ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ୟୁଧ୍ୟମାନୌତୁତୌଦୃଷ୍ଟଵାପ୍ରସକ୍ତୌନରରାକ୍ଷସୌ ।
ପ୍ରଭିନ୍ନାଵିଵମାତଂଗୌପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ ॥ 1 ॥
ତୌଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମସ୍ସଂଗ୍ରାମେପରସ୍ପରଗତୌବଲୀ ।
ଶୂରସ୍ସରାଵଣଭ୍ରାତାତସ୍ଥୌସଂଗ୍ରାମମୂର୍ଧନି ॥ 2 ॥
ତତୋଵିଷ୍ଫାରୟାମାସମହଦ୍ଧନୁରଵସ୍ଥିତଃ ।
ଉତ୍ସସର୍ଜ ଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାନ୍ ରାକ୍ଷସେଷୁମହାଶରାନ୍ ॥ 3 ॥
ତେଶରାଃଶିଖିସଂପର୍ଶାନିପତଂତସ୍ସମାହିତାଃ ।
ରାକ୍ଷସାନ୍ ଦାରୟାମାସୁର୍ଵଜ୍ରାଣୀଵମହାଗିରୀନ୍ ॥ 4 ॥
ଵିଭୀଷଣସ୍ୟାନୁଚରାସ୍ତେପିଶୂଲାସିପଟ୍ଟସୈଃ ।
ଚିଚ୍ଛିଦୁଃସମରେଵୀରାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମାଃ ॥ 5 ॥
ରାକ୍ଷସୈସ୍ସ୍ସୈଃପରିଵୃତସ୍ସତଦାତୁଵିଭୀଷଣଃ ।
ବଭୌମଧ୍ୟେପ୍ରହୃଷ୍ଟାନାମାକଲଭାନାମିଵଦ୍ଵିପଃ ॥ 6 ॥
ତତସ୍ସ୍ସଂଂଚୋଦୟାନୋଵୈହରୀନ୍ରକ୍ଷୋରଣପ୍ରିୟାନ୍ ।
ଉଵାଚଵଚନଂକାଲେକାଲଜ୍ଞୋରକ୍ଷସାଂଵରଃ ॥ 7 ॥
ଏକୋଽୟଂରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟପରାୟଣମଵସ୍ଥିତଃ ।
ଏତଚ୍ଛେଷଂବଲଂତସ୍ୟକିଂତିଷ୍ଠତହରୀଶ୍ଵରାଃ ॥ 8 ॥
ଅସ୍ମିଂନ୍ଵିନିହତେପାପେରାକ୍ଷସେରଣମୂର୍ଥନି ।
ରାଵଣଂଵର୍ଜୟିତ୍ଵାତୁଶେଷମସ୍ୟବଲଂହତମ୍ ॥ 9 ॥
ପ୍ରହସ୍ତୋନିହତୋଵୀରୋନିକୁଂଭଶ୍ଚମହାବଲ. ।
କୁଂଭକର୍ଣଶ୍ଚକୁଂଭଶ୍ଚଧୂମ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଚନିଶାଚରଃ ॥ 10 ॥
ଜଂବୁମାଲୀମହାମାଲୀତୀକ୍ଷ୍ଣଵେଗୋଽଶନିପ୍ରଭଃ ।
ସୁପ୍ତଘ୍ନୋୟଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚରାକ୍ଷସଃ ॥ 11 ॥
ସମ୍ହ୍ରାଦୀଵିକଟୋଽରିଘ୍ନସ୍ତପନୋଦମଏଵ ଚ ।
ପ୍ରଘାସଃପ୍ରଘସଶ୍ଚୈଵପ୍ରଜଂଘୋଜଂଘଏଵ ଚ ॥ 12 ॥
ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚଦୁର୍ଧର୍ଷୋରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵାଦ୍ଵିଜିହ୍ଵଶ୍ଚସୂର୍ୟଶତ୍ରୁଶ୍ଚରାକ୍ଷସଃ ॥ 13 ॥
ଅକଂପନଃସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚଚକ୍ରମାଲୀ ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।
କଂପନସ୍ସତ୍ତ୍ଵଵଂତୌତୌଦେଵାଂତକନରାଂତକୌ ॥ 14 ॥
ଏତାନ୍ନିହତ୍ୟାତିବଲାନ୍ବହୂନ୍ରାକ୍ଷସସତ୍ତମାନ୍ ।
ବାହୁଭ୍ୟାଂସାଗରଂତୀର୍ତ୍ଵାଲଂଘ୍ୟତାଂଗୋଷ୍ପଦଂ ଲଘୁ ॥ 15 ॥
ଏତାଵଦେଵଶେଷଂଵୋଜେତଵ୍ୟମିହଵାନରାଃ ।
ହତାସ୍ସର୍ଵେସମାଗମ୍ୟରାକ୍ଷସାବଲଦର୍ପିତାଃ ॥ 16 ॥
ଅୟୁକ୍ତଂନିଧନଂକର୍ତୁଂପୁତ୍ରସ୍ୟଜନିତୁର୍ମମ ।
ଘୃଣାମପାସ୍ୟରାମାର୍ଥେନିହନ୍ୟାଂଭ୍ରାତୁରାତ୍ମଜମ୍ ॥ 17 ॥
ହଂତୁକାମସ୍ୟମେବାଷ୍ପଂଚକ୍ଷୁଶ୍ଚୈଵନିରୁଧ୍ୟତି ।
ତମେଵୈଷମହାବାହୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଶମୟିଷ୍ୟତି ॥ 18 ॥
ଵାନରାଘ୍ନତସଂଭୂୟଭୃତ୍ୟାନସ୍ୟସମୀପଗାନ୍ ।
ଇତିତେନାତିୟଶସାରାକ୍ଷସେନାଭିଚୋଦିତାଃ ॥ 19 ॥
ଵାନରେଂଦ୍ରାଜହୃଷିରେଲାଂଗୂଲାନି ଚ ଵିଵ୍ୟଧୁଃ ।
ତତସ୍ତୁକପିଶାର୍ଦୂଲାଃଶ୍ରଵେଂତଃଶ୍ଚପୁନଃପୁନଃ ॥ 20 ॥
ମୁମୁଚୁର୍ଵିଵିଧାନ୍ନାଦାନ୍ମେଘାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଵେଵବର୍ହିଣଃ ।
ଜାଂବଵାନପିତୈଃସର୍ଵୈଃସୟୂଥ୍ୟୈରଭିସମ୍ଵୃତଃ ॥ 21 ॥
ତେଽଶ୍ମଭିସ୍ତାଡୟାମାସୁର୍ନଖୈର୍ଧନ୍ସ୍ସୈଶ୍ଚରାକ୍ଷସାନ୍ ।
ନିଘ୍ନଂତମୃକ୍ଷାଧିପତିଂରାକ୍ଷସାସ୍ତେମହାବଲାଃ ॥ 22 ॥
ପରିଵଵ୍ରୁର୍ଭୟଂତ୍ୟକ୍ତ୍ଵାତମନେକଵିଧାୟୁଥାଃ ।
ଶରୈଃପରଶୁଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃପଟ୍ଟିଶୈର୍ୟଷ୍ଟିତୋମରୈଃ ॥ 23 ॥
ଜାଂବଵଂତଂମୃଧେଜଘ୍ନୁର୍ନିଘ୍ନଂତଂରାକ୍ଷସୀଂଚମୂମ୍ ।
ସ ସଂପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃସଂଜଜ୍ଞେକପିରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 24 ॥
ଦେଵାସୁରାଣାଂକ୍ରୁଦ୍ଧାନାଂୟଥାଭୀମୋମହାସ୍ଵନଃ ।
ହନୁମାନପିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃସାନୁମୁତ୍ପାଟ୍ୟପର୍ଵତାତ୍ ॥ 25 ॥
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂସ୍ଵୟଂପୃଷ୍ଠାଦଵରୋପ୍ୟମହାମନାଃ ।
ରକ୍ଷସାଂକଦନଂଚକ୍ରେସମାସାଦ୍ୟସହସ୍ରଶଃ ॥ 26 ॥
ସ ଦତ୍ତ୍ଵାତୁମୁଲଂୟୁଦ୍ଧଂପିତୃଵ୍ୟସ୍ୟେଂଦ୍ରଜତ୍ ବଲୀ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂପରଵୀରଘ୍ନଃପୁନରେଵାଭ୍ୟଧାଵତ ॥ 27 ॥
ତୌପ୍ରୟୁଦ୍ଦୌତଦାଵୀରୌମୃଧେଲକ୍ଷ୍ମଣରାକ୍ଷସୌ ।
ଶରୌଘାନଭିଵର୍ଷଂତୌଜଘ୍ନତୁସ୍ତୌପରସ୍ପରମ୍ ॥ 28 ॥
ଅଭୀକ୍ଷଣମଂତର୍ଧଦତୁଶ୍ଶରଜାଲୈର୍ମହାବଲୌ ।
ଚଂଦ୍ରାଦିତ୍ୟାଵିଵୋଷ୍ଣାଂତେୟଥାମେଘୈସ୍ତରସ୍ଵିନୌ ॥ 29 ॥
ନ ହ୍ୟାଦାନଂ ନ ସଂଧାନଂଧନୁଷୋଵାପରିଗ୍ରହଃ ।
ନ ଵିପ୍ରମୋକ୍ଷୋବାଣାନାଂ ନ ଵିକର୍ଷୋ ନ ଵିଗ୍ରହଃ ॥ 30 ॥
ନ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରତିସଂଧାନଂ ନ ଲକ୍ଷ୍ୟପ୍ରତିପାଦନମ୍ ।
ଅଦୃଶ୍ୟତତୟୋସ୍ତତ୍ରୟୁଧ୍ୟତୋଃପାଣିଲାଘଵାତ୍ ॥ 31 ॥
ଚାପଵେଗପ୍ରୟୁକ୍ସ୍ସୈଶ୍ଚବାଣଜାଲୈଃସମଂତତଃ ।
ଅଂତରିକେଽଭିସଂପନ୍ନେ ନ ରୂପାଣିଚକାଶିରେ ॥ 32 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋରାଵଣିଂପ୍ରାପ୍ୟରାଵଣିଶ୍ଚାପିଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଅଵ୍ୟଵସ୍ଥାଭଵତ୍ୟୁଗ୍ରାତାଭ୍ୟାମନ୍ୟୋନ୍ୟଵିଗ୍ରହେ ॥ 33 ॥
ତାଭାମୁଭାଭ୍ୟାଂତରସାପ୍ରସୃଷ୍ଟୈର୍ଵିଶିଖୈଃଶିତୈଃ ।
ନିରଂତରମିଵାକାଶଂବଭୂଵତମସାଵୃତମ୍ ॥ 34 ॥
ତୈଃପତଭଦିଶ୍ଚବହୁଭିସ୍ତୟୋଃଶରଶତୈଃଶିତୈଃ ।
ଦିଶଶ୍ଚପ୍ରଦିଶଶ୍ଚୈଵବଭୂଵୁଃଶରସଂକୁଲାଃ ॥ 35 ॥
ତମସାପିହିତଂସର୍ଵମାସୀତ୍ପ୍ରତିଭୟଂମହତ୍ ।
ଅସ୍ତଂଗତେସହସ୍ରାଂଶେସମ୍ଵୃତେତମସା ଚ ଵୈ ॥ 36 ॥
ରୁଧିରୌଘାମହାନଦ୍ୟଃପ୍ରାଵର୍ତଂତସହସ୍ରଶଃ ।
କ୍ରଵ୍ୟାଦାଦାରୁଣାଵାଗ୍ଭିଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁର୍ଭୀମନିଃସ୍ଵନାନ୍ ॥ 37 ॥
ନ ତଦାନୀଂଵନୌଵାୟୁର୍ନ ଚ ଜଜ୍ଵାଲପାଵକଃ ।
ସ୍ଵ୍ସ୍ତ୍ଵସ୍ତୁଲୋକେଭ୍ୟୈତିଜଜଲ୍ପୁସ୍ତେମହର୍ଷୟଃ ॥ 38 ॥
ସଂପେତୁଶ୍ଚାତ୍ରସଂତପ୍ତାଗଂଧର୍ଵାଃସହଚାରଣୈଃ ।
ଅଥରାକ୍ଷସସିଂହସ୍ୟକୃଷ୍ଣାନ୍ କନକଭୂଷଣାନ୍ ॥ 39 ॥
ଶରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃସୌମିତ୍ରିଦ୍ଵିଵ୍ୟାଧଚତୁରୋହୟାନ୍ ।
ତତୋଽପରେଣଭଲ୍ଲେନପୀତେନନିଶିତେନ ଚ ॥ 40 ॥
ସଂପୂର୍ଣାୟତମୁକ୍ତେନସୁପତ୍ରେଣସୁଵର୍ଚସା ।
ମହେଂଦ୍ରାଶନିକଲ୍ପେନସୂତସ୍ୟଵିଚରିଷ୍ୟତଃ ॥ 41 ॥
ସ ତେନବାଣାଶନିନାତଲଶବ୍ଦାନୁଵାଦିନା ।
ଲାଘଵାଦ୍ରାଘଵଃଶ୍ରୀମାନ୍ ଶିରଃକାୟାଦପାହରତ୍ ॥ 42 ॥
ସ ୟଂତରିମହାତେଜାହତେମଂଦୋଦରୀସୁତଃ ।
ସ୍ଵୟଂସାରଥ୍ୟମକରୋତ୍ସୁନଶ୍ଚଧନୁରସ୍ପ ଋଶତ୍ ॥ 43 ॥
ତଦଦ୍ଭୁତମଭୂତ୍ତତ୍ରସାମର୍ଥ୍ୟଂପଶ୍ୟତାଂୟୁଧି ।
ହୟେଷୁଵ୍ୟଗ୍ରହସ୍ତଂ ତ ଵିଵ୍ୟାଧନିଶିତୈଃଶରୈଃ ॥ 44 ॥
ଧନୁଷ୍ୟଥପୁନର୍ଵ୍ୟଗ୍ରେହୟେଷୁମୁମୁଚେଶରାନ୍ ।
ଛିଦ୍ରେଷୁତେଷୁବାଣୌଘୈର୍ଵିଚରଂତମଭୀତଵତ୍ ॥ 45 ॥
ଅର୍ଧୟାମାସସମରେସୌମିତ୍ରିଃଶୀଘ୍ରକୃତ୍ତମଃ ।
ନିହତଂସାରଥିଂଦୃଷ୍ଟଵାସମରେରାଵଣାତ୍ମଜଃ ॥ 46 ॥
ପ୍ରଜହୌସମରୋଦ୍ଧର୍ଷଂଵିଷଣ୍ଣଃ ସ ବଭୂଵ ହ ।
ଵିଷଣ୍ଣଵଦନଂଦୃଷ୍ଟଵାରାକ୍ଷସଂହରିୟୂଥପାଃ ॥ 47 ॥
ତତଃପରମସମ୍ହୃଷ୍ଟାଲକ୍ଷ୍ମଣଂଚାଭ୍ୟପୂଜୟନ୍ ।
ତତଃପ୍ରମାଥୀରଭସଃଶରଭୋଗଂଧମାଦନଃ ॥ 48 ॥
ଅମୃଷ୍ୟମାଣାଶ୍ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଵେଗଂହରୀଶ୍ଵରାଃ ।
ତେଚାସ୍ୟହୟମୁଖ୍ୟେଷୁତୂର୍ଣମୁତ୍ପତ୍ୟଵାନରାଃ ॥ 49 ॥
ଚତୁର୍ଷୁସୁମହାଵୀର୍ୟାନିପେତୁର୍ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ।
ତେଷାମଧିଷ୍ଠିତାନାଂତୈର୍ଵାନରୈଃପର୍ଵତୋପମୈଃ ॥ 50 ॥
ମୁଖେଭ୍ୟୋରୁଧିରଂରକ୍ତଂହୟାନାଂସମଵର୍ତତ ।
ତେହୟାମଥିତାଭଗ୍ନାଵ୍ୟସଵୋଧରଣୀଂଗତାଃ ॥ 51 ॥
ତେନିହତ୍ୟହୟାଂସ୍ତସ୍ୟପ୍ରମଥ୍ୟ ଚ ମହାରଥମ୍ ।
ପୁନରୁତ୍ପତ୍ୟଵେଗେନତସ୍ଥୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣପାର୍ଶ୍ଵତଃ ॥ 52 ॥
ସ ହତାଶ୍ଵାଦଵପ୍ଲୁତ୍ୟରଥାନ୍ମଥିତସାରଥିଃ ।
ଶରଵର୍ଷେଣସୌମିତ୍ରିମଭ୍ୟଧାଵତରାଵଣିଃ ॥ 53 ॥
ତତୋମହେଂଦ୍ରପ୍ରତିମଃ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃପଦାତିନଂତଂନିହତୈର୍ହୟୋତ୍ତମୈଃ ।
ସୃଜଂତମାଜୌନିଶିତାନ୍ଶରୋତ୍ତମାନ୍ ଭୃଶଂତଦାବାଣଗଣୈର୍ନ୍ୟଵାରୟତ୍ ॥ 54 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥