શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટપંચાશસ્સર્ગઃ ।
સ દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણં દીનં શૂન્યે દશરથાત્મજઃ ।
પર્યપૃચ્છત ધર્માત્મા વૈદેહીમાગતં વિના ॥ 1 ॥
પ્રસ્થિતં દંડકારણ્યં યા મામનુજગામ હ ।
ક્વ સા લક્ષ્મણ વૈદેહી યાં હિત્વા ત્વમિહાગતઃ ॥ 2 ॥
રાજ્યભ્રષ્ટસ્ય દીનસ્ય દંડકાન્પરિધાવતઃ ।
ક્વ સા દુઃખસહાયા મે વૈદેહી તનુમધ્યમા ॥ 3 ॥
યાં વિના નોત્સહે વીર મુહૂર્તમપિ જીવિતુમ્ ।
ક્વ સા પ્રાણસહાયા મે સીતા સુરસુતોપમા ॥ 4 ॥
પતિત્વમમરાણાં વા પૃથિવ્યાશ્ચાપિ લક્ષ્મણ ।
તાં વિના તપનીયાભાં નેચ્છેયં જનકાત્મજામ્ ॥ 5 ॥
કચ્ચિજ્જીવતિ વૈદેહિ પ્રાણૈઃ પ્રિયતરા મમ ।
કચ્ચિત્પ્રવ્રાજનં સૌમ્ય ન મે મિથ્યા ભવિષ્યતિ ॥ 6 ॥
સીતાનિમિત્તં સૌમિત્રે મૃતે મયિ ગતે ત્વયિ ।
કચ્ચિત્સકામા સુખિતા કૈકેયી સા ભવિષ્યતિ ॥ 7 ॥
સપુત્રરાજ્યાં સિદ્ધાર્થાં મૃતપુત્રા તપસ્વિની ।
ઉપસ્થાસ્યતિકૌસલ્યા કચ્ચિત્સૌમ્ય ન કેકયીમ્ ॥ 8 ॥
યદિ જીવતિ વૈદેહી ગમિષ્યામ્યાશ્રમં પુનઃ ।
સુવૃત્તા યદિ વૃત્તા પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યામિ લક્ષ્મણ ॥ 9 ॥
યદિ મામાશ્રમગતં વૈદેહી નાભિભાષતે ।
પુનઃ પ્રહસિતા સીતા વિનશિષ્યામિ લક્ષ્મણ ॥ 10 ॥
બ્રૂહિ લક્ષ્મણ વૈદેહી યદિ જીવતિ વા ન વા ।
ત્વયિ પ્રમત્તે રક્ષોભિર્ભક્ષિતા વા તપસ્વિની ॥ 11 ॥
સુકુમારી ચ બાલા ચ નિત્યં ચાદુઃખદર્શિની ।
મદ્વિયોગેન વૈદેહી વ્યક્તં શોચતિ દુર્મનાઃ ॥ 12 ॥
સર્વદા રક્ષસા તેન જિહ્મેન સુદુરાત્મના ।
વદતા લક્ષ્મણેત્યુચ્ચૈસ્તવાપિ જનિતં ભયમ્ ॥ 13 ॥
શ્રુતસ્તુ શંકે વૈદેહ્યા સ સ્વરસ્સદૃશો મમ ।
ત્રસ્તયા પ્રેષિતસ્ત્વં ચ દ્રષ્ટું માં શીઘ્રમાગતઃ ॥ 14 ॥
સર્વથા તુ કૃતં કષ્ટં સીતામુત્સૃજતા વને ।
પ્રતિકર્તું નૃશંસાનાં રક્ષસાં દત્તમંતરમ્ ॥ 15 ॥
દુઃખિતાઃ ખરઘાતેન રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ ।
તૈસ્સીતા નિહતા ઘોરૈર્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥ 16 ॥
અહોઽસ્મિન્ વ્યસને મગ્નસ્સર્વથા શત્રુસૂદન ।
કિં ન્વિદાનીં કરિષ્યામિ શંકે પ્રાપ્તવ્યમીદૃશમ્ ॥ 17 ॥
ઇતિ સીતાં વરારોહાં ચિંતયન્નેવ રાઘવઃ ।
આજગામ જનસ્થાનં ત્વરયા સહ લક્ષ્મણઃ ॥ 18 ॥
વિગર્હમાણોઽનુજમાર્તરૂપં ક્ષુધા શ્રમાચ્ચૈવ પિપાસયા ચ ।
વિનિશ્શ્વસન્ શુષ્કમુખો વિવર્ણઃ પ્રતિશ્રયં પ્રાપ્ય સમીક્ષ્ય શૂન્યમ્ ॥ 19 ॥
સ્વમાશ્રમં સંપ્રવિગાહ્ય વીરો વિહારદેશાનનુસૃત્ય કાંશ્ચિત્ ।
એતત્તદિત્યેવ નિવાસભૂમૌ પ્રહૃષ્ટરોમા વ્યથિતો બભૂવ ॥ 20 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે અષ્ટપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
