ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ।
ହ୍ରିୟମାଣୌ ତୁ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଦେହୀ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ଉଚ୍ଚୈସ୍ସ୍ଵରେଣ ଚୁକ୍ରୋଶ ପ୍ରଗୃହ୍ୟ ସୁମହାଜାଭୁଜୌ ॥ 1 ॥
ଏଷ ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ସତ୍ୟଵାନ୍ ଶୀଲଵାନ୍ ଶୁଚିଃ ।
ରକ୍ଷସା ରୌଦ୍ରରୂପେଣ ହ୍ରିୟତେ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 2 ॥
ମାମୃକା ଭକ୍ଷୟିଷ୍ୟଂତି ଶାର୍ଦୂଲାଦ୍ଵୀପିନସ୍ତଥା ।
ମାଂ ହରୋତ୍ସୃଜ କାକୁତ୍ସ୍ଥୌ ନମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମ ॥ 3 ॥
ତସ୍ୟାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈଦେହ୍ୟା ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ଵେଗଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁର୍ଵୀରୌ ଵଧେ ତସ୍ୟ ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 4 ॥
ତସ୍ୟ ରୌଦ୍ରସ୍ୟ ସୌମିତ୍ରିଃ ସଵ୍ୟଂ ବାହୁଂ ବଭଂଜ ହ ।
ରାମସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ବାହୁଂ ତରସା ତସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ॥ 5 ॥
ସ ଭଗ୍ନବାହୁସ୍ସଵିଗ୍ନୋ ନିପପାତାଶୁ ରାକ୍ଷସଃ ।
ଧରଣ୍ୟାଂ ମେଘସଂକାଶୋ ଵଜ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵାଚଲଃ ॥ 6 ॥
ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଜାନୁଭିଃ ପଦ୍ଭିଃ ସୂଦୟଂତୌ ତୁ ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ଉଦ୍ୟମ୍ୟୋଦ୍ୟମ୍ୟ ଚାପ୍ୟେନଂ ସ୍ଥଂଡିଲେ ନିଷ୍ପିପେଷତୁଃ ॥ 7 ॥
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈଃ ଖଂଗାଭ୍ୟାଂ ଚ ପରିକ୍ଷତଃ ।
ନିଷ୍ପିଷ୍ଟୋ ବହୁଧା ଭୂମୌ ନ ମମାର ସ ରାକ୍ଷସଃ ॥ 8 ॥
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ରାମଃ ସୁଭୃଶମଵଧ୍ୟମଚଲୋପମମ୍ ।
ଭୟେଷ୍ଵଭୟଦଶ୍ଶ୍ରୀମାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 9 ॥
ତପସା ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ର ରାକ୍ଷସୋଽୟଂ ନ ଶକ୍ୟତେ ।
ଶସ୍ତ୍ରେଣ ୟୁଧି ନିର୍ଜେତୁଂ ରାକ୍ଷସଂ ନିଖନାଵହେ ॥ 10 ॥
କୁଂଜରସ୍ୟେଵ ରୌଦ୍ରସ୍ୟ ରାକ୍ଷସସ୍ୟାସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଵନେଽସ୍ମିନ୍ ସୁମହଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରଂ ଖନ୍ୟତାଂ ରୌଦ୍ରଵର୍ଚସଃ ॥ 11 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମଃ ପ୍ରଦରଃ ଖନ୍ୟତାମିତି ।
ତସ୍ଥୌ ଵିରାଧମାକ୍ରମ୍ୟ କଂଠେ ପାଦେନ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 12 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵେଣୋକ୍ତଂ ରାକ୍ଷସଃ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵଚଃ ।
ଇଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ କାକୁତ୍ଥ୍ସଂ ଵିରାଧଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ ॥ 13 ॥
ହତୋଽସ୍ମି ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ର ଶକ୍ରତୁଲ୍ୟବଲେନ ଵୈ ।
ମୟା ତୁ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ମୋହାନ୍ନ ଜ୍ଞାତଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ॥ 14 ॥
କୌସଲ୍ୟାସୁପ୍ରଜା ରାମ ତାତସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦିତୋ ମୟା ।
ଵୈଦେହୀ ଚ ମହାଭାଗା ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାୟଶାଃ ॥ 15 ॥
ଅଭିଶାପାଦହଂ ଘୋରାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସୀଂ ତନୁମ୍ ।
ତୁଂବୁରୁର୍ନାମ ଗଂଧର୍ଵଃ ଶପ୍ତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣେନ ହ ॥ 16 ॥
ପ୍ରସାଦ୍ୟମାନଶ୍ଚ ମୟା ସୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମାଂ ମହାୟଶାଃ ।
ୟଦା ଦାଶରଥୀ ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଵଧିଷ୍ୟତି ସଂୟୁଗେ ।
ତଦା ପ୍ରକୃତିମାପନ୍ନୋ ଭଵାନ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ୟତି ॥ 17 ॥
ଅନୁପସ୍ଥୀୟମାନୋ ମାଂ ସ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵ୍ୟାଜହାର ହ ।
ଇତି ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ରଂଭାସକ୍ତମୁଵାଚ ହ ॥ 18 ॥
ତଵ ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁକ୍ତୋଽହମିହଶାପାତ୍ସୁଦାରୁଣାତ୍ ।
ଭୁଵନଂ ସ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ୟାମି ସ୍ଵସ୍ତି ଵୋଽସ୍ତୁ ପରଂତପ ॥ 19 ॥
ଇତୋ ଵସତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଶରଭଂଗଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ॥ 20 ॥
ଅଧ୍ୟର୍ଧୟୋଜନେ ତାତ ମହର୍ଷିସ୍ସୂର୍ୟସନ୍ନିଭଃ ।
ତଂ କ୍ଷିପ୍ରମଧିଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ସ ତେ ଶ୍ରେୟୋଽଭିଧାସ୍ୟତି ॥ 21 ॥
ଅଵଟେ ଚାପି ମାଂ ରାମ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ୟ କୁଶଲୀ ଵ୍ରଜ ।
ରକ୍ଷସାଂ ଗତସତ୍ତ୍ଵାନାମେଷ ଧର୍ମସ୍ସସନାତନଃ ।
ଅଵଟେ ୟେ ନିଧୀୟଂତେ ତେଷାଂ ଲୋକାସ୍ସନାତନାଃ ॥ 22 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ କାକୁତ୍ଥ୍ସଂ ଵିରାଧଶ୍ଶରପୀଡିତଃ ।
ବଭୂଵ ସ୍ଵର୍ଗସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ନ୍ୟସ୍ତଦେହୋ ମହାବଲଃ ॥ 23 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵୋ ଵାକ୍ୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଵ୍ୟାଦିଦେଶ ହ ।
କୁଂଜରସ୍ୟେଵ ରୌଦ୍ରସ୍ୟ ରାକ୍ଷସସ୍ୟାସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 24 ॥
ଵନେଽସ୍ମିନ୍ ସୁମହଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରଂ ଖନ୍ୟତାଂ ରୌଦକର୍ମଣଃ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମଃ ପ୍ରଦରଃ ଖନ୍ୟତାମିତି ।
ତସ୍ଥୌ ଵିରାଧମାକ୍ରମ୍ୟ କଂଠେ ପାଦେନ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 25 ॥
ତତଃ ଖନିତ୍ରମାଦାୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଶ୍ଵଭ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଅଖନତ୍ପାର୍ଶ୍ଵତସ୍ତସ୍ୟ ଵିରାଧସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 26 ॥
ତଂ ମୁକ୍ତକଂଠଂନିକ୍ଷିପ୍ୟ ଶଂକୁକର୍ଣଂ ମହାସ୍ଵନମ୍ ।
ଵିରାଧଂ ପ୍ରାକ୍ଷିପଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରେ ନଦଂତଂ ଭୈରଵସ୍ଵନମ୍ ॥ 27 ॥
ତମାହଵେ ଦାରୁଣମାଶୁଵିକ୍ରମୌ ସ୍ଥିରାଵୁଭୌ ସଂୟତି ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ମୁଦାନ୍ଵିତୌ ଚିକ୍ଷିପତୁର୍ଭୟାଵହଂ ନଦଂତମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ୟ ବିଲେ ତୁ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 28 ॥
ଅଵଧ୍ୟତାଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ମହାସୁରସ୍ୟ ତୌ ଶିତେନ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ତଦା ନରର୍ଷଭୌ ।
ସମର୍ଥ୍ୟ ଚାତ୍ୟର୍ଥଵିଶାରଦାଵୁଭୌ ବିଲେ ଵିରାଧସ୍ୟ ଵଧଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ ॥ 29 ॥
ସ୍ଵୟଂ ଵିରାଧେନ ହି ମୃତ୍ୟୁରାତ୍ମନଃ ପ୍ରସହ୍ୟ ରାମେଣ ୟଥାର୍ଥମୀପ୍ସିତଃ ।
ନିଵେଦିତଃ କାନନଚାରିଣା ସ୍ଵୟଂ ନ ମେ ଵଧଃ ଶସ୍ତ୍ରକୃତୋ ଭଵେଦିତି ॥ 30 ॥
ତଦେଵ ରାମେଣ ନିଶମ୍ୟ ଭାଷିତଂ କୃତା ମତିସ୍ତସ୍ୟ ବିଲପ୍ରଵେଶନେ ।
ବିଲଂ ଚ ରାମେଣାତିବଲେନ ରକ୍ଷସା ପ୍ରଵେଶ୍ୟମାନେନ ଵନଂ ଵିନାଦିତମ୍ ॥ 31 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପାଵିଵ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ଵିରାଧମୁର୍ଵ୍ୟା ପ୍ରଦରେ ନିହତ୍ୟ ତୌ ।
ନନଂଦତୁର୍ଵୀତଭୟୌ ମହାଵନେ ଶିଲାଭିରଂତର୍ଦଧତୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 32 ॥
ତତସ୍ତୁ ତୌ କାଂଚନଚିତ୍ରକାର୍ମୁକୌ ନିହତ୍ୟ ରକ୍ଷଃ ପରିଗୃହ୍ୟ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ଵିଜହ୍ରତୁ ସ୍ତୌ ମୁଦିତୌ ମହାଵନେ ଦିଵି ସ୍ଥିତୌ ଚଂଦ୍ରଦିଵାକରାଵିଵ ॥ 33 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ॥
