View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.56 Aranya Kanda - Sarga 56

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ṣaṭpañchāśassargaḥ ।

sā tathōktā tu vaidēhī nirbhayā śōkakarśitā ।
tṛṇamantarataḥ kṛtvā rāvaṇaṃ pratyabhāṣata ॥ 1 ॥

rājā daśarathō nāma dharmasēturivāchalaḥ ।
satyasandhaḥ parijñātō yasya putrassarāghavaḥ ॥ 2 ॥

rāmō nāma sa dharmātmā triṣu lōkēṣu viśrutaḥ ।
dīrghabāhurviśālākṣō daivataṃ hi patirmama ॥ 3 ॥

ikṣvākūṇāṃ kulē jātassiṃhaskandhō mahādyutiḥ ।
lakṣmaṇēna saha bhrātrā yastē prāṇānhariṣyati ॥ 4 ॥

pratyakṣaṃ yadyahaṃ tasya tvayā syāṃ dharṣitā balāt ।
śayitā tvaṃ hatassaṅkhyē janasthānē yathā kharaḥ ॥ 5 ॥

ya ētē rākṣasāḥ prōktā ghōrarūpā mahābalāḥ ।
rāghavē nirviṣāssarvē suparṇē pannagā yathā ॥ 6 ॥

tasya jyāvipramuktāstē śarāḥ kāñchanabhūṣaṇāḥ ।
śarīraṃ vidhamiṣyanti gaṅgākūlamivōrmayaḥ ॥ 7 ॥

asurairvā surairvā tvaṃ yadyavadhyō'si rāvaṇa ।
utpādya sumahadvairaṃ jīvaṃstasya na mōkṣyasē ॥ 8 ॥

sa tē jīvitaśēṣasya rāghavō'ntakarō balī ।
paśōryūpagatasyēva jīvitaṃ tava durlabham ॥ 9 ॥

yadi paśyētsa rāmastvāṃ rōṣadīptēna chakṣuṣā ।
rakṣastvamadya nirdhagdhō gachChēssadyaḥ parābhavam ॥ 10 ॥

yaśchandraṃ nabhasō bhūmau pātayēnnāśayēta vā ।
sāgaraṃ śōṣayēdvāpi sa sītāṃ mōchayēdiha ॥ 11 ॥

gatāyustvaṃ gataśrīkō gatasattva gatēndriyaḥ ।
laṅkā vaidhavyasaṃyuktā tvatkṛtēna bhaviṣyati ॥ 12 ॥

na tē pāpamidaṃ karma śukhōdarkaṃ bhaviṣyati ।
yā'haṃ nītā vinābhāvaṃ patipārśvāttvayā vanē ॥ 13 ॥

sa hi daivatasaṃyuktō mama bhartā mahādyutiḥ ।
nirbhayō vīryamāśritya śūnyē vasati daṇḍakē ॥ 14 ॥

sa tē darpaṃ balaṃ vīryamutsēkaṃ cha tathāvidham ।
apanēṣyati gātrēbhyaśśaravarṣēṇa saṃyugē ॥ 15 ॥

yadā vināśō bhūtānāṃ dṛśyatē kālachōditaḥ ।
tadā kāryē pramādyanti narāḥ kālavaśaṃ gatāḥ ॥ 16 ॥

māṃ pradhṛṣya sa tē kālaḥ prāptō'yaṃ rākṣasādhama ।
ātmanō rākṣasānāṃ cha vadhāyāntaḥpurasya cha ॥ 17 ॥

na śakyā yajñamadhyasthā vēdī sṛgbhāṇḍamaṇḍitā ।
dvijātimantrapūtā cha chaṇḍālēnāvamarditum ॥ 18 ॥

tathā'haṃ dharmanityasya dharmapatnī pativratā ।
tvayā spṛṣṭuṃ na śakyāsmi rākṣasādhama pāpinā ॥ 19 ॥

krīḍantī rājahaṃsēna padmaṣaṇḍēṣu nityadā ।
haṃsī sā tṛṇaṣaṇḍasthaṃ kathaṃ paśyēta madgukam ॥ 20 ॥

idaṃ śarīraṃ nissañjñaṃ bandha vā khātayasva vā ।
nēdaṃ śarīraṃ rakṣayaṃ mē jīvitaṃ vāpi rākṣasa ॥ 21 ॥

na tu śakṣyāmyupakrōśaṃ pṛthivyāṃ dātumātmanaḥ ।
ēvamuktvā tu vaidēhī krōdhātsuparuṣaṃ vachaḥ ॥ 22 ॥

rāvaṇaṃ maithilī tatra punarnōvācha kiñchana ।
sītāyā vachanaṃ śrutvā paruṣaṃ rōmaharṣaṇam ॥ 23 ॥

pratyuvācha tatassītāṃ bhayasandarśanaṃ vachaḥ ।
śṛṇu maithili madvākyaṃ māsāndvādaśa bhāmini ॥ 24 ॥

kālēnānēna nābhyēṣi yadi māṃ chāruhāsini ।
tatastvāṃ prātarāśārthaṃ sūdāśChētsyanti lēśaśaḥ ॥ 25 ॥

ityuktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaśśatrurāvaṇaḥ ।
rākṣasīścha tataḥ kruddha idaṃ vachanamabravīt ॥ 26 ॥

śīghramēva hi rākṣasyō vikṛtā ghōradarśanāḥ ।
darpamasyā vinēṣyadhvaṃ māṃsaśōṇitabhōjanāḥ ॥ 27 ॥

vachanādēva tāstasya sughōrā rākṣasīgaṇāḥ ।
kṛtaprāñjalayō bhūtvā maithilīṃ paryavārayan ॥ 28 ॥

sa tāḥ prōvācha rājā tu rāvaṇō ghōradarśanaḥ ।
prachālya charaṇōtkarṣairdārayanniva mēdinīm ॥ 29 ॥

aśōkavanikāmadhyē maithilī nīyatāmiyam ।
tatrēyaṃ rakṣyatāṃ gūḍhaṃ yuṣmābhiḥ parivāritā ॥ 30 ॥

tatraināṃ tarjanairghōraiḥ punassāntvaiścha maithilīm ।
ānayadhvaṃ vaśaṃ sarvā vanyāṃ gajavadhūmiva ॥ 31 ॥

iti pratisamādiṣṭā rākṣasyō rāvaṇēna tāḥ ।
aśōkavanikāṃ jagmurmaithilīṃ parigṛhya tu ॥ 32 ॥

sarvakālaphalairvṛkṣairnānāpuṣpaphalairvṛtām ।
sarvakālamadaiśchāpi dvijaissamupasēvitām ॥ 33 ॥

sā tu śōkaparītāṅgī maithilī janakātmajā ।
rākṣasīvaśamāpannā vyāghrīṇāṃ hariṇī yathā ॥ 34 ॥

śōkēna mahatā grastā maithilī janakātmajā ।
na śarma labhatē bhīruḥ pāśabaddhā mṛgī yathā ॥ 35 ॥

na vindatē tatra tu śarma maithilī virūpanētrābhiratīva tarjitā ।
patiṃ smarantī dayitaṃ cha dēvataṃ vichētanā'bhūdbhayaśōkapīḍitā ॥ 36 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ṣaṭpañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: