શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
તતો દશાહેઽતિગતે કૃતશૌચો નૃપાત્મજઃ ।
દ્વાદશેઽહનિ સંપ્રાપ્તે શ્રાદ્ધકર્માણ્યકારયત્ ॥ 1 ॥
બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ રત્નં ધનમન્નં ચ પુષ્કલમ્ ।
વાસાંસિ ચ મહાર્હાણિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ॥ 2 ॥
બાસ્તિકં બહુ શુક્લં ચ ગાશ્ચાપિ શતશસ્તથા ।
દાસીદાસં ચ યાનં ચ વેશ્માનિ સુમહાંતિ ચ ॥ 3 ॥
બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ પુત્રો રાજ્ઞસ્તસ્યૌર્ધ્વદૈહિકમ્ ।
તતઃ પ્રભાતસમયે દિવસેઽથ ત્રયોદશે ॥ 4 ॥
વિલલાપ મહાબાહુર્ભરત શ્શોકમૂર્છિતઃ ।
શબ્દાપિહિતકંઠસ્તુ શોધનાર્થમુપાગતઃ ॥ 5 ॥
ચિતામૂલે પિતુર્વાક્યમિદમાહ સુદુઃખિતઃ ।
તાત યસ્મિન્નિસૃષ્ટોઽહં ત્વયા ભ્રાતરિ રાઘવે ॥ 6 ॥
તસ્મિન્વનં પ્રવ્રજિતે શૂન્યે ત્યક્તોઽસ્મ્યહં ત્વયા ।
યસ્યા ગતિરનાથાયાઃ પુત્રઃ પ્રવાજિતો વનમ્ ।
તામંબાં તાત કૌસલ્યાં ત્યક્ત્વા ત્વં ક્વ ગતો નૃપ ॥ 7 ॥
દૃષ્ટ્વા ભસ્મારુણં તચ્ચ દગ્ધાસ્થિ સ્થાનમંડલમ્ ॥ 8 ॥
પિતુ શ્શરીરનિર્વાણં નિષ્ટનન્વિષસાદ સઃ ।
સ તુ દૃષ્ટ્વા રુદન્ દીનઃ પપાત ધરણીતલે ॥ 9 ॥
ઉત્થાપ્યમાનશ્શક્રસ્ય યંત્રધ્વજ ઇવ ચ્યુતઃ ।
અભિપેતુસ્તતસ્સર્વે તસ્યામાત્યાશ્શુચિવ્રતમ્ ॥ 10 ॥
અંતકાલે નિપતિતં યયાતિમૃષયો યથા ।
શત્રુઘ્ન શ્ચાપિ ભરતં દૃષ્ટ્વા શોકં પરિપ્લુતઃ ॥ 11 ॥
વિસંજ્ઞો ન્યપતદ્ભૂમૌ ભૂમિપાલમનુસ્મરન્ ।
ઉન્મત્ત ઇવ નિશ્ચેતા વિલલાપ સુદુઃખિતઃ ॥ 12 ॥
સ્મૃત્વા પિતુર્ગુણાંગાનિ તાનિ તાનિ તથા તથા ।
મંથરાપ્રભવસ્તીવ્રઃ કૈકેયીગ્રાહસંકુલઃ ॥ 13 ॥
વરદાનમયોઽક્ષોભ્યોઽમંજયચ્છોકસાગરઃ ।
સુકુમારં ચ બાલં ચ સતતં લાલિતં ત્વયા ॥ 14 ॥
ક્વ તાત ભરતં હિત્વા વિલપંતં ગતો ભવાન્ ।
નનુ ભોજ્યેષુ પાનેષુ વસ્ત્રેષ્વાભરણેષુ ચ ॥ 15 ॥
પ્રવારયસિ નસ્સર્વાન્ તન્નઃ કોઽન્યઃ કરિષ્યતિ ।
અવદારણકાલે તુ પૃથિવી નાવદીર્યતે ॥ 16 ॥
યા વિહીના ત્વયા રાજ્ઞા ધર્મજ્ઞેન મહાત્મના ।
પિતરિ સ્વર્ગમાપન્ને રામે ચારણ્યમાશ્રિતે ॥ 17 ॥
કિં મે જીવિતસામર્થ્યં પ્રવેક્ષ્યામિ હુતાશનમ્ ।
હીનો ભ્રાત્રા ચ પિત્રા ચ શૂન્યામિક્ષ્વાકુપાલિતામ્ ॥ 18 ॥
અયોધ્યાં ન પ્રવેક્ષ્યામિ પ્રવેક્ષ્યામિ તપોવનમ્ ।
તયોર્વિલપિતં શ્રુત્વા વ્યસનં ચાન્વવેક્ષ્ય તત્ ॥ 19 ॥
ભૃશમાર્તતરા ભૂયસ્સર્વએવાનુગામિનઃ ।
તતો વિષણ્ણૌ શ્રાંતૌ ચ શત્રુઘ્નભરતાવુભૌ ॥ 20 ॥
ધરણ્યાં સંવ્યવેષ્ટેતાં ભગ્નશૃંગાવિવર્ષભૌ ।
તતઃ પ્રકૃતિમાન્વૈદ્યઃ પિતુરેષાં પુરોહિતઃ ॥ 21 ॥
વસિષ્ઠો ભરતં વાક્યમુત્થાપ્ય તમુવાચ હ ।
ત્રયોદશોઽયં દિવસઃ પિતુર્વૃત્તસ્ય તે વિભો ॥ 22 ॥
સાવશેષાસ્થિનિચયે કિમિહ ત્વં વિલંભસે ।
ત્રીણિ દ્વંદ્વાનિ ભૂતેષુ પ્રવૃત્તાન્યવિશેષતઃ ॥ 23 ॥
તેષુ ચાપરિહાર્યેષુ નૈવં ભવિતુમર્હસિ ।
સુમંત્રશ્ચાપિ શત્રુઘ્નમુત્થાપ્યાભિપ્રસાદ્ય ચ ॥ 24 ॥
શ્રાવયામાસ તત્ત્વજ્ઞ સ્સર્વભૂતભવાભવમ્ ।
ઉત્થિતૌ ચ નરવ્યાઘ્રૌ પ્રકાશેતે યશસ્વિનૌ ॥ 25 ॥
વર્ષાતપપરિક્લિનૌ પૃથગિંદ્રધ્વજાવિવ ।
અશ્રૂણિ પરિમૃદ્નંતૌ રક્તાક્ષૌ દીનભાષિણૌ ।
અમાત્યાસ્ત્વરયંતિ સ્મ તનયૌ ચાપરાઃ ક્રિયાઃ ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
