ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଶ୍ଶୂର୍ପଣଖାଵାକ୍ୟଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ସଚିଵାନଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାୟ କାର୍ୟଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଜଗାମ ହ ॥ 1 ॥
ତତ୍କାର୍ୟମନୁଗମ୍ୟାଥ ୟଥାଵଦୁପଲଭ୍ୟ ଚ ।
ଦୋଷାଣାଂ ଚ ଗୁଣାନାଂ ଚ ସଂପ୍ରଧାର୍ୟ ବଲାବଲମ୍ ॥ 2 ॥
ଇତି କର୍ତଵ୍ୟମିତ୍ୟେଵ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚୟମାତ୍ମନଃ ।
ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିସ୍ତତୋ ରମ୍ୟାଂ ୟାନଶାଲାଂ ଜଗାମ ହ ॥ 3 ॥
ୟାନଶାଲାଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ସୂତଂ ସଂଚୋଦୟାମାସ ରଥସ୍ସଂୟୋଜ୍ୟତାମିତି ॥ 4 ॥
ଏଵମୁକ୍ତଃ କ୍ଷେଣେନୈଵ ସାରଥିର୍ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ ।
ରଥଂ ସଂୟୋଜୟାମାସ ତସ୍ୟାଭିମତମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 5 ॥
କାଂଚନଂ ରଥମାସ୍ଥାୟ କାମଗଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍ ।
ପିଶାଚଵଦନୈର୍ୟୁକ୍ତଂ ଖରୈଃ କାଂଚନଭୂଷଣୈଃ ॥ 6 ॥
ମେଘପ୍ରତିମନାଦେନ ସ ତେନ ଧନଦାନୁଜଃ ।
ରାକ୍ଷସାଧିପତିଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ୟୟୌ ନଦନଦୀପତିମ୍ ॥ 7 ॥
ସ ଶ୍ଵେତଵାଲଵ୍ୟଜନଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୋ ଦଶାନନଃ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧଵୈଦୂର୍ୟସଂକାଶ ସ୍ତପ୍ତକାଂଚନକୁଂଡଲଃ ॥ 8 ॥
ଵିଂଶଦ୍ଭୁଜୋ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଦର୍ଶନୀୟପରିଚ୍ଛଦଃ ।
ତ୍ରିଦଶାରିର୍ମୁନୀଂଦ୍ରଘ୍ନୋ ଦଶଶୀର୍ଷ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍ ॥ 9 ॥
କାମଗଂ ରଥମାସ୍ଥାୟ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।
ଵିଦ୍ୟୁନ୍ମଂଡଲଵାନ୍ମେଘସ୍ସବଲାକ ଇଵାଂବରେ ॥ 10 ॥
ସ ଶୈଲଂ ସାଗରାନୂପଂ ଵୀର୍ୟଵାନଵଲୋକୟନ୍ ।
ନାନାପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈରନୁକୀର୍ଣଂ ସହସ୍ରଶଃ ॥ 11 ॥
ଶୀତମଂଗଲତୋୟାଭିଃ ପଦ୍ମିନୀଭିସ୍ସମଂତତଃ ।
ଵିଶାଲୈରାଶ୍ରମପଦୈର୍ଵେଦିମଦ୍ଭିସ୍ସମାଵୃତମ୍ ॥ 12 ॥
କଦଲ୍ୟାଢକିସଂବାଧଂ ନାରିକେଲୋପଶୋଭିତମ୍ ।
ସାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତୈସ୍ତରୁଭିର୍ଵୃତମ୍ ॥ 13 ॥
ନାଗୈସ୍ସୁପର୍ଣୈର୍ଗଂଧୈର୍ଵୈଃ କିନ୍ନରୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ ।
ଅଜୈର୍ଵୈଖାନସୈର୍ମାଷୈର୍ଵାଲଖିଲ୍ୟୈର୍ମରୀଚିପୈଃ ॥ 14 ॥
ଅତ୍ୟଂତନିୟତାହାରୈଶ୍ଶୋଭିତଂ ପରମର୍ଷିଭିଃ ।
ଜିତକାମୈଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ଚାରଣୈରୁପଶୋଭିତମ୍ ॥ 15 ॥
ଦିଵ୍ୟାଭରଣମାଲ୍ୟାଭିର୍ଦିଵ୍ୟରୂପାଭିରାଵୃତମ୍ ।
କ୍ରୀଡାରତିଵିଧିଜ୍ଞାଭିରପ୍ସରୋଭିସ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ 16 ॥
ସେଵିତଂ ଦେଵପଂତୀଭିଶ୍ଶ୍ରୀମତୀଭିଶ୍ଶ୍ରିୟାଽଽଵୃତମ୍ ।
ଦେଵଦାନଵସଂଘୈଶ୍ଚ ଚରିତଂ ତ୍ଵମୃତାଶିଭିଃ ॥ 17 ॥
ହଂସକ୍ରୌଂଚପ୍ଲଵାକୀର୍ଣଂ ସାରସୈସ୍ସଂପ୍ରଣାଦିତମ୍ ।
ଵୈଢୂର୍ୟପ୍ରସ୍ତରଂ ରମ୍ୟଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସାଗରତେଜସା ॥ 18 ॥
ପାଂଡୁରାଣି ଵିଶାଲାନି ଦିଵ୍ୟମାଲ୍ୟୟୁତାନି ଚ ।
ତୂର୍ୟଗୀତାଭିଜୁଷ୍ଟାନି ଵିମାନାନି ସମଂତତଃ ॥ 19 ॥
ତପସା ଜିତଲୋକାନାଂ କାମଗାନ୍ୟଭିସଂପତନ୍ ।
ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ଦଦର୍ଶ ଧନଦାନୁଜଃ ॥ 20 ॥
ନିର୍ୟାସରସମୂଲାନାଂ ଚଂଦନାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ ।
ଵନାନି ପଶ୍ୟନ୍ସୌମ୍ୟାନି ଘ୍ରାଣତୃପ୍ତିକରାଣି ଚ ॥ 21 ॥
ଅଗରୂଣାଂ ଚ ମୁଖ୍ୟାନାଂ ଵନାନ୍ୟୁପଵନାନି ଚ ।
ତକ୍କୋଲାନାଂ ଚ ଜାତ୍ୟାନାଂ ଫଲାନାଂ ଚ ସୁଗଂଧିନାମ୍ ॥ 22 ॥
ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ତମାଲସ୍ୟ ଗୁଲ୍ମାନି ମରିଚସ୍ୟ ଚ ।
ମୁକ୍ତାନାଂ ଚ ସମୂହାନି ଶୁଷ୍ୟମାଣାନି ତୀରତଃ ॥ 23 ॥
ଶଂଖାନାଂ ପ୍ରସରଂ ଚୈଵ ପ୍ରଵାଲନିଚୟଂ ତଥା ।
କାଂଚନାନି ଚ ଶୈଲାନି ରାଜତାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥ 24 ॥
ପ୍ରସ୍ରଵାଣି ମନୋଜ୍ଞାନି ପ୍ରସନ୍ନାନି ହ୍ରଦାନି ଚ ।
ଧନଧାନ୍ୟୋପପନ୍ନାନି ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନୈଶ୍ଶୋଭିତାନି ଚ ॥ 25 ॥
ହସ୍ତ୍ୟଶ୍ଵରଥଗାଢାନି ନଗରାଣ୍ୟଵଲୋକୟନ୍ ।
ତଂ ସମଂ ସର୍ଵତସ୍ନିଗ୍ଧଂ ମୃଦୁସଂସ୍ପର୍ଶମାରୁତମ୍ ।
ଅନୂପଂ ସିଂଧୁରାଜସ୍ୟ ଦଦର୍ଶ ତ୍ରିଦିଵୋପମମ୍ ॥ 26 ॥
ତତ୍ରାପଶ୍ୟତ୍ସ ମେଘାଭଂ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧମୃଷିଭିର୍ଵୃତମ୍ ॥ 27 ॥
ସମଂତାଦ୍ୟସ୍ୟ ତାଶ୍ଶାଖାଶ୍ଶତୟୋଜନମାୟତାଃ ।
ୟସ୍ୟ ହସ୍ତିନମାଦାୟ ମହାକାୟଂ ଚ କଚ୍ଛପମ୍ ॥ 28 ॥
ଭକ୍ଷାର୍ଥଂ ଗରୁଡଶ୍ଶାଖାମାଜଗାମ ମହାବଲଃ ।
ତସ୍ୟ ତାଂ ସହସା ଶାଖାଂ ଭାରେଣ ପତଗୋତ୍ତମଃ ॥ 29 ॥
ସୁପର୍ଣଃ ପର୍ଣବହୁଲାଂ ବଭଂଜ ଚ ମହାବଲଃ ।
ତତ୍ର ଵୈଖାନସା ମାଷା ଵାଲଖିଲ୍ୟା ମରୀଚିପାଃ ॥ 30 ॥
ଅଜା ବଭୂଵୁର୍ଧୂମ୍ରାଶ୍ଚ ସଂଗତାଃ ପରମର୍ଷୟଃ ।
ତେଷାଂ ଦୟାର୍ଥଂ ଗରୁଡସ୍ତାଂ ଶାଖାଂ ଶତୟୋଜନାମ୍ ॥ 31 ॥
ଜଗାମାଦାୟ ଵେଗେନ ତୌ ଚୋଭୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ ।
ଏକପାଦେନ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭକ୍ଷୟିତ୍ଵା ତଦାମିଷମ୍ ॥ 32 ॥
ନିଷାଦଵିଷୟଂ ହତ୍ଵା ଶାଖୟା ପତଗୋତ୍ତମଃ ।
ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ମୋକ୍ଷୟିତ୍ଵା ମହାମୁନୀନ୍ ॥ 33 ॥
ସ ତେନୈଵ ପ୍ରହର୍ଷେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣୀକୃତଵିକ୍ରମଃ ।
ଅମୃତାନୟନାର୍ଥଂ ଵୈ ଚକାର ମତିମାନ୍ମତିମ୍ ॥ 34 ॥
ଅୟୋଜାଲାନି ନିର୍ମଥ୍ୟ ଭିତ୍ଵା ରତ୍ନମୟଂ ଗୃହମ୍ ।
ମହେଂଦ୍ରଭଵନାଦ୍ଗୁପ୍ତମାଜହାରାମୃତଂ ତତଃ ॥ 35 ॥
ତଂ ମହର୍ଷିଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ସୁପର୍ଣକୃତଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ନାମ୍ନା ସୁଭଦ୍ରଂ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧଂ ଦଦର୍ଶ ଧନଦାନୁଜଃ ॥ 36 ॥
ତଂ ତୁ ଗତ୍ଵା ପରଂ ପାରଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ ନଦୀପତେଃ ।
ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମେକାଂତେ ରମ୍ୟେ ପୁଣ୍ୟେ ଵନାଂତରେ ॥ 37 ॥
ତତ୍ର କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଂ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ନିୟତାହାରଂ ମାରୀଚଂ ନାମ ରାକ୍ଷସାମ୍ ॥ 38 ॥
ସ ରାଵଣସ୍ସମାଗମ୍ୟ ଵିଧିଵତ୍ତେନ ରକ୍ଷସା ।
ମାରୀଚେନାର୍ଚିତୋ ରାଜା ସର୍ଵକାମୈରମାନୁଷୈଃ ॥ 39 ॥
ତଂ ସ୍ଵୟଂ ପୂଜୟିତ୍ଵା ତୁ ଭୋଜନେନୋଦକେନ ଚ ।
ଅର୍ଥୋପହିତୟା ଵାଚା ମାରୀଚୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 40 ॥
କଚ୍ଚିତ୍ସୁକୁଶଲଂ ରାଜନ୍ଲଂକାୟାଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ।
କେନାର୍ଥେନ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ତୂର୍ଣମେଵମିହାଗତଃ ॥ 41 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ମାରୀଚେନ ସ ରାଵଣଃ ।
ତତଃ ପଶ୍ଚାଦିଦଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ୟକୋଵିଦଃ ॥ 42 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ପଂଚତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
