శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ద్వాదశాధికశతతమస్సర్గః ।
భ్రాతరంనిహతందృష్టవాశయానంనిర్జితంరణే ।
శోకవేగపరీతాత్మావిలలాపవిభీషణః ॥ 1 ॥
వీర విక్రాంత విఖ్యాత ప్రవీణ నయకోవిద ।
మహార్హాశయనోపేతకింశేషేనిహతోభువి ॥ 2 ॥
విక్షిప్యదీర్ఘౌనిశ్చేష్టౌభుజావంగభూషితౌ ।
ముకుటేనాపవృత్తేనభాస్కరాకారవర్చసా ॥ 3 ॥
దంవీరసంప్రాప్తంయన్మయాపూర్వమీరితమ్ ।
కామమోహపరీతస్యయత్తన్నరుచితంతవ ॥ 4 ॥
యన్నదర్పాత్ప్రహస్తోవానేంద్రజిన్నాపరేజనాః ।
న కుంబకర్ణోఽతిరథోనాతికాయోనరాంతకః ॥ 5 ॥
న స్వయంత్వమమన్యేథాస్తస్యోదర్కోఽయమాగతః ।
గతస్సేతుస్సునీతీనాంగతోధర్మస్యవిగ్రహః ॥ 6 ॥
గతస్సత్త్వస్యసంక్షేపఃప్రస్తావానాంగతిర్గతా ।
ఆదిత్యఃపతితోభూమౌమగ్నస్తమసిచంద్రమాః ॥ 7 ॥
చిత్రభానుఃప్రశాంతార్చిర్వ్యవసాయోనిరుద్యమః ।
అస్మిన్నిపతితేవీరే భూమౌశస్త్రభృతాంవరే ॥ 8 ॥
సౌమిత్రిం సత్త్వసంపన్నం లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్ ।
విభీషణమిమం సౌమ్య లంకాయామభిషేచయ ॥ 9 ॥
ధృతిప్రవాలఃప్రసహ్యాగ్య్రపుష్పస్తపోబలశ్శౌర్యనిబద్ధమూలః ।
రణేమహాన్రాక్షసరాజవృక్షఃసమ్మర్దితోరాఘవమారుతేన ॥ 10 ॥
తేజోవిషాణఃకులవంశవంశఃకోపప్రసాదాపరగాత్రహస్తః ।
ఇక్ష్వాకుసింహావగృహీతదేహఃసుప్తఃక్షితౌరావణగంధహస్తీ ॥ 11 ॥
పరాక్రమోత్సాహవిజృంభితార్చిర్నిఃశ్వాసధూమస్స్వబలప్రతాపః ।
ప్రతాపవాన్సమ్యతిరాక్షసాగ్నిర్విర్వాపితోరామపయోధరేణ ॥ 12 ॥
సింహరక్షలాంగూలకకుద్విషాణఃపరాభిజిద్గంధనగంధహస్తీ ।
రక్షోవృషశ్చాపలకర్ణచక్షుఃక్షితీశ్వరవ్యాఘ్రహతోఽవసన్నః ॥ 13 ॥
వదంతంహేతుమద్వాక్యంపరిదృష్టార్థనిశ్చయమ్ ।
రామఃశోకసమావిష్టమిత్యువాచవిభీషణమ్ ॥ 14 ॥
నాయంవినష్టోనిశ్చేష్టస్సమరేచండవిక్రమః ।
అత్యున్నతమహోత్సాహఃపతితోఽయమశంకితః ॥ 15 ॥
నైవంవినష్టాఃశోచ్యంతేక్షత్రధర్మవ్యవస్థితాః ।
వృధదిమాశంసమానాయేనిపతంతిరణాజిరే ॥ 16 ॥
యేనసేంద్రాస్త్రయోలోకాస్త్రాసితాయుధిధీమతా ।
తస్మిన్కాలసమాయుక్తే న కాలఃపరిశోచితుమ్ ॥ 17 ॥
నైకాంతవిజయోయుద్ధేభూతపూర్వఃకదాచన ।
పరైరాహన్యతేవీరఃపరాన్వాహంతిసంయుగే ॥ 18 ॥
స తద్రాజ్యం మహత్ప్రాప్య రామదత్తం విభీషణః ।
ప్రకృతీః సాంత్యయిత్వా చ తతో రామముపాగమత్ ॥ 19 ॥
తదేవంనిశ్చయందృష్టవాతత్త్వమాస్థాయవిజ్వరః ।
యదిహానంతరంకార్యంకల్ప్యంతదనుచింతయ ॥ 20 ॥
ముక్తవాక్యంవిక్రాంతంరాజపుత్రంవిభీషణః ।
ఉవాచశోకసంతప్తోభ్రాతుర్హితమనంతరమ్ ॥ 21 ॥
యోఽయంవిమర్దేష్వవిభగ్నపూర్వఃసురైస్సమస్థేరపివాసవేన ।
భవంతమాసాద్యరణేవిభగ్నోవేలామివాసాద్యయథాసముద్రః ॥ 22 ॥
అనేనదత్తానివనీపకేషుభుక్తాశ్చభోగానిభృతాశ్చభృత్యాః ।
ధనానిమిత్రేషుసమర్పితానివైరాణ్యమిత్రేషునిపాతితాని ॥ 23 ॥
ఏషోహితాగ్నిశ్చఃమహాతపాశ్చవేదాంతగఃకర్మసుచాగ్య్రశూరః ।
ఏతస్యయత్ప్రేతగతస్యకృత్యంతత్కర్తుమిచ్ఛామితవప్రసాదాత్ ॥ 24 ॥
మరణాంతానివైరాణినిర్వృత్తంవఃప్రయోజనమ్ ।
క్రియతామస్యసంస్కారోమమాప్యేషయథాతవ ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ద్వాదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
