શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ષટ્પંચાશસ્સર્ગઃ ।
અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયામવસુપ્તમનંતરમ્ ।
પ્રબોધયામાસ શનૈર્લક્ષ્મણં રઘુનંદનઃ ॥ 1 ॥
સૌમિત્રે શ્રુણુ વન્યાનાં વલ્ગુ વ્યાહરતાં સ્વનમ્ ।
સંપ્રતિષ્ઠામહે કાલ પ્રસ્થાનસ્ય પરંતપ ॥ 2 ॥
સ સુપ્તસ્સમયે ભ્રાત્રા લક્ષ્મણઃ પ્રતિબોધિતઃ ।
જહૌ નિદ્રાં ચ તંદ્રીં ચ પ્રસક્તં ચ પથિ શ્રમમ્ ॥ 3 ॥
તત ઉત્થાય તે સર્વે સ્પૃષ્ટ્વા નદ્યા શ્શિવં જલમ્ ।
પંથાનમૃષિણાઽદિષ્ટં ચિત્રકૂટસ્ય તં યયુઃ ॥ 4 ॥
તતસ્સંપ્રસ્થિતઃ કાલે રામસ્સૌમિત્રિણા સહ ।
સીતાં કમલપત્રાક્ષીમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 5 ॥
આદિપ્તાનિવ વૈદેહિ સર્વતઃ પુષ્પિતાન્નગાન્ ।
સ્વૈઃ પુષ્પૈઃ કિંશુકાન્ પશ્ય માલિનશિશિરાત્યયે ॥ 6 ॥
પશ્ય ભલ્લાતકાન્ ફુલ્લાન્નરૈ રનુપસેવિતાન્ ।
ફલપત્રૈરવનતા ન્નૂનં શક્ષ્યામ જીવિતુમ્ ॥ 7 ॥
પશ્ય દ્રોણપ્રમાણાનિ લંબમાનાનિ લક્ષ્મણ ।
મધૂનિ મધુકારીભિ સ્સંભૃતાનિ નગે નગે ॥ 8 ॥
એષ ક્રોશતિ નત્યૂહસ્તં શિખી પ્રતિકૂજતિ ।
રમણીયે વનોદ્દેશે પુષ્પસંસ્તરસંકટે ॥ 9 ॥
માતંગયૂથાનુસૃતં પક્ષિસંંઘાનુનાદિતમ્ ।
ચિત્રકૂટમિમં પશ્ય પ્રવૃદ્ધશિખરં ગિરિમ્ ॥ 10 ॥
સમભૂમિતલે રમ્યે દ્રુમૈર્બહુભિરાવૃતે ।
પુણ્યે રંસ્યામહે તાત ચિત્રકૂટસ્ય કાનને ॥ 11 ॥
તતસ્તૌ પાદચારેણ ગચ્છંતૌ સહ સીતયા ।
રમ્યમાસેદતુશ્શૈલં ચિત્રકૂટં મનોરમમ્ ॥ 12 ॥
તંતુ પર્વતમાસાદ્ય નાનાપક્ષિગણાયુતમ્ ।
બહુમૂલફલં રમ્યં સંપન્નં સરસોદકમ્ ॥ 13 ॥
મનોજ્ઞોઽયં ગિરિસ્સૌમ્ય નાનાદ્રુમલતાયુતઃ ।
બહુમૂલફલો રમ્ય સ્સ્વાજીવઃ પ્રતિભાતિ મે ॥ 14 ॥
મુનયશ્ચ મહાત્માનો વસંત્યસ્મિ શિલોચ્ચયે ।
અયં વાસો ભવેત્તાવદત્ર સૌમ્ય રમેમહિ ॥ 15 ॥
ઇતિ સીતા ચ રામશ્ચ લક્ષ્મણશ્ચ કૃતાંજલિઃ ।
અભિગમ્યાઽશ્રમં સર્વે વાલ્મીકિ મભિવાદયન્ ॥ 16 ॥
તાન્મહર્ષિ પ્રમુદિતઃ પૂજયામાસ ધર્મવિત્ ।
અસ્યતામિતિ ચોવાચ સ્વાગંતુ નિવેદ્ય ચ ॥ 17 ॥
તતોઽબ્રવીન્મહાબાહુર્લક્ષ્મણં લક્ષ્મણાગ્રજઃ ।
સન્નિવેદ્ય યથાન્યાય માત્માનમૃષયે પ્રભુઃ ॥ 18 ॥
લક્ષ્મણાઽઽનય દારૂણિ દૃઢાનિ ચ વરાણિ ચ ।
કુરુષ્વાઽવસથં સૌમ્ય વાસે મેઽભિરતં મનઃ ॥ 19 ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સૌમિત્રિર્વિવિધાન્ દ્રુમાન્ ।
આજહાર તત શ્ચક્રે પર્ણશાલામરિંદમઃ ॥ 20 ॥
તાં નિષ્ઠિતાં બદ્ધકટાં દૃષ્ટ્વા રામસ્સુદર્શનામ્ ।
શુશ્રૂષમાણમેકાગ્રમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 21 ॥
ઐણેયં માંસમાહૃત્ય શાલાં યક્ષ્યામહે વયમ્ ।
કર્તવ્યં વાસ્તુશમનં સૌમિત્રે ચિરજીવિભિઃ ॥ 22 ॥
મૃગં હત્વાઽઽનય ક્ષિપ્રં લક્ષ્મણેહ શુભેક્ષણ ।
કર્તવ્ય શ્શાસ્ત્રદૃષ્ટો હિ વિધિર્ધર્મમનુસ્મર ॥ 23 ॥
ભ્રાતુર્વચનમાજ્ઞાય લક્ષ્મણઃ પરવીરહા ।
ચકાર સ યથોક્તં ચ તં રામ પુનરબ્રવીત્ ॥ 24 ॥
ઐણેયં શ્રપયસ્વૈતચ્છાલાં યક્ષ્યામહે વયમ્ ।
ત્વર સૌમ્ય મુહૂર્તોઽયં ધ્રુવશ્ચ દિવસોઽપ્યયમ્ ॥ 25 ॥
સ લક્ષ્મણઃ કૃષ્ણમૃગં મેધ્યં હત્વા પ્રતાપવાન્ ।
અથ ચિક્ષેપ સૌમિત્રિસ્સમિદ્ધે જાતવેદસિ ॥ 26 ॥
તંતુ પક્વં પરિજ્ઞાય નિષ્ટપ્તં છિન્નશોણિતમ્ ।
લક્ષ્મણઃ પુરુષવ્યાઘ્રમથ રાઘવમબ્રવીત્ ॥ 27 ॥
અયં સર્વઃ સમસ્તાગ્ઙઃ શ્રૃતઃ કૃષ્ણમૃગો મયા ।
દેવતાં દેવસંકાશ યજસ્વ કુશલો હ્યસિ ॥ 28 ॥
રામઃ સ્નાત્વા તુ નિયતો ગુણવાન્ જપ્યકોવિદઃ ।
સંગ્રહેણાકરોત્ સ્રવાર્ન મંત્રાન્ સત્રાવસાનિકાન્ ॥ 29 ॥
ઇષ્ટ્વા દેવગણાન્સર્વાન્વિવેશાઽવસથં શુચિઃ ।
બભૂવ ચ મનોહ્લાદો રામસ્યામિતતેજસઃ ॥ 30 ॥
વૈશ્વદેવબલિં કૃત્વા રૌદ્રં વૈષ્ણવ મેવ ચ ।
વાસ્તુસંશમનીયાનિ મંગલાનિ પ્રવર્તયન્ ॥ 31 ॥
જપં ચ ન્યાયત કૃત્વા સ્નાત્વા નદ્યાં યથાવિધિ ।
પાપસંશમનં રામ શ્ચકાર બલિમુત્તમમ્ ॥ 32 ॥
વેદિસ્થલવિધાનાનિ ચૈત્યાન્યાયતનાનિ ચ ।
આશ્રમસ્યાનુરૂપાણિ સ્થાપયામાસ રાઘવઃ ॥ 33 ॥
વન્યૈર્માલ્યૈઃ ફલૈર્મૂલૈઃ પક્વૈર્માંસૈર્યથાવિધિ ।
અદ્ભિર્જપૈશ્ચ વેદોક્તૈર્દર્ભૈશ્ચ સસમિત્કુશૈઃ ॥ 34 ॥
તૌ તર્પયિત્વા ભૂતાનિ રાઘવૌ સહ સીતયા ।
તદા વિવિશતુ શ્શાલાં સુશુભાં શુભલક્ષણૌ ॥ 35 ॥
તાં વૃક્ષપર્ણચ્છદનાં મનોજ્ઞાં યથાપ્રદેશં સુકૃતાં નિવાતામ્ ।
વાસાય સર્વે વિવિશુસ્સમેતાસ્સભાં યથા દેવગણાસ્સુધર્મામ્ ॥ 36 ॥
અનેકનાનામૃગપક્ષિસંકુલે વિચિત્રપત્રસ્તબકૈર્દ્રુમૈર્યુતે ।
વનોત્તમે વ્યાલમૃગાનુનાદિતે તદા વિજહ્રુ સ્સુસુખં જિતેંદ્રિયાઃ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ષટ્પંચાશસ્સર્ગઃ ॥
