శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాండమ్ ।
అథ త్రిచత్వారింశస్సర్గః ।
దేవదేవే గతే తస్మిన్ సోఽంగుష్ఠాగ్రనిపీడితామ్ ।
కృత్వా వసుమతీం రామ సంవత్సరముపాసత ॥ 1 ॥
అథ సంవత్సరే పూర్ణే సర్వలోకనమస్కృతః ।
ఉమాపతిః పశుపతీ రాజానమిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
ప్రీతస్తేఽహం నరశ్రేష్ఠ కరిష్యామి తవ ప్రియమ్ ।
శిరసా ధారయిష్యామి శైలరాజసుతామహమ్ ॥ 3 ॥
తతో హైమవతీ జ్యేష్ఠా సర్వలోకనమస్కృతా ।
తదా సాతిమహద్రూపం కృత్వా వేగం చ దుస్సహమ్ ॥ 4 ॥
ఆకాశాదపతద్రామ శివే శివశిరస్యుత ।
అచింతయచ్చ సా దేవీ గంగా పరమదుర్ధరా ॥ 5 ॥
విశామ్యహం హి పాతాలం స్రోతసా గృహ్య శంకరమ్ ।
తస్యావలేపనం జ్ఞాత్వా క్రుద్ధస్తు భగవాన్ హరః ॥ 6 ॥
తిరోభావయితుం బుద్ధిం చక్రే త్రినయనస్తదా ।
సా తస్మిన్ పతితా పుణ్యా పుణ్యే రుద్రస్య మూర్ధని ॥ 7 ॥
హిమవత్ప్రతిమే రామ జటామండలగహ్వరే ।
సా కథంచిన్మహీం గంతుం నాశక్నోద్యత్నమాస్థితా ॥ 8 ॥
నైవ నిర్గమనం లేభే జటామండలమోహితా ।
తత్రైవాబంభ్రమద్దేవీ సంవత్సరగణాన్ బహూన్ ॥ 9 ॥
తామపశ్యన్పునస్తత్ర తపః పరమమాస్థితః ।
అనేన తోషితశ్చాభూదత్యర్థం రఘునందన ॥ 10 ॥
విససర్జ తతో గంగాం హరో బిందుసరః ప్రతి ।
తస్యాం విసృజ్యమానాయాం సప్తస్రోతాంసి జజ్ఞిరే ॥ 11 ॥
హ్లాదినీ పావనీ చైవ నలినీ చ తథాఽపరా ।
తిస్రః ప్రాచీం దిశం జగ్ముః గంగాశ్శివజలాశ్శుభాః ॥ 12 ॥
సుచక్షుశ్చైవ సీతా చ సింధుశ్చైవ మహానదీ ।
తిస్రస్త్వేతా దిశం జగ్ముః ప్రతీచీం తు శుభోదకాః ॥ 13 ॥
సప్తమీ చాన్వగాత్తాసాం భగీరథమథో నృపమ్ ।
భగీరథోఽపి రాజర్షిర్దివ్యం స్యందనమాస్థితః ॥ 14 ॥
ప్రాయాదగ్రే మహాతేజా గంగా తం చాప్యనువ్రజత్ ।
గగనాచ్ఛంకరశిరస్తతో ధరణిమాశ్రితా ॥ 15 ॥
వ్యసర్పత జలం తత్ర తీవ్రశబ్దపురస్కృతమ్ ।
మత్స్యకచ్ఛపసంఘైశ్చ శింశుమారగణైస్తదా ॥ 16 ॥
పతద్భిః పతితైశ్చాన్యైర్వ్యరోచత వసుంధరా ।
తతో దేవర్షిగంధర్వా యక్షసిద్ధగణాస్తదా ॥ 17 ॥
వ్యలోకయంత తే తత్ర గగనాద్గాం గతాం తథా ।
విమానైర్నగరాకారైర్హయైర్గజవరైస్తదా ॥ 18 ॥
పారిప్లవగతైశ్చాపి దేవతాస్తత్ర విష్ఠితాః ।
తదద్భుతతమం లోకే గంగాపతనముత్తమమ్ ॥ 19 ॥
దిదృక్షవో దేవగణాః సమీయురమితౌజసః ।
సంపతద్భిస్సురగణైస్తేషాం చాభరణౌజసా ॥ 20 ॥
శతాదిత్యమివాభాతి గగనం గతతోయదమ్ ।
శింశుమారోరగగణైర్మీనైరపి చ చంచలైః ॥ 21 ॥
విద్యుద్భిరివ విక్షిప్తమాకాశమభవత్తదా ।
పాండరైస్సలిలోత్పీడైః కీర్యమాణైస్సహస్రధా ॥ 22 ॥
శారదాభ్రైరివాకీర్ణం గగనం హంససంప్లవైః ।
క్వచిద్ద్రుతతరం యాతి కుటిలం క్వచిదాయతమ్ ॥ 23 ॥
వినతం క్వచిదుద్ధూతం క్వచిద్యాతి శనైశ్శనైః ।
సలిలేనైవ సలిలం క్వచిదభ్యాహతం పునః ॥ 24 ॥
ముహురూర్ధ్వముఖం గత్వా పపాత వసుధాతలమ్ ।
తచ్ఛంకరశిరోభ్రష్టం భ్రష్టం భూమితలే పునః ॥ 25 ॥
వ్యరోచత తదా తోయం నిర్మలం గతకల్మషమ్ ।
తత్ర దేవర్షిగంధర్వా వసుధాతలవాసినః ॥ 26 ॥
భవాంగపతితం తోయం పవిత్రమితి పస్పృశుః ।
శాపాత్ప్రపతితా యే చ గగనాద్వసుధాతలమ్ ॥ 27 ॥
కృత్వా తత్రాభిషేకం తే బభూవుర్గతకల్మషాః ।
ధూతపాపాః పునస్తేన తోయేనాథ సుభాస్వతా ॥ 28 ॥
పునరాకాశమావిశ్య స్వాన్ లోకాన్ ప్రతిపేదిరే ।
ముముదే ముదితో లోకస్తేన తోయేన భాస్వతా ॥ 29 ॥
కృతాభిషేకో గంగాయాం బభూవ విగతక్లమః ।
భగీరథోఽపి రాజార్షిర్దివ్యం స్యందనమాస్థితః ।
ప్రాయాదగ్రే మహాతేజాస్తం గంగా పృష్ఠతోఽన్వగాత్ ॥ 30 ॥
దేవాస్సర్షిగణాః సర్వే దైత్యదానవరాక్షసాః ॥ 31 ॥
గంధర్వయక్షప్రవరాస్సకిన్నరమహోరగాః ।
సర్వాశ్చాప్సరసో రామ భగీరథరథానుగామ్ ॥ 32 ॥
గంగామన్వగమన్ ప్రీతాస్సర్వే జలచరాశ్చ యే ।
యతో భగీరథో రాజా తతో గంగాయశస్వినీ ॥ 33 ॥
జగామ సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వపాపప్రణాశినీ ।
తతో హి యజమానస్య జహ్నోరద్భుతకర్మణః ॥ 34 ॥
గంగా సంప్లావయామాస యజ్ఞవాటం మహాత్మనః ।
తస్యావలేపనం జ్ఞాత్వా క్రుద్ధో యజ్వా తు రాఘవ ॥ 35 ॥
అపిబచ్చ జలం సర్వం గంగాయాః పరమాద్భుతమ్ ।
తతో దేవాస్సగంధర్వా ఋషయశ్చ సువిస్మితాః ॥ 36 ॥
పూజయంతి మహాత్మానం జహ్నుం పురుషసత్తమమ్ ।
గంగాం చాపి నయంతి స్మ దుహితృత్వే మహాత్మనః ॥ 37 ॥
తతస్తుష్టో మహాతేజాశ్శ్రోత్రాభ్యామసృజత్ పునః ॥ 38 ॥
తస్మాజ్జహ్నుసుతా గంగా ప్రోచ్యతే జాహ్నవీతిచ ।
జగామ చ పునర్గంగా భగీరథరథానుగా ।
సాగరం చాపి సంప్రాప్తా సా సరిత్ప్రవరా తదా ॥ 39 ॥
రసాతలముపాగచ్ఛత్సిద్ధ్యర్థం తస్య కర్మణః ।
భగీరథోఽపి రాజర్షిః గంగామాదాయ యత్నతః ।
పితామహాన్ భస్మకృతానపశ్యద్దీనచేతనః ॥ 40 ॥
అథ తద్భస్మనాం రాశిం గంగాసలిలముత్తమమ్ ।
ప్లావయద్ధూతపాప్మానస్స్వర్గం ప్రాప్తా రఘూత్తమ ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాండే త్రిచత్వారింశస్సర్గః ॥
