શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
તચ્છ્રુત્વા નિપુણં સર્વં ભરત સ્સહ મંત્રિભિઃ ।
ઇંગુદીમૂલમાગમ્ય રામશય્યામવેક્ષ્ય તામ્ ॥ 1 ॥
અબ્રવીજ્જનની સ્સર્વા ઇહ તેન મહાત્મના ।
શર્વરી શયિતા ભૂમાવિદમસ્ય વિમર્દિતમ્ ॥ 2 ॥
તચ્છ્રુત્વા નિપુણં સર્વં ભરત સ્સહ મંત્રિભિઃ ।
ઇંગુદીમૂલમાગમ્ય રામશય્યામવેક્ષ્ય તામ્ ॥ 3 ॥
અબ્રવીજ્જનની સ્સર્વા ઇહ તેન મહાત્મના ।
શર્વરી શયિતા ભૂમાવિદમસ્ય વિમર્દિતમ્ ॥ 4 ॥
મહાભાગકુલીનેન મહાભાગેન ધીમતા ।
જાતો દશરથેનોર્વ્યાં ન રામસ્સ્વપ્તુ મર્હતિ ॥ 5 ॥
અજિનોત્તરસંસ્તીર્ણે વરાસ્તરણસંચયે ।
શયિત્વા પુરુષવ્યાઘ્રઃ કથં શેતે મહીતલે ॥ 6 ॥
પ્રાસાદાગ્રવિમાનેષુ વલભીષુ ચ સર્વદા ।
હૈમરાજતભૌમેષુ વરાસ્તરણશાલિષુ ॥ 7 ॥
પુષ્પસંચયચિત્રેષુ ચંદનાગરુગંધિષુ ।
પાંડુરાભ્રપ્રકાશેષુ શુકસંઘરૂતેષુચ ॥ 8 ॥
પ્રાસાદવરવર્યેષુ શીતવત્સુ સુગંધિષુ ।
ઉષિત્વામેરુકલ્પેષુ કૃતકાંચન ભિત્તિષુ ॥ 9 ॥
ગીતવાદિત્રનિર્ઘોષૈર્વરાભરણનિસ્સ્વનૈઃ ।
મૃદંગવરશબ્દૈશ્ચ સતતં પ્રતિબોધિતઃ ॥ 10 ॥
વંદિભિર્વંદિતઃ કાલે બહુભિ સ્સૂતમાગધૈઃ ।
ગાથાભિરનુરૂપાભિ સ્સ્તુતિભિશ્ચ પરંતપઃ ॥ 11 ॥
અશ્રદ્ધેયમિદં લોકે ન સત્યં પ્રતિભાતિ મા ।
મુહ્યતે ખલુ મે ભાવ સ્સ્વપ્નોઽયમિતિ મે મતિઃ ॥ 12 ॥
ન નૂનં દૈવતં કિંચિત્કાલેન બલવત્તરમ્ ।
યત્ર દાશરથી રામો ભૂમાવેવ શયીત સઃ ॥ 13 ॥
વિદેહરાજસ્ય સુતા સીતા ચ પ્રિયદર્શના ।
દયિતા શયિતા ભૂમૌ સ્નુષા દશરથસ્ય ચ ॥ 14 ॥
ઇયં શય્યા મમ ભ્રાતુરિદં હિ પરિવર્તિતમ્ ।
સ્થંડિલે કઠિને સર્વં ગાત્રૈ ર્વિમૃદિતં તૃણમ્ ॥ 15 ॥
મન્યે સાભરણા સુપ્તા સીતાઽસ્મિંછયનોત્તમે ।
તત્ર તત્ર હિ દૃશ્યંતે સક્તાઃ કનકબિંદવઃ ॥ 16 ॥
ઉત્તરીયમિહાઽસક્તં સુવ્યક્તં સીતયા તદા ।
તથા હ્યેતે પ્રકાશંતે સક્તાઃ કૌશેયતંતવઃ ॥ 17 ॥
મન્યે ભર્તુ સ્સુખા શય્યા યેન બાલા તપસ્વિની ।
સુકુમારી સતી દુઃખં ન હિ વિજાનાતિ મૈથિલી ॥ 18 ॥
હા હંતાઽસ્મિ નૃશંસોઽહં યત્સભાર્યઃ કૃતે મમ ।
ઈદૃશીં રાઘવશ્શય્યામધિશેતે હ્યનાથવત્ ॥ 19 ॥
સાર્વભૌમકુલે જાત સ્સર્વલોકસ્ય સમ્મતઃ ।
સર્વલોકપ્રિયસ્ત્યક્ત્વા રાજ્યં સુખમનુત્તમ્ ॥ 20 ॥
કથમિંદીવરશ્યામો રક્તાક્ષઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
સુખભાગી ન દુઃખાર્હ શ્શયિતો ભુવિ રાઘવઃ ॥ 21 ॥
ધન્યઃ ખલુ મહાભાગો લક્ષ્મણ શ્શુભલક્ષણઃ ।
ભ્રાતરં વિષમે કાલે યો રામમનુવર્તતે ॥ 22 ॥
સિદ્ધાર્થા ખલુ વૈદેહી પતિં યાઽનુગતા વનમ્ ।
વયં સંશયિતા સ્સર્વે હીનાસ્તેન મહાત્મના ॥ 23 ॥
આકર્ણધારા પૃથિવી નૌઃ ઇવ પ્રતિભાતિ મા ।
ગતે દશરથે સ્વર્ગં રામે ચારણ્યમાશ્રિતે ॥ 24 ॥
ન ચ પ્રાર્થયતે કચ્ચિન્મનસાપિ વસુંધરામ્ ।
વનેઽપિ વસતસ્તસ્ય બાહુવીર્યાભિરક્ષિતામ્ ॥ 25 ॥
શૂન્યસંવરણારક્ષામયંત્રિતહયદ્વિપામ્ ।
અપાવૃતપુરદ્વારાં રાજધાનીમરક્ષિતામ્ ॥ 26 ॥
અપ્રહૃષ્ટબલાં શૂન્યાં વિષમસ્થામનાવૃતામ્ ।
શત્રવો નાભિમન્યંતે ભક્ષાન્વિષકૃતાનિવ ॥ 27 ॥
અદ્યપ્રભૃતિ ભૂમૌ તુ શયિષ્યેઽહં તૃણેષુ વા ।
ફલમૂલાશનો નિત્યં જટાચીરાણિ ધારયન્ ॥ 28 ॥
તસ્યાર્થમુત્તરં કાલં નિવત્સ્યામિ સુખં વને ।
તં પ્રતિશ્રવમામુચ્ય નાસ્ય મિથ્યા ભવિષ્યતિ ॥ 29 ॥
વસંતં ભ્રાતુરર્થાય શત્રુઘ્નો માઽનુવત્સ્યતિ ।
લક્ષ્મણેન સહત્વાર્યો હ્યયોધ્યાં પાલયિષ્યતિ ॥ 30 ॥
અભિષેક્ષ્યંતિ કાકુત્સ્થમયોધ્યાયાં દ્વિજાતયઃ ।
અપિ મે દેવતાઃ કુર્યુરિમં સત્યં મનોરથમ્ ॥ 31 ॥
પ્રસાદ્યમાન શ્શિરસા મયા સ્વયં બહુપ્રકારં યદિ નાભિપત્સ્યતે ।
તતોઽનુવત્સ્યામિ ચિરાય રાઘવં વનેચરન્નાર્હતિ મામુપેક્ષિતુમ્ ॥ 32 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે અષ્ટાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
