ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ സപ്തമസ്സര്ഗഃ ।
ജ്ഞാതിദാസീ യതോ ജാതാ കൈകേയ്യാസ്തു സഹോഷിതാ ।
പ്രാസാദം ചംദ്രസംകാശമാരുരോഹ യദൃച്ഛയാ ॥ 1 ॥
സിക്തരാജപഥാം കൃത്സ്നാം പ്രകീര്ണകുസുമോത്കരാമ് ।
അയോധ്യാം മംഥരാ തസ്മാത്പ്രാസാദാദന്വവൈക്ഷത ॥ 2 ॥
പതാകാഭിർവരാര്ഹാഭിര്ധ്വജൈശ്ച സമലംകൃതാമ് ।
വൃതാം ഛംദപഥൈശ്ചാപി ശിരസ്സ്നാതജനൈർവൃതാമ് ॥ 3 ॥
മാല്യമോദകഹസ്തൈശ്ച ദ്വിജേംദ്രൈരഭിനാദിതാമ് ।
ശുക്ലദേവഗൃഹദ്വാരാം സർവവാദിത്രനിസ്വനാമ് ॥ 4 ॥
സംപ്രഹൃഷ്ടജനാകീര്ണാം ബ്രഹ്മഘോഷാഭിനാദിതാമ് ।
പ്രഹൃഷ്ടവരഹസ്ത്യശ്വാം സംപ്രണര്ദിതഗോവൃഷാമ് ॥ 5 ॥
പ്രഹൃഷ്ടമുദിതൈഃ പൌരൈരുച്ഛ്രിതധ്വജമാലിനീമ് ।
അയോധ്യാം മംഥരാ ദൃഷ്ട്വാ പരം വിസ്മയമാഗതാ ॥ 6 ॥
പ്രഹര്ഷോത്ഫുല്ലനയനാം പാംഡുരക്ഷൌമവാസിനീമ് ।
അവിദൂരേ സ്ഥിതാം ദൃഷ്ട്വാ ധാത്രീം പപ്രച്ഛ മംഥരാ ॥ 7 ॥
ഉത്തമേനാഭിസംയുക്താ ഹര്ഷേണാര്ഥപരാ സതീ ।
രാമമാതാ ധനം കിന്നു ജനേഭ്യസ്സംപ്രയച്ഛതി ॥ 8 ॥
അതിമാത്രപ്രഹര്ഷോഽയം കിം ജനസ്യ ച ശംസ മേ ।
കാരയിഷ്യതി കിം വാപി സംപ്രഹൃഷ്ടോ മഹീപതിഃ ॥ 9 ॥
വിദീര്യമാണാ ഹര്ഷേണ ധാത്രീ തു പരയാ മുദാ ।
ആചചക്ഷേഽഥ കുബ്ജായൈ ഭൂയസീം രാഘവ ശ്രിയമ് ॥ 10 ॥
ശ്വഃ പുഷ്യേണ ജിതക്രോധം യൌവരാജ്യേന രാഘവമ് ।
രാജാ ദശരഥോ രാമമഭിഷേചയിതാഽനഘമ് ॥ 11 ॥
ധാത്ര്യാസ്തു വചനം ശൃത്വാ കുബ്ജാ ക്ഷിപ്രമമര്ഷിതാ ।
കൈലാസശിഖരാകാരാ ത്പ്രാസാദാദവരോഹത ॥ 12 ॥
സാ ദഹ്യമാനാ കോപേന മംഥരാ പാപദര്ശിനീ ।
ശയാനാമേത്യ കൈകേയീമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 13 ॥
ഉത്തിഷ്ഠ മൂഢേ കിം ശേഷേ ഭയം ത്വാമഭിവര്തതേ ।
ഉപപ്ലുതാമൌഘേന കിമാത്മാനം ന ബുധ്യസേ ॥ 14 ॥
അനിഷ്ടേ സുഭഗാകാരേ സൌഭാഗ്യേന വികത്ഥസേ ।
ചലം ഹി തവ സൌഭാഗ്യം നദ്യാസ്സ്രോത ഇവോഷ്ണഗേ ॥ 15 ॥
ഏവമുക്താ തു കൈകേയീ രുഷ്ടയാ പരുഷം വചഃ ।
കുബ്ജയാ പാപദര്ശിന്യാ വിഷാദമഗമത്പരമ് ॥ 16 ॥
കൈകേയീ ത്വബ്രവീത്കുബ്ജാം കച്ചിത്ക്ഷേമം നു മംഥരേ ।
വിഷണ്ണവദനാം ഹി ത്വാം ലക്ഷയേ ഭൃശദുഃഖിതാമ് ॥ 17 ॥
മംഥരാ തു വച ശ്ശ്രുത്വാ കൈകേയ്യാ മധുരാക്ഷരമ് ।
ഉവാച ക്രോധസംയുക്താ വാക്യം വാക്യവിശാരദാ ॥ 18 ॥
സാ വിഷണ്ണതരാ ഭൂത്വാ കുബ്ജാ തസ്യാ ഹിതൈഷിണീ ।
വിഷാദയംതീ പ്രോവാച ഭേദയംതീ ച രാഘവമ് ॥ 19 ॥
അക്ഷയ്യം സുമഹദ്ദേവി പ്രവൃത്തം ത്വദ്വിനാശനമ് ।
രാമം ദശരഥോ രാജാ യൌവരാജ്യേഽഭിഷേക്ഷ്യതി ॥ 20 ॥
സാഽസ്മ്യഗാധേ ഭയേ മഗ്നാ ദുഃഖശോകസമന്വിതാ ।
ദഹ്യമാനാഽനലേനേവ ത്വദ്ധിതാര്ഥമിഹാഗതാ ॥ 21 ॥
തവ ദുഃഖേന കൈകേയി മമ ദുഃഖം മഹദ്ഭവേത് ।
ത്വദ്വൃദ്ധൌ മമ വൃദ്ധിശ്ച ഭവേദത്ര ന സംശയഃ ॥ 22 ॥
നരാധിപകുലേ ജാതാ മഹിഷീ ത്വം മഹീപതേഃ ।
ഉഗ്രത്വം രാജധര്മാണാം കഥം ദേവി ന ബുധ്യസേ ॥ 23 ॥
ധര്മാവാദീ ശഠോ ഭര്താ ശ്ലക്ഷ്ണവാദീ ച ദാരുണഃ ।
ശുദ്ധഭാവേ ന ജാനീഷേ തേനൈവ മതിസംധിതാ ॥ 24 ॥
ഉപസ്ഥിതഃ പ്രയുംജാനസ്ത്വയി സാംത്വമനര്ഥകമ് ।
അര്ഥേനൈവാദ്യ തേ ഭര്താ കൌസല്യാം യോജയിഷ്യതി ॥ 25 ॥
ഉപവാഹ്യ സ ദുഷ്ടാത്മാ ഭരതം തവ ബംധുഷു ।
കാല്യേ സ്ഥാപയിതാ രാമം രാജ്യേ നിഹതകംടകേ ॥ 26 ॥
ശത്രുഃ പതിപ്രവാദേന മാത്രേവ ഹിതകാമ്യയാ ।
ആശീവിഷ ഇവാംകേന ബാലേ പരിധൃതസ്ത്വയാ ॥ 27 ॥
യഥാ ഹി കുര്യാത്സര്പോ വാ ശത്രുർവാ പ്രത്യുപേക്ഷിതഃ ।
രാജ്ഞാ ദശരഥേനാദ്യ സപുത്രാ ത്വം തഥാ കൃതാ ॥ 28 ॥
പാപേനാനൃതസാംത്വേന ബാലേ നിത്യസുഖോചിതേ ।
രാമം സ്ഥാപയതാ രാജ്യേ സാനുബംധാ ഹതാ ഹ്യസി ॥ 29 ॥
സാ പ്രാപ്തകാലം കൈകേയി ക്ഷിപ്രം കുരു ഹിതം തവ ।
ത്രായസ്വ പുത്രമാത്മാനം മാം ച വിസ്മയദര്ശനേ ॥ 30 ॥
മംഥാരായാ വചശ്ശ്രുത്വാ ശയാനാ സാ ശുഭാനനാ ।
ഉത്തസ്ഥൌ ഹര്ഷസംപൂര്ണാ ചംദ്രലേഖേവ ശാരദീ ॥ 31 ॥
അതീവ സാ തു സംഹൃഷ്ടാ കൈകേയീ വിസ്മയാന്വിതാ ।
ഏകമാഭരണം തസ്യൈ കുബ്ജായൈ പ്രദദൌ ശുഭമ് ॥ 32 ॥
ദത്വാ ത്വാഭരണം തസ്യൈ കുബ്ജായൈ പ്രമദോത്തമാ ।
കൈകേയീ മംഥരാം ദൃഷ്ട്വാ പുനരേവാബ്രവീദിദമ് ॥ 33 ॥
ഇദം തു മംഥരേ മഹ്യമാഖ്യാസി പരമം പ്രിയമ് ।
ഏതന്മേ പ്രിയമാഖ്യാതുഃ കിം വാ ഭൂയഃ കരോമി തേ ॥ 34 ॥
രാമേ വാ ഭരതേ വാഽഹം വിശേഷം നോപലക്ഷയേ ।
തസ്മാത്തുഷ്ടാഽസ്മി യദ്രാജാ രാമം രാജ്യേഽഭിഷേക്ഷ്യതി ॥ 35 ॥
ന മേ പരം കിംചിദിതസ്ത്വയാ പുനഃ പ്രിയം പ്രിയാര്ഹേ സുവചം വചഃപരമ് ।
തഥാ ഹ്യവോചസ്ത്വമതഃ പ്രിയോത്തരം വരം പരം തേ പ്രദദാമി തം വൃണു ॥ 36 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ സപ്തമസ്സര്ഗഃ ॥
