శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ నవతితమస్సర్గః ।
యుధ్యమానౌతుతౌదృష్టవాప్రసక్తౌనరరాక్షసౌ ।
ప్రభిన్నావివమాతంగౌపరస్పరవధైషిణౌ ॥ 1 ॥
తౌద్రష్టుకామస్సంగ్రామేపరస్పరగతౌబలీ ।
శూరస్సరావణభ్రాతాతస్థౌసంగ్రామమూర్ధని ॥ 2 ॥
తతోవిష్ఫారయామాసమహద్ధనురవస్థితః ।
ఉత్ససర్జ చ తీక్ష్ణాగ్రాన్ రాక్షసేషుమహాశరాన్ ॥ 3 ॥
తేశరాఃశిఖిసంపర్శానిపతంతస్సమాహితాః ।
రాక్షసాన్ దారయామాసుర్వజ్రాణీవమహాగిరీన్ ॥ 4 ॥
విభీషణస్యానుచరాస్తేపిశూలాసిపట్టసైః ।
చిచ్ఛిదుఃసమరేవీరాన్రాక్షసాన్రాక్షసోత్తమాః ॥ 5 ॥
రాక్షసైస్స్సైఃపరివృతస్సతదాతువిభీషణః ।
బభౌమధ్యేప్రహృష్టానామాకలభానామివద్విపః ॥ 6 ॥
తతస్స్సంంచోదయానోవైహరీన్రక్షోరణప్రియాన్ ।
ఉవాచవచనంకాలేకాలజ్ఞోరక్షసాంవరః ॥ 7 ॥
ఏకోఽయంరాక్షసేంద్రస్యపరాయణమవస్థితః ।
ఏతచ్ఛేషంబలంతస్యకింతిష్ఠతహరీశ్వరాః ॥ 8 ॥
అస్మింన్వినిహతేపాపేరాక్షసేరణమూర్థని ।
రావణంవర్జయిత్వాతుశేషమస్యబలంహతమ్ ॥ 9 ॥
ప్రహస్తోనిహతోవీరోనికుంభశ్చమహాబల. ।
కుంభకర్ణశ్చకుంభశ్చధూమ్రాక్షశ్చనిశాచరః ॥ 10 ॥
జంబుమాలీమహామాలీతీక్ష్ణవేగోఽశనిప్రభః ।
సుప్తఘ్నోయజ్ఞకోపశ్చవజ్రదంష్ట్రశ్చరాక్షసః ॥ 11 ॥
సమ్హ్రాదీవికటోఽరిఘ్నస్తపనోదమఏవ చ ।
ప్రఘాసఃప్రఘసశ్చైవప్రజంఘోజంఘఏవ చ ॥ 12 ॥
అగ్నికేతుశ్చదుర్ధర్షోరశ్మికేతుశ్చవీర్యవాన్ ।
విద్యుజ్జిహ్వాద్విజిహ్వశ్చసూర్యశత్రుశ్చరాక్షసః ॥ 13 ॥
అకంపనఃసుపార్శ్వశ్చచక్రమాలీ చ రాక్షసః ।
కంపనస్సత్త్వవంతౌతౌదేవాంతకనరాంతకౌ ॥ 14 ॥
ఏతాన్నిహత్యాతిబలాన్బహూన్రాక్షససత్తమాన్ ।
బాహుభ్యాంసాగరంతీర్త్వాలంఘ్యతాంగోష్పదం లఘు ॥ 15 ॥
ఏతావదేవశేషంవోజేతవ్యమిహవానరాః ।
హతాస్సర్వేసమాగమ్యరాక్షసాబలదర్పితాః ॥ 16 ॥
అయుక్తంనిధనంకర్తుంపుత్రస్యజనితుర్మమ ।
ఘృణామపాస్యరామార్థేనిహన్యాంభ్రాతురాత్మజమ్ ॥ 17 ॥
హంతుకామస్యమేబాష్పంచక్షుశ్చైవనిరుధ్యతి ।
తమేవైషమహాబాహుర్లక్ష్మణశ్శమయిష్యతి ॥ 18 ॥
వానరాఘ్నతసంభూయభృత్యానస్యసమీపగాన్ ।
ఇతితేనాతియశసారాక్షసేనాభిచోదితాః ॥ 19 ॥
వానరేంద్రాజహృషిరేలాంగూలాని చ వివ్యధుః ।
తతస్తుకపిశార్దూలాఃశ్రవేంతఃశ్చపునఃపునః ॥ 20 ॥
ముముచుర్వివిధాన్నాదాన్మేఘాన్ దృష్టవేవబర్హిణః ।
జాంబవానపితైఃసర్వైఃసయూథ్యైరభిసమ్వృతః ॥ 21 ॥
తేఽశ్మభిస్తాడయామాసుర్నఖైర్ధన్స్సైశ్చరాక్షసాన్ ।
నిఘ్నంతమృక్షాధిపతింరాక్షసాస్తేమహాబలాః ॥ 22 ॥
పరివవ్రుర్భయంత్యక్త్వాతమనేకవిధాయుథాః ।
శరైఃపరశుభిస్తీక్ష్ణైఃపట్టిశైర్యష్టితోమరైః ॥ 23 ॥
జాంబవంతంమృధేజఘ్నుర్నిఘ్నంతంరాక్షసీంచమూమ్ ।
స సంప్రహారస్తుములఃసంజజ్ఞేకపిరక్షసామ్ ॥ 24 ॥
దేవాసురాణాంక్రుద్ధానాంయథాభీమోమహాస్వనః ।
హనుమానపిసంక్రుద్ధఃసానుముత్పాట్యపర్వతాత్ ॥ 25 ॥
స లక్ష్మణంస్వయంపృష్ఠాదవరోప్యమహామనాః ।
రక్షసాంకదనంచక్రేసమాసాద్యసహస్రశః ॥ 26 ॥
స దత్త్వాతుములంయుద్ధంపితృవ్యస్యేంద్రజత్ బలీ ।
లక్ష్మణంపరవీరఘ్నఃపునరేవాభ్యధావత ॥ 27 ॥
తౌప్రయుద్దౌతదావీరౌమృధేలక్ష్మణరాక్షసౌ ।
శరౌఘానభివర్షంతౌజఘ్నతుస్తౌపరస్పరమ్ ॥ 28 ॥
అభీక్షణమంతర్ధదతుశ్శరజాలైర్మహాబలౌ ।
చంద్రాదిత్యావివోష్ణాంతేయథామేఘైస్తరస్వినౌ ॥ 29 ॥
న హ్యాదానం న సంధానంధనుషోవాపరిగ్రహః ।
న విప్రమోక్షోబాణానాం న వికర్షో న విగ్రహః ॥ 30 ॥
న ముష్టిప్రతిసంధానం న లక్ష్యప్రతిపాదనమ్ ।
అదృశ్యతతయోస్తత్రయుధ్యతోఃపాణిలాఘవాత్ ॥ 31 ॥
చాపవేగప్రయుక్స్సైశ్చబాణజాలైఃసమంతతః ।
అంతరికేఽభిసంపన్నే న రూపాణిచకాశిరే ॥ 32 ॥
లక్ష్మణోరావణింప్రాప్యరావణిశ్చాపిలక్ష్మణమ్ ।
అవ్యవస్థాభవత్యుగ్రాతాభ్యామన్యోన్యవిగ్రహే ॥ 33 ॥
తాభాముభాభ్యాంతరసాప్రసృష్టైర్విశిఖైఃశితైః ।
నిరంతరమివాకాశంబభూవతమసావృతమ్ ॥ 34 ॥
తైఃపతభదిశ్చబహుభిస్తయోఃశరశతైఃశితైః ।
దిశశ్చప్రదిశశ్చైవబభూవుఃశరసంకులాః ॥ 35 ॥
తమసాపిహితంసర్వమాసీత్ప్రతిభయంమహత్ ।
అస్తంగతేసహస్రాంశేసమ్వృతేతమసా చ వై ॥ 36 ॥
రుధిరౌఘామహానద్యఃప్రావర్తంతసహస్రశః ।
క్రవ్యాదాదారుణావాగ్భిశ్చిక్షిపుర్భీమనిఃస్వనాన్ ॥ 37 ॥
న తదానీంవనౌవాయుర్న చ జజ్వాలపావకః ।
స్వ్స్త్వస్తులోకేభ్యైతిజజల్పుస్తేమహర్షయః ॥ 38 ॥
సంపేతుశ్చాత్రసంతప్తాగంధర్వాఃసహచారణైః ।
అథరాక్షససింహస్యకృష్ణాన్ కనకభూషణాన్ ॥ 39 ॥
శరైశ్చతుర్భిఃసౌమిత్రిద్వివ్యాధచతురోహయాన్ ।
తతోఽపరేణభల్లేనపీతేననిశితేన చ ॥ 40 ॥
సంపూర్ణాయతముక్తేనసుపత్రేణసువర్చసా ।
మహేంద్రాశనికల్పేనసూతస్యవిచరిష్యతః ॥ 41 ॥
స తేనబాణాశనినాతలశబ్దానువాదినా ।
లాఘవాద్రాఘవఃశ్రీమాన్ శిరఃకాయాదపాహరత్ ॥ 42 ॥
స యంతరిమహాతేజాహతేమందోదరీసుతః ।
స్వయంసారథ్యమకరోత్సునశ్చధనురస్ప ఋశత్ ॥ 43 ॥
తదద్భుతమభూత్తత్రసామర్థ్యంపశ్యతాంయుధి ।
హయేషువ్యగ్రహస్తం త వివ్యాధనిశితైఃశరైః ॥ 44 ॥
ధనుష్యథపునర్వ్యగ్రేహయేషుముముచేశరాన్ ।
ఛిద్రేషుతేషుబాణౌఘైర్విచరంతమభీతవత్ ॥ 45 ॥
అర్ధయామాససమరేసౌమిత్రిఃశీఘ్రకృత్తమః ।
నిహతంసారథిందృష్టవాసమరేరావణాత్మజః ॥ 46 ॥
ప్రజహౌసమరోద్ధర్షంవిషణ్ణః స బభూవ హ ।
విషణ్ణవదనందృష్టవారాక్షసంహరియూథపాః ॥ 47 ॥
తతఃపరమసమ్హృష్టాలక్ష్మణంచాభ్యపూజయన్ ।
తతఃప్రమాథీరభసఃశరభోగంధమాదనః ॥ 48 ॥
అమృష్యమాణాశ్చత్వారశ్చక్రుర్వేగంహరీశ్వరాః ।
తేచాస్యహయముఖ్యేషుతూర్ణముత్పత్యవానరాః ॥ 49 ॥
చతుర్షుసుమహావీర్యానిపేతుర్భీమవిక్రమాః ।
తేషామధిష్ఠితానాంతైర్వానరైఃపర్వతోపమైః ॥ 50 ॥
ముఖేభ్యోరుధిరంరక్తంహయానాంసమవర్తత ।
తేహయామథితాభగ్నావ్యసవోధరణీంగతాః ॥ 51 ॥
తేనిహత్యహయాంస్తస్యప్రమథ్య చ మహారథమ్ ।
పునరుత్పత్యవేగేనతస్థుర్లక్ష్మణపార్శ్వతః ॥ 52 ॥
స హతాశ్వాదవప్లుత్యరథాన్మథితసారథిః ।
శరవర్షేణసౌమిత్రిమభ్యధావతరావణిః ॥ 53 ॥
తతోమహేంద్రప్రతిమః స లక్ష్మణఃపదాతినంతంనిహతైర్హయోత్తమైః ।
సృజంతమాజౌనిశితాన్శరోత్తమాన్ భృశంతదాబాణగణైర్న్యవారయత్ ॥ 54 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే నవతితమస్సర్గః ॥
