શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટપંચાશસ્સર્ગઃ ।
તતસ્ત્રિશંકોર્વચનં શ્રુત્વા ક્રોધસમન્વિતમ્ ।
ઋષિપુત્રશતં રામ રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
પ્રત્યાખ્યાતો હિ દુર્બુદ્ધે ગુરુણા સત્યવાદિના ।
તં કથં સમતિક્રમ્ય શાખાંતરમુપેયિવાન્ ॥ 2 ॥
ઇક્ષ્વાકૂણાં હિ સર્વેષાં પુરોધાઃ પરમો ગુરુઃ ।
ન ચાતિક્રમિતું શક્યં વચનં સત્યવાદિનઃ ॥ 3 ॥
અશક્યમિતિ ચોવાચ વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
તં વયં વૈ સમાહર્તું ક્રતું શક્તાઃકથં તવ ॥ 4 ॥
બાલિશસ્ત્વં નરશ્રેષ્ઠ ગમ્યતાં સ્વપુરં પુનઃ ।
યાજને ભગવાંછક્તસ્ત્રૈલોક્યસ્યાપિ પાર્થિવ ॥ 5 ॥
અવમાનં ચ તત્કર્તું તસ્ય શક્ષ્યામહે કથમ્ ।
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ક્રોધપર્યાકુલાક્ષરમ્ ॥ 6 ॥
સ રાજા પુનરેવૈતાનિદં વચનમબ્રવીત્ ।
પ્રત્યાખ્યાતોઽસ્મિ ગુરુણા ગુરુપુત્રૈસ્તથૈવ ચ ॥ 7 ॥
અન્યાં ગતિં ગમિષ્યામિ સ્વસ્તિ વોઽસ્તુ તપોધનાઃ ।
ઋષિપુત્રાસ્તુ તચ્છ્રુત્વા વાક્યં ઘોરાભિસંહિતમ્ ॥ 8 ॥
શેપુઃ પરમસંકૃદ્ધાશ્ચંડાલત્વં ગમિષ્યસિ ।
એવમુક્ત્વા મહાત્મનો વિવિશુસ્તે સ્વમાશ્રમમ્ ॥ 9 ॥
અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં રાજા ચંડાલતાં ગતઃ ।
નીલવસ્ત્રધરો નીલઃ પુરુષો ધ્વસ્તમૂર્ધજઃ ॥ 10 ॥
ચિત્યમાલ્યાનુલેપશ્ચ આયસાભરણોઽભવત્ ।
તં દૃષ્ટવા મંત્રિણસ્સર્વે ત્યજ્ય ચંડાલરૂપિણમ્ ॥ 11 ॥
પ્રાદ્રવન્ સહિતા રામ પૌરા યેઽસ્યાનુગામિનઃ ।
એકો હિ રાજા કાકુત્સ્થ જગામ પરમાત્મવાન્ ॥ 12 ॥
દહ્યમાનો દિવારાત્રં વિશ્વામિત્રં તપોનિધિમ્ ।
વિશ્વામિત્રસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા રાજાનં વિફલીકૃતમ્ ।
ચંડાલરૂપિણં રામ મુનિઃ કારુણ્યમાગતઃ ॥ 13 ॥
કારુણ્યાત્સ મહાતેજા વાક્યં પરમધાર્મિકઃ ।
ઇદં જગાદ ભદ્રં તે રાજાનં ઘોરરૂપિણમ્ ॥ 14 ॥
કિમાગમનકાર્યં તે રાજપુત્ર મહાબલ ।
અયોધ્યાધિપતે વીર શાપાચ્ચંડાલતાં ગતઃ ॥ 15 ॥
અથ તદ્વાક્યમાજ્ઞાય રાજા ચંડાલતાં ગતઃ ।
અબ્રવીત્પ્રાંજલિર્વાક્યં વાક્યજ્ઞો વાક્યકોવિદમ્ ॥ 16 ॥
પ્રત્યાખ્યાતોઽસ્મિ ગુરુણા ગુરુપુત્રૈસ્તથૈવ ચ ।
અનવાપ્યૈવ તં કામં મયા પ્રાપ્તો વિપર્યયઃ ॥ 17 ॥
સશરીરો દિવં યાયામિતિ મે સૌમ્યદર્શનમ્ ।
મયા ચેષ્ટં ક્રતુશતં તચ્ચ નાઽવાપ્યતે ફલમ્ ॥ 18 ॥
અનૃતં નોક્તપૂર્વં મે ન ચ વક્ષ્યે કદાચન ।
કૃચ્છ્રેષ્વપિ ગત સ્સૌમ્ય ક્ષત્રધર્મેણ તે શપે ॥ 19 ॥
યજ્ઞૈર્બહુવિધૈરિષ્ટં પ્રજા ધર્મેણ પાલિતાઃ ॥ 20 ॥
ગુરવશ્ચ મહાત્માન શ્શીલવૃત્તેન તોષિતાઃ ।
ધર્મે પ્રયતમાનસ્ય યજ્ઞં ચાહર્તુમિચ્છતઃ ॥ 21 ॥
પરિતોષં ન ગચ્છંતિ ગુરવો મુનિપુંગવ ।
દૈવમેવ પરં મન્યે પૌરુષં તુ નિરર્થકમ્ ॥ 22 ॥
દૈવેનાક્રમ્યતે સર્વં દૈવં હિ પરમા ગતિઃ ।
તસ્ય મે પરમાર્તસ્ય પ્રસાદમભિકાંક્ષતઃ ॥ 23 ॥
કર્તુમર્હસિ ભદ્રં તે દૈવોપહતકર્મણઃ ।
નાન્યાં ગતિં ગમિષ્યામિ નાન્યશ્શરણમસ્તિ મે ॥ 24 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે અષ્ટપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
