śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha saptachatvāriṃśassargaḥ ।
rāvaṇēna tu vaidēhī tadā pṛṣṭā jihīrṣatā ।
parivrājakarūpēṇa śaśaṃsātmānamātmanā ॥ 1 ॥
brāhmaṇaśchātithiśchāyamanuktō hi śapēta mām ।
iti dhyātvā muhūrtaṃ tu sītā vachanamabravīt ॥ 2 ॥
duhitā janakasyāhaṃ maithilasya mahātmanaḥ ।
sītā nāmnāsmi bhadraṃ tē rāmabhāryā dvijōttama ॥ 3 ॥
uṣitvā dvādaśa samā ikṣvākuṇāṃ nivēśanē ।
bhuñjānā mānuṣānbhōgānsarvakāmasamṛddhinī ॥ 4 ॥
tatastrayōdaśē varṣē rājāmantrayata prabhuḥ ।
abhiṣēchayituṃ rāmaṃ samētō rājamantribhiḥ ॥ 5 ॥
tasminsambhriyamāṇē tu rāghavasyābhiṣēchanē ।
kaikēyī nāma bhartāramāryā sā yāchatē varam ॥ 6 ॥
pratigṛhya tu kaikēyī śvaśuraṃ sukṛtēna mē ।
mama pravrājanaṃ bharturbharatasyābhiṣēchanam ॥ 7 ॥
dvāvayāchata bhartāraṃ satyasandhaṃ nṛpōttamam ।
nādya bhōkṣyē na cha svapsyē na pāsyēcha kathañchana ॥ 8 ॥
ēṣa mē jīvitasyāntō rāmō yadyabhiṣichyatē ।
iti bruvāṇāṃ kaikēyīṃ śvaśurō mē sa mānadaḥ ॥ 9 ॥
ayāchatārthairanvarthairna cha yāñchāṃ chakāra sā ।
mama bhartāmahātējā vayasā pañchaviṃśakaḥ ॥ 10 ॥
aṣṭādaśa hi varṣāṇi mama janmani gaṇyatē ।
rāmēti prathitō lōkē guṇavānsatyavānśuchiḥ ॥ 11 ॥
viśālākṣō mahābāhussarvabhūtahitē rataḥ ।
kāmārtastu mahātējāḥ pitā daśarathassvayam ॥ 12 ॥
kaikēyyāḥ priyakāmārthaṃ taṃ rāmaṃ nābhyaṣēchayat ।
abhiṣēkāya tu pitussamīpaṃ rāmamāgatam ॥ 13 ॥
kaikēyī mama bhartāramityuvācha dhṛtaṃ vachaḥ ।
tava pitrā samājñaptaṃ mamēdaṃ śṛṇu rāghava ॥ 14 ॥
bharatāya pradātavyamidaṃ rājyamakaṇṭakam ।
tvayā hi khalu vastavyaṃ nava varṣāṇi pañcha cha ॥ 15 ॥
vanē pravraja kākutstha pitaraṃ mōchayānṛtān ।
tathētyuktvā cha tāṃ rāmaḥ kaikēyīmakutōbhayaḥ ॥ 16 ॥
chakāra tadvachastasyā mama bhartā dṛḍhavrataḥ ।
dadyānna pratigṛhṇīyātsatyaṃ brūyānna chānṛtam ॥ 17 ॥
ētadbrāhmaṇa rāmasya dhrṛvaṃ vratamanuttamam ।
tasya bhrātā tu dvaimātrō lakṣmaṇō nāma vīryavān ॥ 18 ॥
rāmasya puruṣavyāghrassahāyassamarērihā ।
sa bhrātā lakṣmaṇō nāma dharmachārī dṛḍhavrataḥ ॥ 19 ॥
anvagachChaddanuṣpāṇiḥ pravrajantaṃ mayā saha ।
jaṭī tāpasarūpēṇa mayā saha sahānujaḥ ॥ 20 ॥
praviṣṭō daṇḍakāraṇyaṃ dharmanityō jitēndriyaḥ ।
tē vayaṃ prachyutā rājyātkaikēyyāstu kṛtē trayaḥ ॥ 21 ॥
vicharāmō dvijaśrēṣṭha vanaṃ gambhīramōjasā ।
samāśvasa muhūrtaṃ tu śakyaṃ vastumiha tvayā ॥ 22 ॥
āgamiṣyati mē bhartā vanyamādāya puṣkalam ।
rurūngōdhā nvarāhāṃścha hatvā'dāyā'miṣānbahūn ॥ 23 ॥
sa tvaṃ nāma cha gōtrañcha kulaṃ chāchakṣva tattvataḥ ।
ēkaścha daṇḍakāraṇyē kimarthaṃ charasi dvija ॥ 24 ॥
ēvaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ rāmapatnyāṃ mahābalaḥ ।
pratyuvāchōttaraṃ tīvraṃ rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ॥ 25 ॥
yēna vitrāsitā lōkāssadēvāsurapannagāḥ ।
ahaṃ tu rāvaṇō nāma sītē rakṣōgaṇēśvaraḥ ॥ 26 ॥
tvāṃ tu kāñchanavarṇābhāṃ dṛṣṭvā kauśēyavāsinīm ।
ratiṃ svakēṣu dārēṣu nādhigachChāmyaninditē ॥ 27 ॥
bahvīnāmuttamastrīṇāmāhṛtānāmitastataḥ ।
sarvāsāmēva bhadraṃ tē mamāgramahiṣī bhava ॥ 28 ॥
laṅkānāma samudrasya mama madhyē mahāpurī ।
sāgarēṇa parikṣistā niviṣṭā nagamūrdhani ॥ 29 ॥
tatra sītē mayā sārdhaṃ vanēṣu vihariṣyasi ।
na chāsyāraṇyavāsasya spṛhayiṣyasi bhāmini ॥ 30 ॥
pañcha dāsyassahasrāṇi sarvābharaṇabhūṣitāḥ ।
sītē parichariṣyanti bhāryā bhavasi mē yadi ॥ 31 ॥
rāvaṇēnaivamuktā tu kupitā janakātmajā ।
pratyuvāchānavadyāṅgī tamanādṛtya rākṣasam ॥ 32 ॥
mahāgirimivākampyaṃ mahēndrasadṛśaṃ patim ।
mahōdadhimivākṣōbhyamahaṃ rāmamanuvratā ॥ 33 ॥
sarvalakṣaṇasampannaṃ nyagrōdhaparimaṇḍalam ।
satyasandhaṃ mahābhāgamahaṃ rāmamanuvratā ॥ 34 ॥
mahābāhuṃ mahōraskaṃ siṃhavikrāntagāminam ।
nṛsiṃhaṃ siṃhasaṅkāśamahaṃ rāmamanuvratā ॥ 35 ॥
pūrṇachandrānanaṃ rāmaṃ rājavatsaṃ jitēndriyam ।
pṛthukīrtiṃ mahātmānamahaṃ rāmamanuvratā ॥ 36 ॥
tvaṃ punarjambukassiṃhīṃ māmichChasi sudurlabhām ।
nāhaṃ śakyā tvayā spraṣṭumādityasya prabhā yathā ॥ 37 ॥
pādapānkāñchanānnūnaṃ bahūnpaśyasi mandabhāk ।
rāghapasya priyāṃ bhāryāṃ yastvamichChasi rāvaṇa ॥ 38 ॥
kṣudhitasya hi siṃhasya mṛgaśatrōstarasvinaḥ ।
āśīviṣasya mukhāddaṃṣṭrāmādātumichChasi ॥ 39 ॥
mandaraṃ parvataśrēṣṭhaṃ pāṇinā hartumichChasi ।
kālakūṭaṃ viṣaṃ pītvā svastimāngantumichChasi ॥ 40 ॥
akṣi sūchyā pramṛjasi jihvayā lēkṣi cha kṣuram ।
rāghavasya priyāṃ bhāryāṃ yō'dhigantuṃ tvamichChasi ॥ 41 ॥
avasajya śilāṃ kaṇṭhē samudraṃ tartumichChasi ।
sūryāchandramasau chōbhau pāṇibhyāṃ hartumichChasi ॥ 42 ॥
yō rāmasya priyāṃ bhāryāṃ pradharṣayitumichChasi ।
agniṃ prajvalitaṃ dṛṣṭvā vastrēṇāhartumichChasi ॥ 43 ॥
kālyāṇavṛttāṃ rāmasya yō bhāryāṃhartumichChasi ।
ayōmukhānāṃ śūlānāmagrē charitumichChasi ॥ 44 ॥
rāmasya sadṛśīṃ bhāryāṃ yō'dhigantuṃ tvamichChasi ।
yadantaraṃ siṃhaśṛgālayōrvanē yadantaraṃ syandinikā samudrayōḥ ।
surāgrya sauvīrakayōryadantaraṃ tadantaraṃ vai tava rāghavasya cha ॥ 45 ॥
yadantaraṃ kāñchanasīsalōhayōryadantaraṃ chandanavāripaṅkayōḥ ।
yadantaraṃ hastibiḍālayōrvanē tadantaraṃ dāśarathēstavaiva cha ॥ 46 ॥
yadantaraṃ vāyasavainatēyayōryadantaraṃ madgumayūrayōrapi ।
yadantaraṃ sārasagṛdhrayōrvanē tadantaraṃ dāśarathēstavaiva cha ॥ 47 ॥
tasminsahasrākṣasamaprabhāvē rāmē sthitē kārmukabāṇapāṇau ।
hṛtāpi tēhaṃ na jarāṃ gamiṣyē vajraṃ yathā makṣikayāvagīrṇam ॥ 48 ॥
itīva tadvākyamaduṣṭabhāvā suduṣṭamuktvā rajanīcharaṃ tam ।
gātraprakampādvyathitā babhūva vātōddhatā sā kadalīva tanvī ॥ 49 ॥
tāṃ vēpamānāmupalakṣya sītāṃ sa rāvaṇō mṛtyusamaprabhāvaḥ ।
kulaṃ balaṃ nāma cha karma chātmanaḥ samāchachakṣē bhayakāraṇārtham ॥ 50 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē saptachatvāriṃśassargaḥ ॥