟମ୍ ॥ 25 ॥
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କୃଷ୍ଣମୃଗଂ ମେଧ୍ୟଂ ହତ୍ଵା ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ଅଥ ଚିକ୍ଷେପ ସୌମିତ୍ରିସ୍ସମିଦ୍ଧେ ଜାତଵେଦସି ॥ 26 ॥
ତଂତୁ ପକ୍ଵଂ ପରିଜ୍ଞାୟ ନିଷ୍ଟପ୍ତଂ ଛିନ୍ନଶୋଣିତମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ରମଥ ରାଘଵମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 27 ॥
ଅୟଂ ସର୍ଵଃ ସମସ୍ତାଗ୍ଙଃ ଶ୍ରୃତଃ କୃଷ୍ଣମୃଗୋ ମୟା ।
ଦେଵତାଂ ଦେଵସଂକାଶ ୟଜସ୍ଵ କୁଶଲୋ ହ୍ୟସି ॥ 28 ॥
ରାମଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ନିୟତୋ ଗୁଣଵାନ୍ ଜପ୍ୟକୋଵିଦଃ ।
ସଂଗ୍ରହେଣାକରୋତ୍ ସ୍ରଵାର୍ନ ମଂତ୍ରାନ୍ ସତ୍ରାଵସାନିକାନ୍ ॥ 29 ॥
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିଵେଶାଽଵସଥଂ ଶୁଚିଃ ।
ବଭୂଵ ଚ ମନୋହ୍ଲାଦୋ ରାମସ୍ୟାମିତତେଜସଃ ॥ 30 ॥
ଵୈଶ୍ଵଦେଵବଲିଂ କୃତ୍ଵା ରୌଦ୍ରଂ ଵୈଷ୍ଣଵ ମେଵ ଚ ।
ଵାସ୍ତୁସଂଶମନୀୟାନି ମଂଗଲାନି ପ୍ରଵର୍ତୟନ୍ ॥ 31 ॥
ଜପଂ ଚ ନ୍ୟାୟତ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ନଦ୍ୟାଂ ୟଥାଵିଧି ।
ପାପସଂଶମନଂ ରାମ ଶ୍ଚକାର ବଲିମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 32 ॥
ଵେଦିସ୍ଥଲଵିଧାନାନି ଚୈତ୍ୟାନ୍ୟାୟତନାନି ଚ ।
ଆଶ୍ରମସ୍ୟାନୁରୂପାଣି ସ୍ଥାପୟାମାସ ରାଘଵଃ ॥ 33 ॥
ଵନ୍ୟୈର୍ମାଲ୍ୟୈଃ ଫଲୈର୍ମୂଲୈଃ ପକ୍ଵୈର୍ମାଂସୈର୍ୟଥାଵିଧି ।
ଅଦ୍ଭିର୍ଜପୈଶ୍ଚ ଵେଦୋକ୍ତୈର୍ଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ସସମିତ୍କୁଶୈଃ ॥ 34 ॥
ତୌ ତର୍ପୟିତ୍ଵା ଭୂତାନି ରାଘଵୌ ସହ ସୀତୟା ।
ତଦା ଵିଵିଶତୁ ଶ୍ଶାଲାଂ ସୁଶୁଭାଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣୌ ॥ 35 ॥
ତାଂ ଵୃକ୍ଷପର୍ଣଚ୍ଛଦନାଂ ମନୋଜ୍ଞାଂ ୟଥାପ୍ରଦେଶଂ ସୁକୃତାଂ ନିଵାତାମ୍ ।
ଵାସାୟ ସର୍ଵେ ଵିଵିଶୁସ୍ସମେତାସ୍ସଭାଂ ୟଥା ଦେଵଗଣାସ୍ସୁଧର୍ମାମ୍ ॥ 36 ॥
ଅନେକନାନାମୃଗପକ୍ଷିସଂକୁଲେ ଵିଚିତ୍ରପତ୍ରସ୍ତବକୈର୍ଦ୍ରୁମୈର୍ୟୁତେ ।
ଵନୋତ୍ତମେ ଵ୍ୟାଲମୃଗାନୁନାଦିତେ ତଦା ଵିଜହ୍ରୁ ସ୍ସୁସୁଖଂ ଜିତେଂଦ୍ରିୟାଃ ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଷଟ୍ପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
