śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ ।
pūrvajō'pyuktamātrastu lakṣmaṇēna subhāṣitam ।
sāragrāhī mahāsāraṃ pratijagrāha rāghavaḥ ॥ 1 ॥
sannigṛhya mahābāhuḥ pravṛttaṃ kōpamātmanaḥ ।
avaṣṭabhya dhanuśchitraṃ rāmō lakṣmaṇamabravīt ॥ 2 ॥
kiṃ kariṣyāvahē vatsa kva vā gachChāva lakṣmaṇa ।
kēnōpāyēna gachChēyaṃ sītāmiti vichintaya ॥ 3 ॥
taṃ tathā paritāpārtaṃ lakṣmaṇō rāmamabravīt ।
idamēva janasthānaṃ tvamanvēṣitumarhasi ॥ 4 ॥
rākṣasairbahubhiḥ kīrṇaṃ nānādrumalatāyutam ।
santīha giridurgāṇi nirdarāḥ kandarāṇi cha ॥ 5 ॥
guhāścha vividhā ghōrā nānāmṛgagaṇākulāḥ ।
āvāsāḥ kinnarāṇāṃ cha gandharvabhavanāni cha ॥ 6 ॥
tāni yuktō mayā sārdhaṃ tvamanvēṣitumarhasi ।
tvadvidhā buddhisampannā mahātmānō nararṣabha ॥ 7 ॥
āpatsu na prakampantē vāyuvēgairivāchalāḥ ।
ityuktastadvanaṃ sarvaṃ vichachāra salakṣmaṇaḥ ॥ 8 ॥
kruddhō rāmaśśaraṃ ghōraṃ sandhāya dhanuṣi kṣuram ।
tataḥ parvatakūṭābhaṃ mahābhāgaṃ dvijōttamam ॥ 9 ॥
dadarśa patitaṃ bhūmau kṣatajārdraṃ jaṭāyuṣam ।
taṃ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṃ rāmō lakṣmaṇamabravīt ॥ 10 ॥
anēna sītā vaidēhī bhakṣitā nātra saṃśayaḥ ।
gṛdhrarūpamidaṃ rakṣō vyaktaṃ bhavati kānanē ॥ 11 ॥
bhakṣayitvā viśālākṣīmāstē sītāṃ yathāsukham ।
ēnaṃ vadhiṣyē dīptāsyairghōrairbāṇairajihmagaiḥ ॥ 12 ॥
ityuktvābhyapatadgṛdhraṃ sandhāya dhanuṣi kṣuram ।
kruddhō rāmassamudrāntāṃ kampayanniva mēdinīm ॥ 13 ॥
taṃ dīnaṃ dīnayā vāchā saphēnaṃ rudhiraṃ vaman ।
abhyabhāṣata pakṣī tu rāmaṃ daśarathātmajam ॥ 14 ॥
yāmōṣadhimivāyuṣmannanvēṣasi mahāvanē ।
sā dēvī mama cha prāṇā rāvaṇēnōbhayaṃ hṛtam ॥ 15 ॥
tvayā virahitā dēvī lakṣmaṇēna cha rāghava ।
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇēna balīyasā ॥ 16 ॥
sītāmabhyavapannō'haṃ rāvaṇaścha raṇē mayā ।
vidhvaṃsitarathaśchātra pātitō dharaṇītalē ॥ 17 ॥
ētadasya dhanurbhagnamētadasya śarāvaram ।
ayamasya rathō rāma bhagnasāṅgrāmikō mayā ॥ 18 ॥
ayaṃ tu sārathistasya matpakṣanihatō yudhi ।
pariśrāntasya mē pakṣau Chittvā khaḍgēna rāvaṇaḥ ॥ 19 ॥
sītāmādāya vaidēhīmutpapāta vihāyasam ।
rakṣasā nihataṃ pūrvaṃ na māṃ hantuṃ tvamarhasi ॥ 20 ॥
rāmastasya tu vijñāya bāṣpapūrṇamukhastadā ।
dviguṇīkṛtatāpārtassītāsaktāṃ priyāṃ kathām ॥ 21 ॥
gṛdhrarājaṃ pariṣvajya parityajya mahaddhanuḥ ।
nipapātāvaśō bhūmau rurōda sahalakṣmaṇaḥ ॥ 22 ॥
ēkamēkāyanē durgē niśśvasantaṃ kathañchana ।
samīkṣya duḥkhitatarō rāmassaumitrimabravīt ॥ 23 ॥
rājyaṃ bhraṣṭaṃ vanē vāsassītā naṣṭā hatō dvijaḥ ।
īdṛśīyaṃ mamālakṣmīrnirdahēdapi pāvakam ॥ 24 ॥
sampūrṇamapi chēdadya praviśēyaṃ mahōdadhim ।
sō'pi nūnaṃ mamālakṣmyā viśuṣyētsaritāmpatiḥ ॥ 25 ॥
nāstyabhāgyatarō lōkē mattō'sminsacharācharē ।
yēnēyaṃ mahatī prāptā mayā vyasanavāgurā ॥ 26 ॥
ayaṃ pitṛvayasyō mē gṛdhrarājō jarānvitaḥ ।
śētē vinihatō bhūmau mama bhāgyaviparyayāt ॥ 27 ॥
ityēvamuktvā bahuśō rāghavassahalakṣmaṇaḥ ।
jaṭāyuṣaṃ cha pasparśa pitṛsnēhaṃ vidarśayan ॥ 28 ॥
nikṛttapakṣaṃ rudhirāvasiktaṃ sa gṛdhrarājaṃ parirabhya rāmaḥ ।
kva maithilī prāṇasamā mamēti vimuchya vāchaṃ nipapāta bhūmau ॥ 29 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē saptaṣaṣṭitamassargaḥ ॥