શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ષટ્પંચાશસ્સર્ગઃ ।
સા તથોક્તા તુ વૈદેહી નિર્ભયા શોકકર્શિતા ।
તૃણમંતરતઃ કૃત્વા રાવણં પ્રત્યભાષત ॥ 1 ॥
રાજા દશરથો નામ ધર્મસેતુરિવાચલઃ ।
સત્યસંધઃ પરિજ્ઞાતો યસ્ય પુત્રસ્સરાઘવઃ ॥ 2 ॥
રામો નામ સ ધર્માત્મા ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ।
દીર્ઘબાહુર્વિશાલાક્ષો દૈવતં હિ પતિર્મમ ॥ 3 ॥
ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે જાતસ્સિંહસ્કંધો મહાદ્યુતિઃ ।
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા યસ્તે પ્રાણાન્હરિષ્યતિ ॥ 4 ॥
પ્રત્યક્ષં યદ્યહં તસ્ય ત્વયા સ્યાં ધર્ષિતા બલાત્ ।
શયિતા ત્વં હતસ્સંખ્યે જનસ્થાને યથા ખરઃ ॥ 5 ॥
ય એતે રાક્ષસાઃ પ્રોક્તા ઘોરરૂપા મહાબલાઃ ।
રાઘવે નિર્વિષાસ્સર્વે સુપર્ણે પન્નગા યથા ॥ 6 ॥
તસ્ય જ્યાવિપ્રમુક્તાસ્તે શરાઃ કાંચનભૂષણાઃ ।
શરીરં વિધમિષ્યંતિ ગંગાકૂલમિવોર્મયઃ ॥ 7 ॥
અસુરૈર્વા સુરૈર્વા ત્વં યદ્યવધ્યોઽસિ રાવણ ।
ઉત્પાદ્ય સુમહદ્વૈરં જીવંસ્તસ્ય ન મોક્ષ્યસે ॥ 8 ॥
સ તે જીવિતશેષસ્ય રાઘવોઽંતકરો બલી ।
પશોર્યૂપગતસ્યેવ જીવિતં તવ દુર્લભમ્ ॥ 9 ॥
યદિ પશ્યેત્સ રામસ્ત્વાં રોષદીપ્તેન ચક્ષુષા ।
રક્ષસ્ત્વમદ્ય નિર્ધગ્ધો ગચ્છેસ્સદ્યઃ પરાભવમ્ ॥ 10 ॥
યશ્ચંદ્રં નભસો ભૂમૌ પાતયેન્નાશયેત વા ।
સાગરં શોષયેદ્વાપિ સ સીતાં મોચયેદિહ ॥ 11 ॥
ગતાયુસ્ત્વં ગતશ્રીકો ગતસત્ત્વ ગતેંદ્રિયઃ ।
લંકા વૈધવ્યસંયુક્તા ત્વત્કૃતેન ભવિષ્યતિ ॥ 12 ॥
ન તે પાપમિદં કર્મ શુખોદર્કં ભવિષ્યતિ ।
યાઽહં નીતા વિનાભાવં પતિપાર્શ્વાત્ત્વયા વને ॥ 13 ॥
સ હિ દૈવતસંયુક્તો મમ ભર્તા મહાદ્યુતિઃ ।
નિર્ભયો વીર્યમાશ્રિત્ય શૂન્યે વસતિ દંડકે ॥ 14 ॥
સ તે દર્પં બલં વીર્યમુત્સેકં ચ તથાવિધમ્ ।
અપનેષ્યતિ ગાત્રેભ્યશ્શરવર્ષેણ સંયુગે ॥ 15 ॥
યદા વિનાશો ભૂતાનાં દૃશ્યતે કાલચોદિતઃ ।
તદા કાર્યે પ્રમાદ્યંતિ નરાઃ કાલવશં ગતાઃ ॥ 16 ॥
માં પ્રધૃષ્ય સ તે કાલઃ પ્રાપ્તોઽયં રાક્ષસાધમ ।
આત્મનો રાક્ષસાનાં ચ વધાયાંતઃપુરસ્ય ચ ॥ 17 ॥
ન શક્યા યજ્ઞમધ્યસ્થા વેદી સૃગ્ભાંડમંડિતા ।
દ્વિજાતિમંત્રપૂતા ચ ચંડાલેનાવમર્દિતુમ્ ॥ 18 ॥
તથાઽહં ધર્મનિત્યસ્ય ધર્મપત્ની પતિવ્રતા ।
ત્વયા સ્પૃષ્ટું ન શક્યાસ્મિ રાક્ષસાધમ પાપિના ॥ 19 ॥
ક્રીડંતી રાજહંસેન પદ્મષંડેષુ નિત્યદા ।
હંસી સા તૃણષંડસ્થં કથં પશ્યેત મદ્ગુકમ્ ॥ 20 ॥
ઇદં શરીરં નિસ્સંજ્ઞં બંધ વા ખાતયસ્વ વા ।
નેદં શરીરં રક્ષયં મે જીવિતં વાપિ રાક્ષસ ॥ 21 ॥
ન તુ શક્ષ્યામ્યુપક્રોશં પૃથિવ્યાં દાતુમાત્મનઃ ।
એવમુક્ત્વા તુ વૈદેહી ક્રોધાત્સુપરુષં વચઃ ॥ 22 ॥
રાવણં મૈથિલી તત્ર પુનર્નોવાચ કિંચન ।
સીતાયા વચનં શ્રુત્વા પરુષં રોમહર્ષણમ્ ॥ 23 ॥
પ્રત્યુવાચ તતસ્સીતાં ભયસંદર્શનં વચઃ ।
શૃણુ મૈથિલિ મદ્વાક્યં માસાંદ્વાદશ ભામિનિ ॥ 24 ॥
કાલેનાનેન નાભ્યેષિ યદિ માં ચારુહાસિનિ ।
તતસ્ત્વાં પ્રાતરાશાર્થં સૂદાશ્છેત્સ્યંતિ લેશશઃ ॥ 25 ॥
ઇત્યુક્ત્વા પરુષં વાક્યં રાવણશ્શત્રુરાવણઃ ।
રાક્ષસીશ્ચ તતઃ ક્રુદ્ધ ઇદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 26 ॥
શીઘ્રમેવ હિ રાક્ષસ્યો વિકૃતા ઘોરદર્શનાઃ ।
દર્પમસ્યા વિનેષ્યધ્વં માંસશોણિતભોજનાઃ ॥ 27 ॥
વચનાદેવ તાસ્તસ્ય સુઘોરા રાક્ષસીગણાઃ ।
કૃતપ્રાંજલયો ભૂત્વા મૈથિલીં પર્યવારયન્ ॥ 28 ॥
સ તાઃ પ્રોવાચ રાજા તુ રાવણો ઘોરદર્શનઃ ।
પ્રચાલ્ય ચરણોત્કર્ષૈર્દારયન્નિવ મેદિનીમ્ ॥ 29 ॥
અશોકવનિકામધ્યે મૈથિલી નીયતામિયમ્ ।
તત્રેયં રક્ષ્યતાં ગૂઢં યુષ્માભિઃ પરિવારિતા ॥ 30 ॥
તત્રૈનાં તર્જનૈર્ઘોરૈઃ પુનસ્સાંત્વૈશ્ચ મૈથિલીમ્ ।
આનયધ્વં વશં સર્વા વન્યાં ગજવધૂમિવ ॥ 31 ॥
ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટા રાક્ષસ્યો રાવણેન તાઃ ।
અશોકવનિકાં જગ્મુર્મૈથિલીં પરિગૃહ્ય તુ ॥ 32 ॥
સર્વકાલફલૈર્વૃક્ષૈર્નાનાપુષ્પફલૈર્વૃતામ્ ।
સર્વકાલમદૈશ્ચાપિ દ્વિજૈસ્સમુપસેવિતામ્ ॥ 33 ॥
સા તુ શોકપરીતાંગી મૈથિલી જનકાત્મજા ।
રાક્ષસીવશમાપન્ના વ્યાઘ્રીણાં હરિણી યથા ॥ 34 ॥
શોકેન મહતા ગ્રસ્તા મૈથિલી જનકાત્મજા ।
ન શર્મ લભતે ભીરુઃ પાશબદ્ધા મૃગી યથા ॥ 35 ॥
ન વિંદતે તત્ર તુ શર્મ મૈથિલી વિરૂપનેત્રાભિરતીવ તર્જિતા ।
પતિં સ્મરંતી દયિતં ચ દેવતં વિચેતનાઽભૂદ્ભયશોકપીડિતા ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ષટ્પંચાશસ્સર્ગઃ ॥
