ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ।
അഭിവാദ്യ ച കൌസല്യാം രാമ സ്സംപ്രസ്ഥിതോ വനമ് ।
കൃതസ്വസ്ത്യയനോ മാത്രാ ധര്മിഷ്ഠേ വര്ത്മനി സ്ഥിതഃ ॥ 1 ॥
വിരാജയന്രാജസുതോ രാജമാര്ഗം നരൈർവൃതമ് ।
ഹൃദയാന്യാമമംഥേവ ജനസ്യ ഗുണവത്തയാ ॥ 2 ॥
അഭിവാദ്യ ച കൌസല്യാം രാമ സ്സംപ്രസ്ഥിതോ വനമ് ।
കൃതസ്വസ്ത്യയനോ മാത്രാ ധര്മിഷ്ഠേ വര്ത്മനി സ്ഥിതഃ ॥ 3 ॥
വിരാജയന്രാജസുതോ രാജമാര്ഗം നരൈർവൃതമ് ।
ഹൃദയാന്യാമമംഥേവ ജനസ്യ ഗുണവത്തയാ ॥ 4 ॥
വൈദേഹീ ചാപി തത്സർവം ന ശുശ്രാവ തപസ്വിനീ ।
തദേവ ഹൃദി തസ്യാശ്ച യൌവരാജ്യാഭിഷേചനമ് ॥ 5 ॥
ദേവകാര്യം സ്വയം കൃത്വാ കൃതജ്ഞാ ഹൃഷ്ടചേതനാ ।
അഭിജ്ഞാ രാജധര്മാണാം രാജപുത്രം പ്രതീക്ഷതേ ॥ 6 ॥
പ്രവിവേശാഥ രാമസ്തു സ്വം വേശ്മ സുവിഭൂഷിതമ് ।
പ്രഹൃഷ്ടജനസംപൂര്ണം ഹ്രിയാ കിംചിദവാങ്മുഖഃ ॥ 7 ॥
അഥ സീതാ സമുത്പത്യ വേപമാനാ ച തം പതിമ് ।
അപശ്യച്ഛോകസംതപ്തം ചിംതാവ്യാകുലിതേംദ്രിയമ് ॥ 8 ॥
താം ദൃഷ്ട്വാ സ ഹി ധര്മാത്മാ ന ശശാക മനോഗതമ് ।
തം ശോകം രാഘവഃ സോഢും തതോ വിവൃതതാം ഗതഃ ॥ 9 ॥
വിവര്ണവദനം ദൃഷ്ട്വാ തം പ്രസ്വിന്നമമര്ഷണമ് ।
ആഹ ദുഃഖാഭിസംതപ്താ കിമിദാനീമിദം പ്രഭോ ॥ 10 ॥
അദ്യ ബാര്ഹസ്പത ശ്ശ്രീമാന്യുക്തഃ പുഷ്യോഽനു രാഘവ ।
പ്രോച്യതേ ബ്രാഹ്മണൈഃ പ്രാജ്ഞൈഃ കേന ത്വമസി ദുര്മനാഃ ॥ 11 ॥
ന തേ ശതശലാകേന ജലഫേനനിഭേന ച ।
ആവൃതം വദനം വല്ഗു ഛത്രേണാപി വിരാജതേ ॥ 12 ॥
വ്യജനാഭ്യാം ച മുഖ്യാഭ്യാം ശതപത്രനിഭേക്ഷണമ് ।
ചംദ്രഹംസപ്രകാശാഭ്യാം വീജ്യതേ ന തവാനനമ് ॥ 13 ॥
വാഗ്മിനോ വംദിനശ്ചാപി പ്രഹൃഷ്ടാസ്ത്വാം നരര്ഷഭ ।
സ്തുവംതോ നാത്ര ദൃശ്യംതേ മംഗലൈഃ സ്സൂതമാഗധാഃ ॥ 14 ॥
ന തേ ക്ഷൌദ്രം ച ദധി ച ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ ।
മൂര്ധ്നി മൂര്ധാഭിഷിക്തസ്യ ദദതി സ്മ വിധാനതഃ ॥ 15 ॥
ന ത്വാം പ്രകൃതയ സ്സർവാ ശ്ശ്രേണീമുഖ്യാശ്ച ഭൂഷിതാഃ ।
അനുവ്രജിതുമിച്ഛംതി പൌരജാനപദാസ്തഥാ ॥ 16 ॥
ചതുര്ഭിർവേഗസംപന്നൈര്ഹയൈഃ കാംചനഭൂഷിതൈഃ ।
മുഖ്യഃ പുഷ്യരഥോ യുക്തഃ കിം ന ഗച്ഛതി തേഽഗ്രതഃ ॥ 17 ॥
ഹസ്തീ ചാഗ്രത ശ്ശ്രീമാം സ്തവ ലക്ഷണപൂജിതഃ ।
പ്രയാണേ ലക്ഷ്യതേ വീര കൃഷ്ണമേഘഗിരി പ്രഭഃ ॥ 18 ॥
ന ച കാംചനചിത്രം തേ പശ്യാമി പ്രിയദര്ശന ।
ഭദ്രാസനം പുരസ്കൃത്യ യാംതം വീര പുരസ്കൃതമ് ॥ 19 ॥
അഭിഷേകോ യഥാ സജ്ജഃ കിമിദാനീമിദം തവ ।
അപൂർവോ മുഖവര്ണശ്ച ന പ്രഹര്ഷശ്ച ലക്ഷ്യതേ ॥ 20 ॥
ഇതീവ വിലപംതീം താം പ്രോവാച രഘുനംദനഃ ।
സീതേ തത്ര ഭവാംസ്താതഃ പ്രവ്രാജയതി മാം വനമ് ॥ 21 ॥
കുലേ മഹതി സംഭൂതേ ധര്മജ്ഞേ ധര്മചാരിണി ।
ശൃണു ജാനകി യേനേദം ക്രമേണാഭ്യാഗതം മമ ॥ 22 ॥
രാജ്ഞാ സത്യപ്രതിജ്ഞേന പിത്രാ ദശരഥേന ച ।
കൈകേയ്യൈ മമ മാത്രേ തു പുരാ ദത്തൌ മഹാവരൌ ॥ 23 ॥
തയാഽദ്യ മമ സജ്ജേഽസ്മിന്നഭിഷേകേ നൃപോദ്യതേ ।
പ്രചോദിത സ്സ സമയോ ധര്മേണ പ്രതിനിര്ജിതഃ ॥ 24 ॥
ചതുര്ദശ ഹി വര്ഷാണി വസ്തവ്യം ദംഡകേ മയാ ।
പിത്രാ മേ ഭരതശ്ചാപി യൌവരാജ്യേ നിയോജിതഃ ॥ 25 ॥
സോഽഹം ത്വാമാഗതോ ദ്രഷ്ടും പ്രസ്ഥിതോ വിജനം വനമ് ।
ഭരതസ്യ സമീപേ തു നാഹം കഥ്യഃ കദാചന ॥ 26 ॥
ബുദ്ധിയുക്താ ഹി പുരുഷാ ന സഹംതേ പരസ്തവമ് ।
തസ്മാന്നതേ ഗുണാഃ കഥ്യാ ഭരതസ്യാഗ്രതോ മമ ॥ 27 ॥
നാപി ത്വം തേന ഭര്തവ്യാ വിശേഷേണ കദാചന ।
അനുകൂലതയാ ശക്യം സമീപേ ത്വസ്യ വര്തിതുമ് ॥ 28 ॥
തസ്മൈ ദത്തം നൃപതിനാ യൌവരാജ്യം സനാതനമ് ।
സ പ്രസാദ്യസ്ത്വയാ സീതേ നൃപതിശ്ച വിശേഷതഃ ॥ 29 ॥
അഹം ചാപി പ്രതിജ്ഞാം താം ഗുരോസ്സമനുപാലയന് ।
വനമദ്യൈവ യാസ്യാമി സ്ഥിരാ ഭവ മനസ്വിനീ ॥ 30 ॥
യാതേ ച മയി കല്യാണി വനം മുനിനിഷേവിതമ് ।
വ്രതോപവാസപരയാ ഭവിതവ്യം ത്വയാഽനഘേ ॥ 31 ॥
കാല്യമുത്ഥായ ദേവാനാം കൃത്വാ പൂജാം യഥാവിധി ।
വംദിതവ്യോ ദശരഥഃ പിതാ മമ നരേശ്വരഃ ॥ 32 ॥
വംദിതവ്യാശ്ച തേ നിത്യം യാ ശ്ശേഷാ മമ മാതരഃ ।
സ്നേഹ പ്രണയസംഭോഗൈ സ്സമാ ഹി മമ മാതരഃ ॥ 33 ॥
ഭ്രാതൃപുത്രസമൌ ചാപി ദ്രഷ്ടവ്യൌ ച വിശേഷതഃ ।
ത്വയാ ഭരതശത്രുഘ്നൌ പ്രാണൈഃ പ്രിയതരൌ മമ ॥ 34 ॥
വിപ്രിയം ന ച കര്തവ്യം ഭരതസ്യ കദാചന ।
സ ഹി രാജാ പ്രഭുശ്ചൈവ ദേശസ്യ ച കുലസ്യ ച ॥ 35 ॥
ആരാധിതാ ഹി ശീലേന പ്രയത്നൈശ്ചോപസേവിതാഃ ।
രാജാന സ്സംപ്രസീദംതി കുപ്യംതിച വിപര്യയേ ॥ 36 ॥
ഔരസാനപി പുത്രാന്ഹി ത്യജംത്യഹിതകാരിണഃ ।
സമര്ഥാന്സംപ്രഗൃഹ്ണംതി ജനാനപി നരാധിപാഃ ॥ 37 ॥
സാ ത്വം വസേഹ കല്യാണി രാജ്ഞസ്സമനുവര്തിനീ ।
ഭരതസ്യ രതാ ധര്മേ സത്യവ്രതപരായണാ ॥ 38 ॥
അഹം ഗമിഷ്യാമി മഹാവനം പ്രിയേ ത്വയാ ഹി വസ്തവ്യമിഹൈവ ഭാമിനി ।
യഥാ വ്യലീകം കുരുഷേ ന കസ്യ ചി ത്തഥാ ത്വയാ കാര്യമിദം വചോ മമ ॥ 39 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ॥
