શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ત્રિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
દેવદેવે ગતે તસ્મિન્ સોઽંગુષ્ઠાગ્રનિપીડિતામ્ ।
કૃત્વા વસુમતીં રામ સંવત્સરમુપાસત ॥ 1 ॥
અથ સંવત્સરે પૂર્ણે સર્વલોકનમસ્કૃતઃ ।
ઉમાપતિઃ પશુપતી રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
પ્રીતસ્તેઽહં નરશ્રેષ્ઠ કરિષ્યામિ તવ પ્રિયમ્ ।
શિરસા ધારયિષ્યામિ શૈલરાજસુતામહમ્ ॥ 3 ॥
તતો હૈમવતી જ્યેષ્ઠા સર્વલોકનમસ્કૃતા ।
તદા સાતિમહદ્રૂપં કૃત્વા વેગં ચ દુસ્સહમ્ ॥ 4 ॥
આકાશાદપતદ્રામ શિવે શિવશિરસ્યુત ।
અચિંતયચ્ચ સા દેવી ગંગા પરમદુર્ધરા ॥ 5 ॥
વિશામ્યહં હિ પાતાલં સ્રોતસા ગૃહ્ય શંકરમ્ ।
તસ્યાવલેપનં જ્ઞાત્વા ક્રુદ્ધસ્તુ ભગવાન્ હરઃ ॥ 6 ॥
તિરોભાવયિતું બુદ્ધિં ચક્રે ત્રિનયનસ્તદા ।
સા તસ્મિન્ પતિતા પુણ્યા પુણ્યે રુદ્રસ્ય મૂર્ધનિ ॥ 7 ॥
હિમવત્પ્રતિમે રામ જટામંડલગહ્વરે ।
સા કથંચિન્મહીં ગંતું નાશક્નોદ્યત્નમાસ્થિતા ॥ 8 ॥
નૈવ નિર્ગમનં લેભે જટામંડલમોહિતા ।
તત્રૈવાબંભ્રમદ્દેવી સંવત્સરગણાન્ બહૂન્ ॥ 9 ॥
તામપશ્યન્પુનસ્તત્ર તપઃ પરમમાસ્થિતઃ ।
અનેન તોષિતશ્ચાભૂદત્યર્થં રઘુનંદન ॥ 10 ॥
વિસસર્જ તતો ગંગાં હરો બિંદુસરઃ પ્રતિ ।
તસ્યાં વિસૃજ્યમાનાયાં સપ્તસ્રોતાંસિ જજ્ઞિરે ॥ 11 ॥
હ્લાદિની પાવની ચૈવ નલિની ચ તથાઽપરા ।
તિસ્રઃ પ્રાચીં દિશં જગ્મુઃ ગંગાશ્શિવજલાશ્શુભાઃ ॥ 12 ॥
સુચક્ષુશ્ચૈવ સીતા ચ સિંધુશ્ચૈવ મહાનદી ।
તિસ્રસ્ત્વેતા દિશં જગ્મુઃ પ્રતીચીં તુ શુભોદકાઃ ॥ 13 ॥
સપ્તમી ચાન્વગાત્તાસાં ભગીરથમથો નૃપમ્ ।
ભગીરથોઽપિ રાજર્ષિર્દિવ્યં સ્યંદનમાસ્થિતઃ ॥ 14 ॥
પ્રાયાદગ્રે મહાતેજા ગંગા તં ચાપ્યનુવ્રજત્ ।
ગગનાચ્છંકરશિરસ્તતો ધરણિમાશ્રિતા ॥ 15 ॥
વ્યસર્પત જલં તત્ર તીવ્રશબ્દપુરસ્કૃતમ્ ।
મત્સ્યકચ્છપસંઘૈશ્ચ શિંશુમારગણૈસ્તદા ॥ 16 ॥
પતદ્ભિઃ પતિતૈશ્ચાન્યૈર્વ્યરોચત વસુંધરા ।
તતો દેવર્ષિગંધર્વા યક્ષસિદ્ધગણાસ્તદા ॥ 17 ॥
વ્યલોકયંત તે તત્ર ગગનાદ્ગાં ગતાં તથા ।
વિમાનૈર્નગરાકારૈર્હયૈર્ગજવરૈસ્તદા ॥ 18 ॥
પારિપ્લવગતૈશ્ચાપિ દેવતાસ્તત્ર વિષ્ઠિતાઃ ।
તદદ્ભુતતમં લોકે ગંગાપતનમુત્તમમ્ ॥ 19 ॥
દિદૃક્ષવો દેવગણાઃ સમીયુરમિતૌજસઃ ।
સંપતદ્ભિસ્સુરગણૈસ્તેષાં ચાભરણૌજસા ॥ 20 ॥
શતાદિત્યમિવાભાતિ ગગનં ગતતોયદમ્ ।
શિંશુમારોરગગણૈર્મીનૈરપિ ચ ચંચલૈઃ ॥ 21 ॥
વિદ્યુદ્ભિરિવ વિક્ષિપ્તમાકાશમભવત્તદા ।
પાંડરૈસ્સલિલોત્પીડૈઃ કીર્યમાણૈસ્સહસ્રધા ॥ 22 ॥
શારદાભ્રૈરિવાકીર્ણં ગગનં હંસસંપ્લવૈઃ ।
ક્વચિદ્દ્રુતતરં યાતિ કુટિલં ક્વચિદાયતમ્ ॥ 23 ॥
વિનતં ક્વચિદુદ્ધૂતં ક્વચિદ્યાતિ શનૈશ્શનૈઃ ।
સલિલેનૈવ સલિલં ક્વચિદભ્યાહતં પુનઃ ॥ 24 ॥
મુહુરૂર્ધ્વમુખં ગત્વા પપાત વસુધાતલમ્ ।
તચ્છંકરશિરોભ્રષ્ટં ભ્રષ્ટં ભૂમિતલે પુનઃ ॥ 25 ॥
વ્યરોચત તદા તોયં નિર્મલં ગતકલ્મષમ્ ।
તત્ર દેવર્ષિગંધર્વા વસુધાતલવાસિનઃ ॥ 26 ॥
ભવાંગપતિતં તોયં પવિત્રમિતિ પસ્પૃશુઃ ।
શાપાત્પ્રપતિતા યે ચ ગગનાદ્વસુધાતલમ્ ॥ 27 ॥
કૃત્વા તત્રાભિષેકં તે બભૂવુર્ગતકલ્મષાઃ ।
ધૂતપાપાઃ પુનસ્તેન તોયેનાથ સુભાસ્વતા ॥ 28 ॥
પુનરાકાશમાવિશ્ય સ્વાન્ લોકાન્ પ્રતિપેદિરે ।
મુમુદે મુદિતો લોકસ્તેન તોયેન ભાસ્વતા ॥ 29 ॥
કૃતાભિષેકો ગંગાયાં બભૂવ વિગતક્લમઃ ।
ભગીરથોઽપિ રાજાર્ષિર્દિવ્યં સ્યંદનમાસ્થિતઃ ।
પ્રાયાદગ્રે મહાતેજાસ્તં ગંગા પૃષ્ઠતોઽન્વગાત્ ॥ 30 ॥
દેવાસ્સર્ષિગણાઃ સર્વે દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ ॥ 31 ॥
ગંધર્વયક્ષપ્રવરાસ્સકિન્નરમહોરગાઃ ।
સર્વાશ્ચાપ્સરસો રામ ભગીરથરથાનુગામ્ ॥ 32 ॥
ગંગામન્વગમન્ પ્રીતાસ્સર્વે જલચરાશ્ચ યે ।
યતો ભગીરથો રાજા તતો ગંગાયશસ્વિની ॥ 33 ॥
જગામ સરિતાં શ્રેષ્ઠા સર્વપાપપ્રણાશિની ।
તતો હિ યજમાનસ્ય જહ્નોરદ્ભુતકર્મણઃ ॥ 34 ॥
ગંગા સંપ્લાવયામાસ યજ્ઞવાટં મહાત્મનઃ ।
તસ્યાવલેપનં જ્ઞાત્વા ક્રુદ્ધો યજ્વા તુ રાઘવ ॥ 35 ॥
અપિબચ્ચ જલં સર્વં ગંગાયાઃ પરમાદ્ભુતમ્ ।
તતો દેવાસ્સગંધર્વા ઋષયશ્ચ સુવિસ્મિતાઃ ॥ 36 ॥
પૂજયંતિ મહાત્માનં જહ્નું પુરુષસત્તમમ્ ।
ગંગાં ચાપિ નયંતિ સ્મ દુહિતૃત્વે મહાત્મનઃ ॥ 37 ॥
તતસ્તુષ્ટો મહાતેજાશ્શ્રોત્રાભ્યામસૃજત્ પુનઃ ॥ 38 ॥
તસ્માજ્જહ્નુસુતા ગંગા પ્રોચ્યતે જાહ્નવીતિચ ।
જગામ ચ પુનર્ગંગા ભગીરથરથાનુગા ।
સાગરં ચાપિ સંપ્રાપ્તા સા સરિત્પ્રવરા તદા ॥ 39 ॥
રસાતલમુપાગચ્છત્સિદ્ધ્યર્થં તસ્ય કર્મણઃ ।
ભગીરથોઽપિ રાજર્ષિઃ ગંગામાદાય યત્નતઃ ।
પિતામહાન્ ભસ્મકૃતાનપશ્યદ્દીનચેતનઃ ॥ 40 ॥
અથ તદ્ભસ્મનાં રાશિં ગંગાસલિલમુત્તમમ્ ।
પ્લાવયદ્ધૂતપાપ્માનસ્સ્વર્ગં પ્રાપ્તા રઘૂત્તમ ॥ 41 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ત્રિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
