ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରୟୋଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତ ଶ୍ଶିରସି କୃତ୍ଵା ତୁ ପାଦୁକେ ଭରତସ୍ତଦା ।
ଆରୁରୋହ ରଥଂ ହୃଷ୍ଟଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ 1 ॥
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଜାବାଲିଶ୍ଚ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ।
ଅଗ୍ରତଃ ପ୍ରୟୟୁ ସ୍ସର୍ଵେ ମଂତ୍ରିଣୋ ମଂତ୍ରପୂଜିତାଃ ॥ 2 ॥
ମଂଦାକିନୀଂ ନଦୀଂ ରମ୍ୟାଂ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାସ୍ତେ ୟୟୁସ୍ତଦା ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚ କୁର୍ଵାଣାଶ୍ଚିତ୍ରକୂଟଂ ମହାଗିରିମ୍ ॥ 3 ॥
ପଶ୍ୟଂଧାତୁସହସ୍ରାଣି ରମ୍ୟାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ ।
ପ୍ରୟୟୌ ତସ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵେନ ସସୈନ୍ୟୋ ଭରତସ୍ତଦା ॥ 4 ॥
ଅଦୂରାଚ୍ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ୟ ଦଦର୍ଶ ଭରତସ୍ତଦା ।
ଆଶ୍ରମଂ ୟତ୍ର ସ ମୁନିର୍ଭରଦ୍ଵାଜଃ କୃତାଲୟଃ ॥ 5 ॥
ସ ତମାଶ୍ରମମାଗମ୍ୟ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।
ଅଵତୀର୍ୟ ରଥାତ୍ପାଦୌ ଵଵଂଦେ ଭରତସ୍ତଦା ॥ 6 ॥
ତତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଭରତଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅପି କୃତ୍ୟଂ କୃତଂ ତାତ ରାମେଣ ଚ ସମାଗତମ୍ ॥ 7 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ ସ୍ସ ତୁ ତତୋ ଭରଦ୍ଵାଜେନ ଧୀମତା ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ଭରଦ୍ଵାଜଂ ଭରତୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ॥ 8 ॥
ସ ୟାଚ୍ୟମାନୋ ଗୁରୁଣା ମୟା ଚ ଦୃଢଵିକ୍ରମଃ ।
ରାଘଵଃ ପରମପ୍ରୀତୋ ଵସିଷ୍ଠଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 9 ॥
ପିତୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତାମେଵ ପାଲୟିଷ୍ୟାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ଚତୁର୍ଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ୟା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପିତୁର୍ମମ ॥ 10 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵସିଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହ ।
ଵାକ୍ୟଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ୟକୁଶଲଂ ରାଘଵଂ ଵଚନଂ ମହତ୍ ॥ 11 ॥
ଏତେ ପ୍ରୟଚ୍ଛ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ପାଦୁକେ ହେମଭୂଷିତେ ।
ଅୟୋଧ୍ୟାୟାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ୟୋଗକ୍ଷେମକରେ ତଵ ॥ 12 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଵସିଷ୍ଠେନ ରାଘଵଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ ।
ପାଦୁକେ ହ୍ୟଧିରୁହ୍ୟୈତେ ମମ ରାଜ୍ୟାୟ ଵୈ ଦଦୌ ॥ 13 ॥
ନିଵୃତ୍ତୋଽହମନୁଜ୍ଞାତୋ ରାମେଣ ସୁମହାତ୍ମନା ।
ଅୟୋଧ୍ୟାମେଵ ଗଚ୍ଛାମି ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଦୁକେ ଶୁଭେ ॥ 14 ॥
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ୟଂ ଭରତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଶୁଭତରଂ ମୁନିର୍ଵାକ୍ୟମୁଵାଚ ତମ୍ ॥ 15 ॥
ନୈତଚ୍ଚିତ୍ରଂ ନରଵ୍ୟାଘ୍ର ଶୀଲଵୃତ୍ତଵତାଂ ଵର ।
ୟଦାର୍ୟଂ ତ୍ଵୟି ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁ ନିମ୍ନେ ସୃଷ୍ଟମିଵୋଦକମ୍ ॥ 16 ॥
ଅମୃତ ସ୍ସମହାବାହୁଃ ପିତା ଦଶରଥସ୍ତଵ ।
ୟସ୍ୟ ତ୍ଵମୀଦୃଶଃ ପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ॥ 17 ॥
ତମୃଷିଂ ତୁ ମହାତ୍ମାନମୁକ୍ତଵାକ୍ୟଂ କୃତାଂଜଲିଃ ।
ଆମଂତ୍ରୟିତୁମାରେଭେ ଚରଣାଵୁପଗୃହ୍ୟ ଚ ॥ 18 ॥
ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଭରଦ୍ଵାଜଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଭରତସ୍ତୁ ୟୟୌ ଶ୍ରୀମାନୟୋଧ୍ୟାଂ ସହ ମଂତ୍ରିଭିଃ ॥ 19 ॥
ୟାନୈଶ୍ଚ ଶକଟୈଶ୍ଚୈଵ ହୟୈର୍ନାଗୈଶ୍ଚ ସା ଚମୂଃ ।
ପୁନର୍ନିଵୃତ୍ତା ଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଭରତସ୍ୟାନୁୟାୟିନୀ ॥ 20 ॥
ତତସ୍ତେ ୟମୁନାଂ ଦିଵ୍ୟାଂ ନଦୀଂ ତୀର୍ତ୍ଵୋର୍ମିମାଲିନୀମ୍ ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତାଂ ପୁନ ସ୍ସର୍ଵେ ଗଂଗାଂ ଶୁଭଜଲାଂ ନଦୀମ୍ ॥ 21 ॥
ତାଂ ରମ୍ୟଜଲସଂପୂର୍ଣାଂ ସଂତୀର୍ୟ ସହବାଂଧଵଃ ଶୃଂଗିବେରପୁରଂ ରମ୍ୟଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସସୈନିକଃ ।
ଶୃଂଗିବେରପୁରାଦ୍ଭୂୟ ସ୍ତ୍ଵୟୋଧ୍ୟାଂ ସଂଦଦର୍ଶ ହ ॥ 22 ॥
ଅୟୋଧ୍ୟାଂ ଚ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତ୍ରା ଭ୍ରାତ୍ରା ଵିଵର୍ଜିତାମ୍ ।
ଭରତୋ ଦୁଃଖ ସଂତପ୍ତ ସ୍ସାରଥିଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 23 ॥
ସାରଥେ ପଶ୍ୟ ଵିଧ୍ଵସ୍ତା ସାଽୟୋଧ୍ୟା ନ ପ୍ରକାଶତେ ।
ନିରାକାରା ନିରାନଂଦା ଦୀନା ପ୍ରତିହତସ୍ଵରା ॥ 24 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ତ୍ରୟୋଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
