શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્દશસ્સર્ગઃ ।
નિશાચરેંદ્રસ્યનિશમ્યવાક્યંસકુંભકર્ણસ્યચગર્જિતાનિ ।
વિભીષણોરાક્ષસરાજમુખ્યમુવાચવાક્યંહિતમર્થયુક્તમ્ ॥ 1 ॥
ંતરભોગરાશિશ્ચિંતાવિષસ્સુસ્મિતતીક્ષ્ણદંષ્ટ્રઃ ।
પંચાંગુલીપંચશિરોઽતિકાયસ્સીતામહાહિસ્તવકેનરાજન્ ॥ 2 ॥
યાવન્નલંકાંસમભિદ્રવંતિવલીમુખાઃપર્વતકૂટમાત્રાઃ ।
દષ્ટ્રાયુધાશ્ચૈવનખાયુધાશ્ચપ્રદીયતાંદાશરથાયમૈથિલી ॥ 3 ॥
યાવન્નગૃહ્ણંતિશિરાંસિબાણારામેરિતારાક્ષસપુંગવાનામ્ ।
વજ્રોપમાવાયુસમાનવેગાઃપ્રદીયતાંદાશરથાયમૈથિલી ॥ 4 ॥
નકુંભકર્ણેંદ્રજિતૌચરાજંસ્તથામહાપાર્શ્વમહોદરૌવા ।
નિકુંભકુંભૌચતથાઽતિકાયઃસ્થાતુંનશક્તાયુધિરાઘવસ્ય ॥ 5 ॥
જીવંસ્તુ રામસ્ય ન મોક્સ્યસે ત્વમ્ ।
ગુપ્તઃ સવિત્રાપ્યથવા મરુદ્ભિઃ ।
ન વાસવસ્યાંકગતો ન મૃત્યો ।
ર્નભો ન પાતાલમનુપ્રવિષ્ટઃ ॥ 6 ॥
નિશમ્યવાક્યંતુવિભીષણસ્યતતઃપ્રહસ્તોવચનંબભાષે ।
નનોભયંવિદ્મનદૈવતેભ્યોનદાનવેભ્યોઽપ્યથવાકુતશ્ચિત્ ॥ 7 ॥
નયક્ષગંધર્વમહોરગેભ્યોભયંનસંખ્યેપતગોરગેભ્યઃ ।
કથંનુરામાદ્ભવિતાભયંનોનરેંદ્રપુત્રાત્સમરેકદાચિત્ ॥ 8 ॥
પ્રહસ્તવાક્યંત્વહિતંનિશમ્યવિભીષણોરાજહિતાનુકાંક્ષી ।
તતોમહાર્થંવચનંબભાષેધર્માર્થકામેષુનિવિષ્ટબુદ્ધિઃ ॥ 9 ॥
પ્રહસ્તઃ રાજાચમહોદરશ્ચત્વંકુંભકર્ણશ્ચયથાઽર્થજાતમ્ ।
બ્રવીતરામંપ્રતિતન્નશક્યંયથાગતિસ્સ્વર્ગમધર્મબુદ્ધેઃ ॥ 10 ॥
વધસ્તુરામસ્યમયાત્વયાચપ્રહસ્તસર્વૈરપિરાક્ષસૈર્વા ।
કથંભવેદર્થવિશારદસ્યમહાર્ણવંતર્તુમિવાપ્લવસ્ય ॥ 11 ॥
ધર્મપ્રધાનસ્ય મહારથસ્ય ।
ઇક્સ્વાકુવંશપ્રભવસ્ય રાજ્ઞઃ ।
પુરોઽસ્ય દેવાશ્ચ તથાવિધસ્ય ।
કૃત્યેષુ શક્તસ્ય ભવંતિ મૂઢાઃ ॥ 12 ॥
તીક્ષ્ણાનતાયત્તવકંકપત્રાદુરાસદારાઘવવિપ્રમુક્તાઃ ।
ભિત્વાશરીરંપ્રવિશંતિબાણાઃપ્રહસ્તતેનૈવવિકત્થસેત્વમ્ ॥ 13 ॥
ભિત્ત્વાનતાવત્પ્રવિશંતિકાયંપ્રાણાંતિકાસ્તેઽશનિતુલ્યવેગાઃ ।
શિતાશ્શરારાઘવવિપ્રમુક્તાઃપ્રહસ્તતેનૈવવિકત્થસેત્વમ્ ॥ 14 ॥
નરાવણોનાતિબલસ્ત્રિશીર્ષોનકુંભકર્ણોઽસ્યસુતોનિકુંભઃ ।
નચેંદ્રજિદ્દાશરધિંપ્રસોઢુંત્વંવારણેશક્રસમંસમર્થઃ ॥ 15 ॥
દેવાંતકોવાપિનરાંતકોવાતથાતિકાયોઽતિરથોમહાત્મા ।
આકંપનશ્ચાદ્રિસમાનસારઃસ્થાતુંનશક્તાયુધિરાઘવસ્ય ॥ 16 ॥
અયંચરાજાવ્યસનાભિભૂતોમિત્રૈરમિત્રપ્રતિમૈર્ભવદ્ભિઃ ।
અન્વાસ્યતેરાક્ષસનાશનાર્થેતીક્ષ્ણઃપ્રકૃત્યાહ્યસીક્ષયકારી ॥ 17 ॥
અનંતભોગેનસહસ્રમૂર્થ્નાનાગેનભીમેનમહાબલેવ ।
બલાત્પરિક્ષિપ્તમિમંભવંતોરાજાનમુત્ક્ષિપ્યવિમોચયંતુ ॥ 18 ॥
યાવદ્ધિકેશગ્રહણાતસુહૃદ્ભિઃ સમેત્યસર્વૈઃપરિપૂર્ણકામૈઃ ।
નિગૃહ્યરાજાપરિરક્ષિતવ્યોભૂતૈર્યથાભીમબલૈર્ગૃહીતઃ ॥ 19 ॥
સુવારિણારાઘવસાગરેણપ્રચ્છાદ્યમાનસ્તરસાભવદ્ભિઃ ।
યુક્તસ્ત્વયંતારયિતુંસમેત્યકાકુત્સ્થપાતાલમુખેપતન્સઃ ॥ 20 ॥
ઇદંપુરસ્યાસ્યસરાક્ષસસ્યરાજ્ઞશ્ચપથ્યંસસુહૃજ્જનસ્ય ।
સમ્યગ્ઘિવાક્યંસ્વમતંબ્રવીમિનરેંદ્રપુત્રાયદદામપત્નીમ્ ॥ 21 ॥
પરસ્યવીર્યંસ્વબલંચબુધ્વાસ્થાનંક્ષયંચૈવતથૈવવૃદ્ધિમ્ ।
તથાસ્વપક્ષેપ્યનુમૃશ્યબુધ્વાવદેત્ ક્ષમંસ્વામિહિતંસમંત્રી ॥ 22 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચતુર્દશસ્સર્ગઃ ॥
