ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രയോദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
തത ശ്ശിരസി കൃത്വാ തു പാദുകേ ഭരതസ്തദാ ।
ആരുരോഹ രഥം ഹൃഷ്ടഃ ശത്രുഘ്നേന സമന്വിതഃ ॥ 1 ॥
വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച ജാബാലിശ്ച ദൃഢവ്രതഃ ।
അഗ്രതഃ പ്രയയു സ്സർവേ മംത്രിണോ മംത്രപൂജിതാഃ ॥ 2 ॥
മംദാകിനീം നദീം രമ്യാം പ്രാങ്മുഖാസ്തേ യയുസ്തദാ ।
പ്രദക്ഷിണം ച കുർവാണാശ്ചിത്രകൂടം മഹാഗിരിമ് ॥ 3 ॥
പശ്യംധാതുസഹസ്രാണി രമ്യാണി വിവിധാനി ച ।
പ്രയയൌ തസ്യ പാര്ശ്വേന സസൈന്യോ ഭരതസ്തദാ ॥ 4 ॥
അദൂരാച്ചിത്രകൂടസ്യ ദദര്ശ ഭരതസ്തദാ ।
ആശ്രമം യത്ര സ മുനിര്ഭരദ്വാജഃ കൃതാലയഃ ॥ 5 ॥
സ തമാശ്രമമാഗമ്യ ഭരദ്വാജസ്യ ബുദ്ധിമാന് ।
അവതീര്യ രഥാത്പാദൌ വവംദേ ഭരതസ്തദാ ॥ 6 ॥
തതോ ഹൃഷ്ടോ ഭരദ്വാജോ ഭരതം വാക്യമബ്രവീത് ।
അപി കൃത്യം കൃതം താത രാമേണ ച സമാഗതമ് ॥ 7 ॥
ഏവമുക്ത സ്സ തു തതോ ഭരദ്വാജേന ധീമതാ ।
പ്രത്യുവാച ഭരദ്വാജം ഭരതോ ധര്മവത്സലഃ ॥ 8 ॥
സ യാച്യമാനോ ഗുരുണാ മയാ ച ദൃഢവിക്രമഃ ।
രാഘവഃ പരമപ്രീതോ വസിഷ്ഠം വാക്യമബ്രവീത് ॥ 9 ॥
പിതുഃ പ്രതിജ്ഞാം താമേവ പാലയിഷ്യാമി തത്ത്വതഃ ।
ചതുര്ദശ ഹി വര്ഷാണി യാ പ്രതിജ്ഞാ പിതുര്മമ ॥ 10 ॥
ഏവമുക്തോ മഹാപ്രാജ്ഞോ വസിഷ്ഠഃ പ്രത്യുവാച ഹ ।
വാക്യജ്ഞോ വാക്യകുശലം രാഘവം വചനം മഹത് ॥ 11 ॥
ഏതേ പ്രയച്ഛ സംഹൃഷ്ടഃ പാദുകേ ഹേമഭൂഷിതേ ।
അയോധ്യായാം മഹാപ്രാജ്ഞ യോഗക്ഷേമകരേ തവ ॥ 12 ॥
ഏവമുക്തോ വസിഷ്ഠേന രാഘവഃ പ്രാങ്മുഖഃ സ്ഥിതഃ ।
പാദുകേ ഹ്യധിരുഹ്യൈതേ മമ രാജ്യായ വൈ ദദൌ ॥ 13 ॥
നിവൃത്തോഽഹമനുജ്ഞാതോ രാമേണ സുമഹാത്മനാ ।
അയോധ്യാമേവ ഗച്ഛാമി ഗൃഹീത്വാ പാദുകേ ശുഭേ ॥ 14 ॥
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ശുഭം വാക്യം ഭരതസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഭരദ്വാജശ്ശുഭതരം മുനിർവാക്യമുവാച തമ് ॥ 15 ॥
നൈതച്ചിത്രം നരവ്യാഘ്ര ശീലവൃത്തവതാം വര ।
യദാര്യം ത്വയി തിഷ്ഠേത്തു നിമ്നേ സൃഷ്ടമിവോദകമ് ॥ 16 ॥
അമൃത സ്സമഹാബാഹുഃ പിതാ ദശരഥസ്തവ ।
യസ്യ ത്വമീദൃശഃ പുത്രോ ധര്മജ്ഞോ ധര്മവത്സലഃ ॥ 17 ॥
തമൃഷിം തു മഹാത്മാനമുക്തവാക്യം കൃതാംജലിഃ ।
ആമംത്രയിതുമാരേഭേ ചരണാവുപഗൃഹ്യ ച ॥ 18 ॥
തതഃ പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ ഭരദ്വാജം പുനഃ പുനഃ ।
ഭരതസ്തു യയൌ ശ്രീമാനയോധ്യാം സഹ മംത്രിഭിഃ ॥ 19 ॥
യാനൈശ്ച ശകടൈശ്ചൈവ ഹയൈര്നാഗൈശ്ച സാ ചമൂഃ ।
പുനര്നിവൃത്താ വിസ്തീര്ണാ ഭരതസ്യാനുയായിനീ ॥ 20 ॥
തതസ്തേ യമുനാം ദിവ്യാം നദീം തീര്ത്വോര്മിമാലിനീമ് ।
ദദൃശുസ്താം പുന സ്സർവേ ഗംഗാം ശുഭജലാം നദീമ് ॥ 21 ॥
താം രമ്യജലസംപൂര്ണാം സംതീര്യ സഹബാംധവഃ ശൃംഗിബേരപുരം രമ്യം പ്രവിവേശ സസൈനികഃ ।
ശൃംഗിബേരപുരാദ്ഭൂയ സ്ത്വയോധ്യാം സംദദര്ശ ഹ ॥ 22 ॥
അയോധ്യാം ച തതോ ദൃഷ്ട്വാ പിത്രാ ഭ്രാത്രാ വിവര്ജിതാമ് ।
ഭരതോ ദുഃഖ സംതപ്ത സ്സാരഥിം ചേദമബ്രവീത് ॥ 23 ॥
സാരഥേ പശ്യ വിധ്വസ്താ സാഽയോധ്യാ ന പ്രകാശതേ ।
നിരാകാരാ നിരാനംദാ ദീനാ പ്രതിഹതസ്വരാ ॥ 24 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രയോദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
