View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.26 Ayodhya Kanda - Sarga 26

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣaḍviṃśassargaḥ ।

abhivādya cha kausalyāṃ rāma ssamprasthitō vanam ।
kṛtasvastyayanō mātrā dharmiṣṭhē vartmani sthitaḥ ॥ 1 ॥

virājayanrājasutō rājamārgaṃ narairvṛtam ।
hṛdayānyāmamanthēva janasya guṇavattayā ॥ 2 ॥

abhivādya cha kausalyāṃ rāma ssamprasthitō vanam ।
kṛtasvastyayanō mātrā dharmiṣṭhē vartmani sthitaḥ ॥ 3 ॥

virājayanrājasutō rājamārgaṃ narairvṛtam ।
hṛdayānyāmamanthēva janasya guṇavattayā ॥ 4 ॥

vaidēhī chāpi tatsarvaṃ na śuśrāva tapasvinī ।
tadēva hṛdi tasyāścha yauvarājyābhiṣēchanam ॥ 5 ॥

dēvakāryaṃ svayaṃ kṛtvā kṛtajñā hṛṣṭachētanā ।
abhijñā rājadharmāṇāṃ rājaputraṃ pratīkṣatē ॥ 6 ॥

pravivēśātha rāmastu svaṃ vēśma suvibhūṣitam ।
prahṛṣṭajanasampūrṇaṃ hriyā kiñchidavāṅmukhaḥ ॥ 7 ॥

atha sītā samutpatya vēpamānā cha taṃ patim ।
apaśyachChōkasantaptaṃ chintāvyākulitēndriyam ॥ 8 ॥

tāṃ dṛṣṭvā sa hi dharmātmā na śaśāka manōgatam ।
taṃ śōkaṃ rāghavaḥ sōḍhuṃ tatō vivṛtatāṃ gataḥ ॥ 9 ॥

vivarṇavadanaṃ dṛṣṭvā taṃ prasvinnamamarṣaṇam ।
āha duḥkhābhisantaptā kimidānīmidaṃ prabhō ॥ 10 ॥

adya bārhaspata śśrīmānyuktaḥ puṣyō'nu rāghava ।
prōchyatē brāhmaṇaiḥ prājñaiḥ kēna tvamasi durmanāḥ ॥ 11 ॥

na tē śataśalākēna jalaphēnanibhēna cha ।
āvṛtaṃ vadanaṃ valgu Chatrēṇāpi virājatē ॥ 12 ॥

vyajanābhyāṃ cha mukhyābhyāṃ śatapatranibhēkṣaṇam ।
chandrahaṃsaprakāśābhyāṃ vījyatē na tavānanam ॥ 13 ॥

vāgminō vandinaśchāpi prahṛṣṭāstvāṃ nararṣabha ।
stuvantō nātra dṛśyantē maṅgalaiḥ ssūtamāgadhāḥ ॥ 14 ॥

na tē kṣaudraṃ cha dadhi cha brāhmaṇā vēdapāragāḥ ।
mūrdhni mūrdhābhiṣiktasya dadati sma vidhānataḥ ॥ 15 ॥

na tvāṃ prakṛtaya ssarvā śśrēṇīmukhyāścha bhūṣitāḥ ।
anuvrajitumichChanti paurajānapadāstathā ॥ 16 ॥

chaturbhirvēgasampannairhayaiḥ kāñchanabhūṣitaiḥ ।
mukhyaḥ puṣyarathō yuktaḥ kiṃ na gachChati tē'grataḥ ॥ 17 ॥

hastī chāgrata śśrīmāṃ stava lakṣaṇapūjitaḥ ।
prayāṇē lakṣyatē vīra kṛṣṇamēghagiri prabhaḥ ॥ 18 ॥

na cha kāñchanachitraṃ tē paśyāmi priyadarśana ।
bhadrāsanaṃ puraskṛtya yāntaṃ vīra puraskṛtam ॥ 19 ॥

abhiṣēkō yathā sajjaḥ kimidānīmidaṃ tava ।
apūrvō mukhavarṇaścha na praharṣaścha lakṣyatē ॥ 20 ॥

itīva vilapantīṃ tāṃ prōvācha raghunandanaḥ ।
sītē tatra bhavāṃstātaḥ pravrājayati māṃ vanam ॥ 21 ॥

kulē mahati sambhūtē dharmajñē dharmachāriṇi ।
śṛṇu jānaki yēnēdaṃ kramēṇābhyāgataṃ mama ॥ 22 ॥

rājñā satyapratijñēna pitrā daśarathēna cha ।
kaikēyyai mama mātrē tu purā dattau mahāvarau ॥ 23 ॥

tayā'dya mama sajjē'sminnabhiṣēkē nṛpōdyatē ।
prachōdita ssa samayō dharmēṇa pratinirjitaḥ ॥ 24 ॥

chaturdaśa hi varṣāṇi vastavyaṃ daṇḍakē mayā ।
pitrā mē bharataśchāpi yauvarājyē niyōjitaḥ ॥ 25 ॥

sō'haṃ tvāmāgatō draṣṭuṃ prasthitō vijanaṃ vanam ।
bharatasya samīpē tu nāhaṃ kathyaḥ kadāchana ॥ 26 ॥

buddhiyuktā hi puruṣā na sahantē parastavam ।
tasmānnatē guṇāḥ kathyā bharatasyāgratō mama ॥ 27 ॥

nāpi tvaṃ tēna bhartavyā viśēṣēṇa kadāchana ।
anukūlatayā śakyaṃ samīpē tvasya vartitum ॥ 28 ॥

tasmai dattaṃ nṛpatinā yauvarājyaṃ sanātanam ।
sa prasādyastvayā sītē nṛpatiścha viśēṣataḥ ॥ 29 ॥

ahaṃ chāpi pratijñāṃ tāṃ gurōssamanupālayan ।
vanamadyaiva yāsyāmi sthirā bhava manasvinī ॥ 30 ॥

yātē cha mayi kalyāṇi vanaṃ muniniṣēvitam ।
vratōpavāsaparayā bhavitavyaṃ tvayā'naghē ॥ 31 ॥

kālyamutthāya dēvānāṃ kṛtvā pūjāṃ yathāvidhi ।
vanditavyō daśarathaḥ pitā mama narēśvaraḥ ॥ 32 ॥

vanditavyāścha tē nityaṃ yā śśēṣā mama mātaraḥ ।
snēha praṇayasambhōgai ssamā hi mama mātaraḥ ॥ 33 ॥

bhrātṛputrasamau chāpi draṣṭavyau cha viśēṣataḥ ।
tvayā bharataśatrughnau prāṇaiḥ priyatarau mama ॥ 34 ॥

vipriyaṃ na cha kartavyaṃ bharatasya kadāchana ।
sa hi rājā prabhuśchaiva dēśasya cha kulasya cha ॥ 35 ॥

ārādhitā hi śīlēna prayatnaiśchōpasēvitāḥ ।
rājāna ssamprasīdanti kupyanticha viparyayē ॥ 36 ॥

aurasānapi putrānhi tyajantyahitakāriṇaḥ ।
samarthānsampragṛhṇanti janānapi narādhipāḥ ॥ 37 ॥

sā tvaṃ vasēha kalyāṇi rājñassamanuvartinī ।
bharatasya ratā dharmē satyavrataparāyaṇā ॥ 38 ॥

ahaṃ gamiṣyāmi mahāvanaṃ priyē tvayā hi vastavyamihaiva bhāmini ।
yathā vyalīkaṃ kuruṣē na kasya chi ttathā tvayā kāryamidaṃ vachō mama ॥ 39 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaḍviṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: