श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकांडम् ।
अथ सप्तसप्ततितमस्सर्गः ।
ततो दशाहेऽतिगते कृतशौचो नृपात्मजः ।
द्वादशेऽहनि संप्राप्ते श्राद्धकर्माण्यकारयत् ॥ 1 ॥
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नं धनमन्नं च पुष्कलम् ।
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ 2 ॥
बास्तिकं बहु शुक्लं च गाश्चापि शतशस्तथा ।
दासीदासं च यानं च वेश्मानि सुमहांति च ॥ 3 ॥
ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रो राज्ञस्तस्यौर्ध्वदैहिकम् ।
ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ त्रयोदशे ॥ 4 ॥
विललाप महाबाहुर्भरत श्शोकमूर्छितः ।
शब्दापिहितकंठस्तु शोधनार्थमुपागतः ॥ 5 ॥
चितामूले पितुर्वाक्यमिदमाह सुदुःखितः ।
तात यस्मिन्निसृष्टोऽहं त्वया भ्रातरि राघवे ॥ 6 ॥
तस्मिन्वनं प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तोऽस्म्यहं त्वया ।
यस्या गतिरनाथायाः पुत्रः प्रवाजितो वनम् ।
तामंबां तात कौसल्यां त्यक्त्वा त्वं क्व गतो नृप ॥ 7 ॥
दृष्ट्वा भस्मारुणं तच्च दग्धास्थि स्थानमंडलम् ॥ 8 ॥
पितु श्शरीरनिर्वाणं निष्टनन्विषसाद सः ।
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणीतले ॥ 9 ॥
उत्थाप्यमानश्शक्रस्य यंत्रध्वज इव च्युतः ।
अभिपेतुस्ततस्सर्वे तस्यामात्याश्शुचिव्रतम् ॥ 10 ॥
अंतकाले निपतितं ययातिमृषयो यथा ।
शत्रुघ्न श्चापि भरतं दृष्ट्वा शोकं परिप्लुतः ॥ 11 ॥
विसंज्ञो न्यपतद्भूमौ भूमिपालमनुस्मरन् ।
उन्मत्त इव निश्चेता विललाप सुदुःखितः ॥ 12 ॥
स्मृत्वा पितुर्गुणांगानि तानि तानि तथा तथा ।
मंथराप्रभवस्तीव्रः कैकेयीग्राहसंकुलः ॥ 13 ॥
वरदानमयोऽक्षोभ्योऽमंजयच्छोकसागरः ।
सुकुमारं च बालं च सततं लालितं त्वया ॥ 14 ॥
क्व तात भरतं हित्वा विलपंतं गतो भवान् ।
ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्वाभरणेषु च ॥ 15 ॥
प्रवारयसि नस्सर्वान् तन्नः कोऽन्यः करिष्यति ।
अवदारणकाले तु पृथिवी नावदीर्यते ॥ 16 ॥
या विहीना त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना ।
पितरि स्वर्गमापन्ने रामे चारण्यमाश्रिते ॥ 17 ॥
किं मे जीवितसामर्थ्यं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ।
हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्यामिक्ष्वाकुपालिताम् ॥ 18 ॥
अयोध्यां न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपोवनम् ।
तयोर्विलपितं श्रुत्वा व्यसनं चान्ववेक्ष्य तत् ॥ 19 ॥
भृशमार्ततरा भूयस्सर्वएवानुगामिनः ।
ततो विषण्णौ श्रांतौ च शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ 20 ॥
धरण्यां संव्यवेष्टेतां भग्नशृंगाविवर्षभौ ।
ततः प्रकृतिमान्वैद्यः पितुरेषां पुरोहितः ॥ 21 ॥
वसिष्ठो भरतं वाक्यमुत्थाप्य तमुवाच ह ।
त्रयोदशोऽयं दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥ 22 ॥
सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वं विलंभसे ।
त्रीणि द्वंद्वानि भूतेषु प्रवृत्तान्यविशेषतः ॥ 23 ॥
तेषु चापरिहार्येषु नैवं भवितुमर्हसि ।
सुमंत्रश्चापि शत्रुघ्नमुत्थाप्याभिप्रसाद्य च ॥ 24 ॥
श्रावयामास तत्त्वज्ञ स्सर्वभूतभवाभवम् ।
उत्थितौ च नरव्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥ 25 ॥
वर्षातपपरिक्लिनौ पृथगिंद्रध्वजाविव ।
अश्रूणि परिमृद्नंतौ रक्ताक्षौ दीनभाषिणौ ।
अमात्यास्त्वरयंति स्म तनयौ चापराः क्रियाः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकांडे सप्तसप्ततितमस्सर्गः ॥
