શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તમસ્સર્ગઃ ।
જ્ઞાતિદાસી યતો જાતા કૈકેય્યાસ્તુ સહોષિતા ।
પ્રાસાદં ચંદ્રસંકાશમારુરોહ યદૃચ્છયા ॥ 1 ॥
સિક્તરાજપથાં કૃત્સ્નાં પ્રકીર્ણકુસુમોત્કરામ્ ।
અયોધ્યાં મંથરા તસ્માત્પ્રાસાદાદન્વવૈક્ષત ॥ 2 ॥
પતાકાભિર્વરાર્હાભિર્ધ્વજૈશ્ચ સમલંકૃતામ્ ।
વૃતાં છંદપથૈશ્ચાપિ શિરસ્સ્નાતજનૈર્વૃતામ્ ॥ 3 ॥
માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચ દ્વિજેંદ્રૈરભિનાદિતામ્ ।
શુક્લદેવગૃહદ્વારાં સર્વવાદિત્રનિસ્વનામ્ ॥ 4 ॥
સંપ્રહૃષ્ટજનાકીર્ણાં બ્રહ્મઘોષાભિનાદિતામ્ ।
પ્રહૃષ્ટવરહસ્ત્યશ્વાં સંપ્રણર્દિતગોવૃષામ્ ॥ 5 ॥
પ્રહૃષ્ટમુદિતૈઃ પૌરૈરુચ્છ્રિતધ્વજમાલિનીમ્ ।
અયોધ્યાં મંથરા દૃષ્ટ્વા પરં વિસ્મયમાગતા ॥ 6 ॥
પ્રહર્ષોત્ફુલ્લનયનાં પાંડુરક્ષૌમવાસિનીમ્ ।
અવિદૂરે સ્થિતાં દૃષ્ટ્વા ધાત્રીં પપ્રચ્છ મંથરા ॥ 7 ॥
ઉત્તમેનાભિસંયુક્તા હર્ષેણાર્થપરા સતી ।
રામમાતા ધનં કિન્નુ જનેભ્યસ્સંપ્રયચ્છતિ ॥ 8 ॥
અતિમાત્રપ્રહર્ષોઽયં કિં જનસ્ય ચ શંસ મે ।
કારયિષ્યતિ કિં વાપિ સંપ્રહૃષ્ટો મહીપતિઃ ॥ 9 ॥
વિદીર્યમાણા હર્ષેણ ધાત્રી તુ પરયા મુદા ।
આચચક્ષેઽથ કુબ્જાયૈ ભૂયસીં રાઘવ શ્રિયમ્ ॥ 10 ॥
શ્વઃ પુષ્યેણ જિતક્રોધં યૌવરાજ્યેન રાઘવમ્ ।
રાજા દશરથો રામમભિષેચયિતાઽનઘમ્ ॥ 11 ॥
ધાત્ર્યાસ્તુ વચનં શૃત્વા કુબ્જા ક્ષિપ્રમમર્ષિતા ।
કૈલાસશિખરાકારા ત્પ્રાસાદાદવરોહત ॥ 12 ॥
સા દહ્યમાના કોપેન મંથરા પાપદર્શિની ।
શયાનામેત્ય કૈકેયીમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 13 ॥
ઉત્તિષ્ઠ મૂઢે કિં શેષે ભયં ત્વામભિવર્તતે ।
ઉપપ્લુતામૌઘેન કિમાત્માનં ન બુધ્યસે ॥ 14 ॥
અનિષ્ટે સુભગાકારે સૌભાગ્યેન વિકત્થસે ।
ચલં હિ તવ સૌભાગ્યં નદ્યાસ્સ્રોત ઇવોષ્ણગે ॥ 15 ॥
એવમુક્તા તુ કૈકેયી રુષ્ટયા પરુષં વચઃ ।
કુબ્જયા પાપદર્શિન્યા વિષાદમગમત્પરમ્ ॥ 16 ॥
કૈકેયી ત્વબ્રવીત્કુબ્જાં કચ્ચિત્ક્ષેમં નુ મંથરે ।
વિષણ્ણવદનાં હિ ત્વાં લક્ષયે ભૃશદુઃખિતામ્ ॥ 17 ॥
મંથરા તુ વચ શ્શ્રુત્વા કૈકેય્યા મધુરાક્ષરમ્ ।
ઉવાચ ક્રોધસંયુક્તા વાક્યં વાક્યવિશારદા ॥ 18 ॥
સા વિષણ્ણતરા ભૂત્વા કુબ્જા તસ્યા હિતૈષિણી ।
વિષાદયંતી પ્રોવાચ ભેદયંતી ચ રાઘવમ્ ॥ 19 ॥
અક્ષય્યં સુમહદ્દેવિ પ્રવૃત્તં ત્વદ્વિનાશનમ્ ।
રામં દશરથો રાજા યૌવરાજ્યેઽભિષેક્ષ્યતિ ॥ 20 ॥
સાઽસ્મ્યગાધે ભયે મગ્ના દુઃખશોકસમન્વિતા ।
દહ્યમાનાઽનલેનેવ ત્વદ્ધિતાર્થમિહાગતા ॥ 21 ॥
તવ દુઃખેન કૈકેયિ મમ દુઃખં મહદ્ભવેત્ ।
ત્વદ્વૃદ્ધૌ મમ વૃદ્ધિશ્ચ ભવેદત્ર ન સંશયઃ ॥ 22 ॥
નરાધિપકુલે જાતા મહિષી ત્વં મહીપતેઃ ।
ઉગ્રત્વં રાજધર્માણાં કથં દેવિ ન બુધ્યસે ॥ 23 ॥
ધર્માવાદી શઠો ભર્તા શ્લક્ષ્ણવાદી ચ દારુણઃ ।
શુદ્ધભાવે ન જાનીષે તેનૈવ મતિસંધિતા ॥ 24 ॥
ઉપસ્થિતઃ પ્રયુંજાનસ્ત્વયિ સાંત્વમનર્થકમ્ ।
અર્થેનૈવાદ્ય તે ભર્તા કૌસલ્યાં યોજયિષ્યતિ ॥ 25 ॥
ઉપવાહ્ય સ દુષ્ટાત્મા ભરતં તવ બંધુષુ ।
કાલ્યે સ્થાપયિતા રામં રાજ્યે નિહતકંટકે ॥ 26 ॥
શત્રુઃ પતિપ્રવાદેન માત્રેવ હિતકામ્યયા ।
આશીવિષ ઇવાંકેન બાલે પરિધૃતસ્ત્વયા ॥ 27 ॥
યથા હિ કુર્યાત્સર્પો વા શત્રુર્વા પ્રત્યુપેક્ષિતઃ ।
રાજ્ઞા દશરથેનાદ્ય સપુત્રા ત્વં તથા કૃતા ॥ 28 ॥
પાપેનાનૃતસાંત્વેન બાલે નિત્યસુખોચિતે ।
રામં સ્થાપયતા રાજ્યે સાનુબંધા હતા હ્યસિ ॥ 29 ॥
સા પ્રાપ્તકાલં કૈકેયિ ક્ષિપ્રં કુરુ હિતં તવ ।
ત્રાયસ્વ પુત્રમાત્માનં માં ચ વિસ્મયદર્શને ॥ 30 ॥
મંથારાયા વચશ્શ્રુત્વા શયાના સા શુભાનના ।
ઉત્તસ્થૌ હર્ષસંપૂર્ણા ચંદ્રલેખેવ શારદી ॥ 31 ॥
અતીવ સા તુ સંહૃષ્ટા કૈકેયી વિસ્મયાન્વિતા ।
એકમાભરણં તસ્યૈ કુબ્જાયૈ પ્રદદૌ શુભમ્ ॥ 32 ॥
દત્વા ત્વાભરણં તસ્યૈ કુબ્જાયૈ પ્રમદોત્તમા ।
કૈકેયી મંથરાં દૃષ્ટ્વા પુનરેવાબ્રવીદિદમ્ ॥ 33 ॥
ઇદં તુ મંથરે મહ્યમાખ્યાસિ પરમં પ્રિયમ્ ।
એતન્મે પ્રિયમાખ્યાતુઃ કિં વા ભૂયઃ કરોમિ તે ॥ 34 ॥
રામે વા ભરતે વાઽહં વિશેષં નોપલક્ષયે ।
તસ્માત્તુષ્ટાઽસ્મિ યદ્રાજા રામં રાજ્યેઽભિષેક્ષ્યતિ ॥ 35 ॥
ન મે પરં કિંચિદિતસ્ત્વયા પુનઃ પ્રિયં પ્રિયાર્હે સુવચં વચઃપરમ્ ।
તથા હ્યવોચસ્ત્વમતઃ પ્રિયોત્તરં વરં પરં તે પ્રદદામિ તં વૃણુ ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તમસ્સર્ગઃ ॥
