શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ સપ્તષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
પૂર્વજોઽપ્યુક્તમાત્રસ્તુ લક્ષ્મણેન સુભાષિતમ્ ।
સારગ્રાહી મહાસારં પ્રતિજગ્રાહ રાઘવઃ ॥ 1 ॥
સન્નિગૃહ્ય મહાબાહુઃ પ્રવૃત્તં કોપમાત્મનઃ ।
અવષ્ટભ્ય ધનુશ્ચિત્રં રામો લક્ષ્મણમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
કિં કરિષ્યાવહે વત્સ ક્વ વા ગચ્છાવ લક્ષ્મણ ।
કેનોપાયેન ગચ્છેયં સીતામિતિ વિચિંતય ॥ 3 ॥
તં તથા પરિતાપાર્તં લક્ષ્મણો રામમબ્રવીત્ ।
ઇદમેવ જનસ્થાનં ત્વમન્વેષિતુમર્હસિ ॥ 4 ॥
રાક્ષસૈર્બહુભિઃ કીર્ણં નાનાદ્રુમલતાયુતમ્ ।
સંતીહ ગિરિદુર્ગાણિ નિર્દરાઃ કંદરાણિ ચ ॥ 5 ॥
ગુહાશ્ચ વિવિધા ઘોરા નાનામૃગગણાકુલાઃ ।
આવાસાઃ કિન્નરાણાં ચ ગંધર્વભવનાનિ ચ ॥ 6 ॥
તાનિ યુક્તો મયા સાર્ધં ત્વમન્વેષિતુમર્હસિ ।
ત્વદ્વિધા બુદ્ધિસંપન્ના મહાત્માનો નરર્ષભ ॥ 7 ॥
આપત્સુ ન પ્રકંપંતે વાયુવેગૈરિવાચલાઃ ।
ઇત્યુક્તસ્તદ્વનં સર્વં વિચચાર સલક્ષ્મણઃ ॥ 8 ॥
ક્રુદ્ધો રામશ્શરં ઘોરં સંધાય ધનુષિ ક્ષુરમ્ ।
તતઃ પર્વતકૂટાભં મહાભાગં દ્વિજોત્તમમ્ ॥ 9 ॥
દદર્શ પતિતં ભૂમૌ ક્ષતજાર્દ્રં જટાયુષમ્ ।
તં દૃષ્ટ્વા ગિરિશૃંગાભં રામો લક્ષ્મણમબ્રવીત્ ॥ 10 ॥
અનેન સીતા વૈદેહી ભક્ષિતા નાત્ર સંશયઃ ।
ગૃધ્રરૂપમિદં રક્ષો વ્યક્તં ભવતિ કાનને ॥ 11 ॥
ભક્ષયિત્વા વિશાલાક્ષીમાસ્તે સીતાં યથાસુખમ્ ।
એનં વધિષ્યે દીપ્તાસ્યૈર્ઘોરૈર્બાણૈરજિહ્મગૈઃ ॥ 12 ॥
ઇત્યુક્ત્વાભ્યપતદ્ગૃધ્રં સંધાય ધનુષિ ક્ષુરમ્ ।
ક્રુદ્ધો રામસ્સમુદ્રાંતાં કંપયન્નિવ મેદિનીમ્ ॥ 13 ॥
તં દીનં દીનયા વાચા સફેનં રુધિરં વમન્ ।
અભ્યભાષત પક્ષી તુ રામં દશરથાત્મજમ્ ॥ 14 ॥
યામોષધિમિવાયુષ્મન્નન્વેષસિ મહાવને ।
સા દેવી મમ ચ પ્રાણા રાવણેનોભયં હૃતમ્ ॥ 15 ॥
ત્વયા વિરહિતા દેવી લક્ષ્મણેન ચ રાઘવ ।
હ્રિયમાણા મયા દૃષ્ટા રાવણેન બલીયસા ॥ 16 ॥
સીતામભ્યવપન્નોઽહં રાવણશ્ચ રણે મયા ।
વિધ્વંસિતરથશ્ચાત્ર પાતિતો ધરણીતલે ॥ 17 ॥
એતદસ્ય ધનુર્ભગ્નમેતદસ્ય શરાવરમ્ ।
અયમસ્ય રથો રામ ભગ્નસાંગ્રામિકો મયા ॥ 18 ॥
અયં તુ સારથિસ્તસ્ય મત્પક્ષનિહતો યુધિ ।
પરિશ્રાંતસ્ય મે પક્ષૌ છિત્ત્વા ખડ્ગેન રાવણઃ ॥ 19 ॥
સીતામાદાય વૈદેહીમુત્પપાત વિહાયસમ્ ।
રક્ષસા નિહતં પૂર્વં ન માં હંતું ત્વમર્હસિ ॥ 20 ॥
રામસ્તસ્ય તુ વિજ્ઞાય બાષ્પપૂર્ણમુખસ્તદા ।
દ્વિગુણીકૃતતાપાર્તસ્સીતાસક્તાં પ્રિયાં કથામ્ ॥ 21 ॥
ગૃધ્રરાજં પરિષ્વજ્ય પરિત્યજ્ય મહદ્ધનુઃ ।
નિપપાતાવશો ભૂમૌ રુરોદ સહલક્ષ્મણઃ ॥ 22 ॥
એકમેકાયને દુર્ગે નિશ્શ્વસંતં કથંચન ।
સમીક્ષ્ય દુઃખિતતરો રામસ્સૌમિત્રિમબ્રવીત્ ॥ 23 ॥
રાજ્યં ભ્રષ્ટં વને વાસસ્સીતા નષ્ટા હતો દ્વિજઃ ।
ઈદૃશીયં મમાલક્ષ્મીર્નિર્દહેદપિ પાવકમ્ ॥ 24 ॥
સંપૂર્ણમપિ ચેદદ્ય પ્રવિશેયં મહોદધિમ્ ।
સોઽપિ નૂનં મમાલક્ષ્મ્યા વિશુષ્યેત્સરિતાંપતિઃ ॥ 25 ॥
નાસ્ત્યભાગ્યતરો લોકે મત્તોઽસ્મિન્સચરાચરે ।
યેનેયં મહતી પ્રાપ્તા મયા વ્યસનવાગુરા ॥ 26 ॥
અયં પિતૃવયસ્યો મે ગૃધ્રરાજો જરાન્વિતઃ ।
શેતે વિનિહતો ભૂમૌ મમ ભાગ્યવિપર્યયાત્ ॥ 27 ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા બહુશો રાઘવસ્સહલક્ષ્મણઃ ।
જટાયુષં ચ પસ્પર્શ પિતૃસ્નેહં વિદર્શયન્ ॥ 28 ॥
નિકૃત્તપક્ષં રુધિરાવસિક્તં સ ગૃધ્રરાજં પરિરભ્ય રામઃ ।
ક્વ મૈથિલી પ્રાણસમા મમેતિ વિમુચ્ય વાચં નિપપાત ભૂમૌ ॥ 29 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે સપ્તષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
