śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha saptamassargaḥ ।
jñātidāsī yatō jātā kaikēyyāstu sahōṣitā ।
prāsādaṃ chandrasaṅkāśamārurōha yadṛchChayā ॥ 1 ॥
siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakusumōtkarām ।
ayōdhyāṃ mantharā tasmātprāsādādanvavaikṣata ॥ 2 ॥
patākābhirvarārhābhirdhvajaiścha samalaṅkṛtām ।
vṛtāṃ Chandapathaiśchāpi śirassnātajanairvṛtām ॥ 3 ॥
mālyamōdakahastaiścha dvijēndrairabhināditām ।
śukladēvagṛhadvārāṃ sarvavāditranisvanām ॥ 4 ॥
samprahṛṣṭajanākīrṇāṃ brahmaghōṣābhināditām ।
prahṛṣṭavarahastyaśvāṃ sampraṇarditagōvṛṣām ॥ 5 ॥
prahṛṣṭamuditaiḥ paurairuchChritadhvajamālinīm ।
ayōdhyāṃ mantharā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāgatā ॥ 6 ॥
praharṣōtphullanayanāṃ pāṇḍurakṣaumavāsinīm ।
avidūrē sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ paprachCha mantharā ॥ 7 ॥
uttamēnābhisaṃyuktā harṣēṇārthaparā satī ।
rāmamātā dhanaṃ kinnu janēbhyassamprayachChati ॥ 8 ॥
atimātrapraharṣō'yaṃ kiṃ janasya cha śaṃsa mē ।
kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭō mahīpatiḥ ॥ 9 ॥
vidīryamāṇā harṣēṇa dhātrī tu parayā mudā ।
āchachakṣē'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghava śriyam ॥ 10 ॥
śvaḥ puṣyēṇa jitakrōdhaṃ yauvarājyēna rāghavam ।
rājā daśarathō rāmamabhiṣēchayitā'nagham ॥ 11 ॥
dhātryāstu vachanaṃ śṛtvā kubjā kṣipramamarṣitā ।
kailāsaśikharākārā tprāsādādavarōhata ॥ 12 ॥
sā dahyamānā kōpēna mantharā pāpadarśinī ।
śayānāmētya kaikēyīmidaṃ vachanamabravīt ॥ 13 ॥
uttiṣṭha mūḍhē kiṃ śēṣē bhayaṃ tvāmabhivartatē ।
upaplutāmaughēna kimātmānaṃ na budhyasē ॥ 14 ॥
aniṣṭē subhagākārē saubhāgyēna vikatthasē ।
chalaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāssrōta ivōṣṇagē ॥ 15 ॥
ēvamuktā tu kaikēyī ruṣṭayā paruṣaṃ vachaḥ ।
kubjayā pāpadarśinyā viṣādamagamatparam ॥ 16 ॥
kaikēyī tvabravītkubjāṃ kachchitkṣēmaṃ nu mantharē ।
viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣayē bhṛśaduḥkhitām ॥ 17 ॥
mantharā tu vacha śśrutvā kaikēyyā madhurākṣaram ।
uvācha krōdhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā ॥ 18 ॥
sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī ।
viṣādayantī prōvācha bhēdayantī cha rāghavam ॥ 19 ॥
akṣayyaṃ sumahaddēvi pravṛttaṃ tvadvināśanam ।
rāmaṃ daśarathō rājā yauvarājyē'bhiṣēkṣyati ॥ 20 ॥
sā'smyagādhē bhayē magnā duḥkhaśōkasamanvitā ।
dahyamānā'nalēnēva tvaddhitārthamihāgatā ॥ 21 ॥
tava duḥkhēna kaikēyi mama duḥkhaṃ mahadbhavēt ।
tvadvṛddhau mama vṛddhiścha bhavēdatra na saṃśayaḥ ॥ 22 ॥
narādhipakulē jātā mahiṣī tvaṃ mahīpatēḥ ।
ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ dēvi na budhyasē ॥ 23 ॥
dharmāvādī śaṭhō bhartā ślakṣṇavādī cha dāruṇaḥ ।
śuddhabhāvē na jānīṣē tēnaiva matisandhitā ॥ 24 ॥
upasthitaḥ prayuñjānastvayi sāntvamanarthakam ।
arthēnaivādya tē bhartā kausalyāṃ yōjayiṣyati ॥ 25 ॥
upavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu ।
kālyē sthāpayitā rāmaṃ rājyē nihatakaṇṭakē ॥ 26 ॥
śatruḥ patipravādēna mātrēva hitakāmyayā ।
āśīviṣa ivāṅkēna bālē paridhṛtastvayā ॥ 27 ॥
yathā hi kuryātsarpō vā śatrurvā pratyupēkṣitaḥ ।
rājñā daśarathēnādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā ॥ 28 ॥
pāpēnānṛtasāntvēna bālē nityasukhōchitē ।
rāmaṃ sthāpayatā rājyē sānubandhā hatā hyasi ॥ 29 ॥
sā prāptakālaṃ kaikēyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava ।
trāyasva putramātmānaṃ māṃ cha vismayadarśanē ॥ 30 ॥
manthārāyā vachaśśrutvā śayānā sā śubhānanā ।
uttasthau harṣasampūrṇā chandralēkhēva śāradī ॥ 31 ॥
atīva sā tu saṃhṛṣṭā kaikēyī vismayānvitā ।
ēkamābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham ॥ 32 ॥
datvā tvābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadōttamā ।
kaikēyī mantharāṃ dṛṣṭvā punarēvābravīdidam ॥ 33 ॥
idaṃ tu mantharē mahyamākhyāsi paramaṃ priyam ।
ētanmē priyamākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karōmi tē ॥ 34 ॥
rāmē vā bharatē vā'haṃ viśēṣaṃ nōpalakṣayē ।
tasmāttuṣṭā'smi yadrājā rāmaṃ rājyē'bhiṣēkṣyati ॥ 35 ॥
na mē paraṃ kiñchiditastvayā punaḥ priyaṃ priyārhē suvachaṃ vachaḥparam ।
tathā hyavōchastvamataḥ priyōttaraṃ varaṃ paraṃ tē pradadāmi taṃ vṛṇu ॥ 36 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptamassargaḥ ॥
