View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.4 Aranya Kanda - Sarga 4

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।

hriyamāṇau tu tau dṛṣṭvā vaidēhī rāmalakṣmaṇau ।
uchchaissvarēṇa chukrōśa pragṛhya sumahājābhujau ॥ 1 ॥

ēṣa dāśarathī rāmaḥ satyavān śīlavān śuchiḥ ।
rakṣasā raudrarūpēṇa hriyatē sahalakṣmaṇaḥ ॥ 2 ॥

māmṛkā bhakṣayiṣyanti śārdūlādvīpinastathā ।
māṃ harōtsṛja kākutsthau namastē rākṣasōttama ॥ 3 ॥

tasyāstadvachanaṃ śrutvā vaidēhyā rāmalakṣmaṇau ।
vēgaṃ prachakraturvīrau vadhē tasya durātmanaḥ ॥ 4 ॥

tasya raudrasya saumitriḥ savyaṃ bāhuṃ babhañja ha ।
rāmastu dakṣiṇaṃ bāhuṃ tarasā tasya rakṣasaḥ ॥ 5 ॥

sa bhagnabāhussavignō nipapātāśu rākṣasaḥ ।
dharaṇyāṃ mēghasaṅkāśō vajrabhinna ivāchalaḥ ॥ 6 ॥

muṣṭibhirjānubhiḥ padbhiḥ sūdayantau tu rākṣasam ।
udyamyōdyamya chāpyēnaṃ sthaṇḍilē niṣpipēṣatuḥ ॥ 7 ॥

sa viddhō bahubhirbāṇaiḥ khaṅgābhyāṃ cha parikṣataḥ ।
niṣpiṣṭō bahudhā bhūmau na mamāra sa rākṣasaḥ ॥ 8 ॥

taṃ prēkṣya rāmaḥ subhṛśamavadhyamachalōpamam ।
bhayēṣvabhayadaśśrīmānidaṃ vachanamabravīt ॥ 9 ॥

tapasā puruṣavyāghra rākṣasō'yaṃ na śakyatē ।
śastrēṇa yudhi nirjētuṃ rākṣasaṃ nikhanāvahē ॥ 10 ॥

kuñjarasyēva raudrasya rākṣasasyāsya lakṣmaṇa ।
vanē'smin sumahachChvabhraṃ khanyatāṃ raudravarchasaḥ ॥ 11 ॥

ityuktvā lakṣmaṇaṃ rāmaḥ pradaraḥ khanyatāmiti ।
tasthau virādhamākramya kaṇṭhē pādēna vīryavān ॥ 12 ॥

tachChrutvā rāghavēṇōktaṃ rākṣasaḥ praśritaṃ vachaḥ ।
idaṃ prōvācha kākutthsaṃ virādhaḥ puruṣarṣabham ॥ 13 ॥

hatō'smi puruṣavyāghra śakratulyabalēna vai ।
mayā tu pūrvaṃ tvaṃ mōhānna jñātaḥ puruṣarṣabha ॥ 14 ॥

kausalyāsuprajā rāma tātastvaṃ viditō mayā ।
vaidēhī cha mahābhāgā lakṣmaṇaścha mahāyaśāḥ ॥ 15 ॥

abhiśāpādahaṃ ghōrāṃ praviṣṭō rākṣasīṃ tanum ।
tumbururnāma gandharvaḥ śaptō vaiśravaṇēna ha ॥ 16 ॥

prasādyamānaścha mayā sō'bravīnmāṃ mahāyaśāḥ ।
yadā dāśarathī rāmastvāṃ vadhiṣyati saṃyugē ।
tadā prakṛtimāpannō bhavānsvargaṃ gamiṣyati ॥ 17 ॥

anupasthīyamānō māṃ sa kruddhō vyājahāra ha ।
iti vaiśravaṇō rājā rambhāsaktamuvācha ha ॥ 18 ॥

tava prasādānmuktō'hamihaśāpātsudāruṇāt ।
bhuvanaṃ svaṃ gamiṣyāmi svasti vō'stu parantapa ॥ 19 ॥

itō vasati dharmātmā śarabhaṅgaḥ pratāpavān ॥ 20 ॥

adhyardhayōjanē tāta maharṣissūryasannibhaḥ ।
taṃ kṣipramadhigachCha tvaṃ sa tē śrēyō'bhidhāsyati ॥ 21 ॥

avaṭē chāpi māṃ rāma prakṣipya kuśalī vraja ।
rakṣasāṃ gatasattvānāmēṣa dharmassasanātanaḥ ।
avaṭē yē nidhīyantē tēṣāṃ lōkāssanātanāḥ ॥ 22 ॥

ēvamuktvā tu kākutthsaṃ virādhaśśarapīḍitaḥ ।
babhūva svargasamprāptō nyastadēhō mahābalaḥ ॥ 23 ॥

tachChrutvā rāghavō vākyaṃ lakṣmaṇaṃ vyādidēśa ha ।
kuñjarasyēva raudrasya rākṣasasyāsya lakṣmaṇa ॥ 24 ॥

vanē'smin sumahachChvabhraṃ khanyatāṃ raudakarmaṇaḥ ।
ityuktvā lakṣmaṇaṃ rāmaḥ pradaraḥ khanyatāmiti ।
tasthau virādhamākramya kaṇṭhē pādēna vīryavān ॥ 25 ॥

tataḥ khanitramādāya lakṣmaṇaśśvabhramuttamam ।
akhanatpārśvatastasya virādhasya mahātmanaḥ ॥ 26 ॥

taṃ muktakaṇṭhannikṣipya śaṅkukarṇaṃ mahāsvanam ।
virādhaṃ prākṣipachChvabhrē nadantaṃ bhairavasvanam ॥ 27 ॥

tamāhavē dāruṇamāśuvikramau sthirāvubhau saṃyati rāmalakṣmaṇau ।
mudānvitau chikṣipaturbhayāvahaṃ nadantamutkṣipya bilē tu rākṣasam ॥ 28 ॥

avadhyatāṃ prēkṣya mahāsurasya tau śitēna śastrēṇa tadā nararṣabhau ।
samarthya chātyarthaviśāradāvubhau bilē virādhasya vadhaṃ prachakratuḥ ॥ 29 ॥

svayaṃ virādhēna hi mṛtyurātmanaḥ prasahya rāmēṇa yathārthamīpsitaḥ ।
nivēditaḥ kānanachāriṇā svayaṃ na mē vadhaḥ śastrakṛtō bhavēditi ॥ 30 ॥

tadēva rāmēṇa niśamya bhāṣitaṃ kṛtā matistasya bilapravēśanē ।
bilaṃ cha rāmēṇātibalēna rakṣasā pravēśyamānēna vanaṃ vināditam ॥ 31 ॥

prahṛṣṭarūpāviva rāmalakṣmaṇau virādhamurvyā pradarē nihatya tau ।
nanandaturvītabhayau mahāvanē śilābhirantardadhatuścha rākṣasam ॥ 32 ॥

tatastu tau kāñchanachitrakārmukau nihatya rakṣaḥ parigṛhya maithilīm ।
vijahratu stau muditau mahāvanē divi sthitau chandradivākarāviva ॥ 33 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē chaturthassargaḥ ॥




Browse Related Categories: