શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ત્રયોદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
તત શ્શિરસિ કૃત્વા તુ પાદુકે ભરતસ્તદા ।
આરુરોહ રથં હૃષ્ટઃ શત્રુઘ્નેન સમન્વિતઃ ॥ 1 ॥
વસિષ્ઠો વામદેવશ્ચ જાબાલિશ્ચ દૃઢવ્રતઃ ।
અગ્રતઃ પ્રયયુ સ્સર્વે મંત્રિણો મંત્રપૂજિતાઃ ॥ 2 ॥
મંદાકિનીં નદીં રમ્યાં પ્રાઙ્મુખાસ્તે યયુસ્તદા ।
પ્રદક્ષિણં ચ કુર્વાણાશ્ચિત્રકૂટં મહાગિરિમ્ ॥ 3 ॥
પશ્યંધાતુસહસ્રાણિ રમ્યાણિ વિવિધાનિ ચ ।
પ્રયયૌ તસ્ય પાર્શ્વેન સસૈન્યો ભરતસ્તદા ॥ 4 ॥
અદૂરાચ્ચિત્રકૂટસ્ય દદર્શ ભરતસ્તદા ।
આશ્રમં યત્ર સ મુનિર્ભરદ્વાજઃ કૃતાલયઃ ॥ 5 ॥
સ તમાશ્રમમાગમ્ય ભરદ્વાજસ્ય બુદ્ધિમાન્ ।
અવતીર્ય રથાત્પાદૌ વવંદે ભરતસ્તદા ॥ 6 ॥
તતો હૃષ્ટો ભરદ્વાજો ભરતં વાક્યમબ્રવીત્ ।
અપિ કૃત્યં કૃતં તાત રામેણ ચ સમાગતમ્ ॥ 7 ॥
એવમુક્ત સ્સ તુ તતો ભરદ્વાજેન ધીમતા ।
પ્રત્યુવાચ ભરદ્વાજં ભરતો ધર્મવત્સલઃ ॥ 8 ॥
સ યાચ્યમાનો ગુરુણા મયા ચ દૃઢવિક્રમઃ ।
રાઘવઃ પરમપ્રીતો વસિષ્ઠં વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 9 ॥
પિતુઃ પ્રતિજ્ઞાં તામેવ પાલયિષ્યામિ તત્ત્વતઃ ।
ચતુર્દશ હિ વર્ષાણિ યા પ્રતિજ્ઞા પિતુર્મમ ॥ 10 ॥
એવમુક્તો મહાપ્રાજ્ઞો વસિષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
વાક્યજ્ઞો વાક્યકુશલં રાઘવં વચનં મહત્ ॥ 11 ॥
એતે પ્રયચ્છ સંહૃષ્ટઃ પાદુકે હેમભૂષિતે ।
અયોધ્યાયાં મહાપ્રાજ્ઞ યોગક્ષેમકરે તવ ॥ 12 ॥
એવમુક્તો વસિષ્ઠેન રાઘવઃ પ્રાઙ્મુખઃ સ્થિતઃ ।
પાદુકે હ્યધિરુહ્યૈતે મમ રાજ્યાય વૈ દદૌ ॥ 13 ॥
નિવૃત્તોઽહમનુજ્ઞાતો રામેણ સુમહાત્મના ।
અયોધ્યામેવ ગચ્છામિ ગૃહીત્વા પાદુકે શુભે ॥ 14 ॥
એતચ્છ્રુત્વા શુભં વાક્યં ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
ભરદ્વાજશ્શુભતરં મુનિર્વાક્યમુવાચ તમ્ ॥ 15 ॥
નૈતચ્ચિત્રં નરવ્યાઘ્ર શીલવૃત્તવતાં વર ।
યદાર્યં ત્વયિ તિષ્ઠેત્તુ નિમ્ને સૃષ્ટમિવોદકમ્ ॥ 16 ॥
અમૃત સ્સમહાબાહુઃ પિતા દશરથસ્તવ ।
યસ્ય ત્વમીદૃશઃ પુત્રો ધર્મજ્ઞો ધર્મવત્સલઃ ॥ 17 ॥
તમૃષિં તુ મહાત્માનમુક્તવાક્યં કૃતાંજલિઃ ।
આમંત્રયિતુમારેભે ચરણાવુપગૃહ્ય ચ ॥ 18 ॥
તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા ભરદ્વાજં પુનઃ પુનઃ ।
ભરતસ્તુ યયૌ શ્રીમાનયોધ્યાં સહ મંત્રિભિઃ ॥ 19 ॥
યાનૈશ્ચ શકટૈશ્ચૈવ હયૈર્નાગૈશ્ચ સા ચમૂઃ ।
પુનર્નિવૃત્તા વિસ્તીર્ણા ભરતસ્યાનુયાયિની ॥ 20 ॥
તતસ્તે યમુનાં દિવ્યાં નદીં તીર્ત્વોર્મિમાલિનીમ્ ।
દદૃશુસ્તાં પુન સ્સર્વે ગંગાં શુભજલાં નદીમ્ ॥ 21 ॥
તાં રમ્યજલસંપૂર્ણાં સંતીર્ય સહબાંધવઃ શૃંગિબેરપુરં રમ્યં પ્રવિવેશ સસૈનિકઃ ।
શૃંગિબેરપુરાદ્ભૂય સ્ત્વયોધ્યાં સંદદર્શ હ ॥ 22 ॥
અયોધ્યાં ચ તતો દૃષ્ટ્વા પિત્રા ભ્રાત્રા વિવર્જિતામ્ ।
ભરતો દુઃખ સંતપ્ત સ્સારથિં ચેદમબ્રવીત્ ॥ 23 ॥
સારથે પશ્ય વિધ્વસ્તા સાઽયોધ્યા ન પ્રકાશતે ।
નિરાકારા નિરાનંદા દીના પ્રતિહતસ્વરા ॥ 24 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ત્રયોદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
