શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્થસ્સર્ગઃ ।
હ્રિયમાણૌ તુ તૌ દૃષ્ટ્વા વૈદેહી રામલક્ષ્મણૌ ।
ઉચ્ચૈસ્સ્વરેણ ચુક્રોશ પ્રગૃહ્ય સુમહાજાભુજૌ ॥ 1 ॥
એષ દાશરથી રામઃ સત્યવાન્ શીલવાન્ શુચિઃ ।
રક્ષસા રૌદ્રરૂપેણ હ્રિયતે સહલક્ષ્મણઃ ॥ 2 ॥
મામૃકા ભક્ષયિષ્યંતિ શાર્દૂલાદ્વીપિનસ્તથા ।
માં હરોત્સૃજ કાકુત્સ્થૌ નમસ્તે રાક્ષસોત્તમ ॥ 3 ॥
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા વૈદેહ્યા રામલક્ષ્મણૌ ।
વેગં પ્રચક્રતુર્વીરૌ વધે તસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 4 ॥
તસ્ય રૌદ્રસ્ય સૌમિત્રિઃ સવ્યં બાહું બભંજ હ ।
રામસ્તુ દક્ષિણં બાહું તરસા તસ્ય રક્ષસઃ ॥ 5 ॥
સ ભગ્નબાહુસ્સવિગ્નો નિપપાતાશુ રાક્ષસઃ ।
ધરણ્યાં મેઘસંકાશો વજ્રભિન્ન ઇવાચલઃ ॥ 6 ॥
મુષ્ટિભિર્જાનુભિઃ પદ્ભિઃ સૂદયંતૌ તુ રાક્ષસમ્ ।
ઉદ્યમ્યોદ્યમ્ય ચાપ્યેનં સ્થંડિલે નિષ્પિપેષતુઃ ॥ 7 ॥
સ વિદ્ધો બહુભિર્બાણૈઃ ખંગાભ્યાં ચ પરિક્ષતઃ ।
નિષ્પિષ્ટો બહુધા ભૂમૌ ન મમાર સ રાક્ષસઃ ॥ 8 ॥
તં પ્રેક્ષ્ય રામઃ સુભૃશમવધ્યમચલોપમમ્ ।
ભયેષ્વભયદશ્શ્રીમાનિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 9 ॥
તપસા પુરુષવ્યાઘ્ર રાક્ષસોઽયં ન શક્યતે ।
શસ્ત્રેણ યુધિ નિર્જેતું રાક્ષસં નિખનાવહે ॥ 10 ॥
કુંજરસ્યેવ રૌદ્રસ્ય રાક્ષસસ્યાસ્ય લક્ષ્મણ ।
વનેઽસ્મિન્ સુમહચ્છ્વભ્રં ખન્યતાં રૌદ્રવર્ચસઃ ॥ 11 ॥
ઇત્યુક્ત્વા લક્ષ્મણં રામઃ પ્રદરઃ ખન્યતામિતિ ।
તસ્થૌ વિરાધમાક્રમ્ય કંઠે પાદેન વીર્યવાન્ ॥ 12 ॥
તચ્છ્રુત્વા રાઘવેણોક્તં રાક્ષસઃ પ્રશ્રિતં વચઃ ।
ઇદં પ્રોવાચ કાકુત્થ્સં વિરાધઃ પુરુષર્ષભમ્ ॥ 13 ॥
હતોઽસ્મિ પુરુષવ્યાઘ્ર શક્રતુલ્યબલેન વૈ ।
મયા તુ પૂર્વં ત્વં મોહાન્ન જ્ઞાતઃ પુરુષર્ષભ ॥ 14 ॥
કૌસલ્યાસુપ્રજા રામ તાતસ્ત્વં વિદિતો મયા ।
વૈદેહી ચ મહાભાગા લક્ષ્મણશ્ચ મહાયશાઃ ॥ 15 ॥
અભિશાપાદહં ઘોરાં પ્રવિષ્ટો રાક્ષસીં તનુમ્ ।
તુંબુરુર્નામ ગંધર્વઃ શપ્તો વૈશ્રવણેન હ ॥ 16 ॥
પ્રસાદ્યમાનશ્ચ મયા સોઽબ્રવીન્માં મહાયશાઃ ।
યદા દાશરથી રામસ્ત્વાં વધિષ્યતિ સંયુગે ।
તદા પ્રકૃતિમાપન્નો ભવાન્સ્વર્ગં ગમિષ્યતિ ॥ 17 ॥
અનુપસ્થીયમાનો માં સ ક્રુદ્ધો વ્યાજહાર હ ।
ઇતિ વૈશ્રવણો રાજા રંભાસક્તમુવાચ હ ॥ 18 ॥
તવ પ્રસાદાન્મુક્તોઽહમિહશાપાત્સુદારુણાત્ ।
ભુવનં સ્વં ગમિષ્યામિ સ્વસ્તિ વોઽસ્તુ પરંતપ ॥ 19 ॥
ઇતો વસતિ ધર્માત્મા શરભંગઃ પ્રતાપવાન્ ॥ 20 ॥
અધ્યર્ધયોજને તાત મહર્ષિસ્સૂર્યસન્નિભઃ ।
તં ક્ષિપ્રમધિગચ્છ ત્વં સ તે શ્રેયોઽભિધાસ્યતિ ॥ 21 ॥
અવટે ચાપિ માં રામ પ્રક્ષિપ્ય કુશલી વ્રજ ।
રક્ષસાં ગતસત્ત્વાનામેષ ધર્મસ્સસનાતનઃ ।
અવટે યે નિધીયંતે તેષાં લોકાસ્સનાતનાઃ ॥ 22 ॥
એવમુક્ત્વા તુ કાકુત્થ્સં વિરાધશ્શરપીડિતઃ ।
બભૂવ સ્વર્ગસંપ્રાપ્તો ન્યસ્તદેહો મહાબલઃ ॥ 23 ॥
તચ્છ્રુત્વા રાઘવો વાક્યં લક્ષ્મણં વ્યાદિદેશ હ ।
કુંજરસ્યેવ રૌદ્રસ્ય રાક્ષસસ્યાસ્ય લક્ષ્મણ ॥ 24 ॥
વનેઽસ્મિન્ સુમહચ્છ્વભ્રં ખન્યતાં રૌદકર્મણઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા લક્ષ્મણં રામઃ પ્રદરઃ ખન્યતામિતિ ।
તસ્થૌ વિરાધમાક્રમ્ય કંઠે પાદેન વીર્યવાન્ ॥ 25 ॥
તતઃ ખનિત્રમાદાય લક્ષ્મણશ્શ્વભ્રમુત્તમમ્ ।
અખનત્પાર્શ્વતસ્તસ્ય વિરાધસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 26 ॥
તં મુક્તકંઠંનિક્ષિપ્ય શંકુકર્ણં મહાસ્વનમ્ ।
વિરાધં પ્રાક્ષિપચ્છ્વભ્રે નદંતં ભૈરવસ્વનમ્ ॥ 27 ॥
તમાહવે દારુણમાશુવિક્રમૌ સ્થિરાવુભૌ સંયતિ રામલક્ષ્મણૌ ।
મુદાન્વિતૌ ચિક્ષિપતુર્ભયાવહં નદંતમુત્ક્ષિપ્ય બિલે તુ રાક્ષસમ્ ॥ 28 ॥
અવધ્યતાં પ્રેક્ષ્ય મહાસુરસ્ય તૌ શિતેન શસ્ત્રેણ તદા નરર્ષભૌ ।
સમર્થ્ય ચાત્યર્થવિશારદાવુભૌ બિલે વિરાધસ્ય વધં પ્રચક્રતુઃ ॥ 29 ॥
સ્વયં વિરાધેન હિ મૃત્યુરાત્મનઃ પ્રસહ્ય રામેણ યથાર્થમીપ્સિતઃ ।
નિવેદિતઃ કાનનચારિણા સ્વયં ન મે વધઃ શસ્ત્રકૃતો ભવેદિતિ ॥ 30 ॥
તદેવ રામેણ નિશમ્ય ભાષિતં કૃતા મતિસ્તસ્ય બિલપ્રવેશને ।
બિલં ચ રામેણાતિબલેન રક્ષસા પ્રવેશ્યમાનેન વનં વિનાદિતમ્ ॥ 31 ॥
પ્રહૃષ્ટરૂપાવિવ રામલક્ષ્મણૌ વિરાધમુર્વ્યા પ્રદરે નિહત્ય તૌ ।
નનંદતુર્વીતભયૌ મહાવને શિલાભિરંતર્દધતુશ્ચ રાક્ષસમ્ ॥ 32 ॥
તતસ્તુ તૌ કાંચનચિત્રકાર્મુકૌ નિહત્ય રક્ષઃ પરિગૃહ્ય મૈથિલીમ્ ।
વિજહ્રતુ સ્તૌ મુદિતૌ મહાવને દિવિ સ્થિતૌ ચંદ્રદિવાકરાવિવ ॥ 33 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ચતુર્થસ્સર્ગઃ ॥
