ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଦେଵଦେଵେ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ସୋଽଂଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରନିପୀଡିତାମ୍ ।
କୃତ୍ଵା ଵସୁମତୀଂ ରାମ ସଂଵତ୍ସରମୁପାସତ ॥ 1 ॥
ଅଥ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ ।
ଉମାପତିଃ ପଶୁପତୀ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ପ୍ରୀତସ୍ତେଽହଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିଷ୍ୟାମି ତଵ ପ୍ରିୟମ୍ ।
ଶିରସା ଧାରୟିଷ୍ୟାମି ଶୈଲରାଜସୁତାମହମ୍ ॥ 3 ॥
ତତୋ ହୈମଵତୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତା ।
ତଦା ସାତିମହଦ୍ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଵେଗଂ ଚ ଦୁସ୍ସହମ୍ ॥ 4 ॥
ଆକାଶାଦପତଦ୍ରାମ ଶିଵେ ଶିଵଶିରସ୍ୟୁତ ।
ଅଚିଂତୟଚ୍ଚ ସା ଦେଵୀ ଗଂଗା ପରମଦୁର୍ଧରା ॥ 5 ॥
ଵିଶାମ୍ୟହଂ ହି ପାତାଲଂ ସ୍ରୋତସା ଗୃହ୍ୟ ଶଂକରମ୍ ।
ତସ୍ୟାଵଲେପନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ ହରଃ ॥ 6 ॥
ତିରୋଭାଵୟିତୁଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରେ ତ୍ରିନୟନସ୍ତଦା ।
ସା ତସ୍ମିନ୍ ପତିତା ପୁଣ୍ୟା ପୁଣ୍ୟେ ରୁଦ୍ରସ୍ୟ ମୂର୍ଧନି ॥ 7 ॥
ହିମଵତ୍ପ୍ରତିମେ ରାମ ଜଟାମଂଡଲଗହ୍ଵରେ ।
ସା କଥଂଚିନ୍ମହୀଂ ଗଂତୁଂ ନାଶକ୍ନୋଦ୍ୟତ୍ନମାସ୍ଥିତା ॥ 8 ॥
ନୈଵ ନିର୍ଗମନଂ ଲେଭେ ଜଟାମଂଡଲମୋହିତା ।
ତତ୍ରୈଵାବଂଭ୍ରମଦ୍ଦେଵୀ ସଂଵତ୍ସରଗଣାନ୍ ବହୂନ୍ ॥ 9 ॥
ତାମପଶ୍ୟନ୍ପୁନସ୍ତତ୍ର ତପଃ ପରମମାସ୍ଥିତଃ ।
ଅନେନ ତୋଷିତଶ୍ଚାଭୂଦତ୍ୟର୍ଥଂ ରଘୁନଂଦନ ॥ 10 ॥
ଵିସସର୍ଜ ତତୋ ଗଂଗାଂ ହରୋ ବିଂଦୁସରଃ ପ୍ରତି ।
ତସ୍ୟାଂ ଵିସୃଜ୍ୟମାନାୟାଂ ସପ୍ତସ୍ରୋତାଂସି ଜଜ୍ଞିରେ ॥ 11 ॥
ହ୍ଲାଦିନୀ ପାଵନୀ ଚୈଵ ନଲିନୀ ଚ ତଥାଽପରା ।
ତିସ୍ରଃ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଗଂଗାଶ୍ଶିଵଜଲାଶ୍ଶୁଭାଃ ॥ 12 ॥
ସୁଚକ୍ଷୁଶ୍ଚୈଵ ସୀତା ଚ ସିଂଧୁଶ୍ଚୈଵ ମହାନଦୀ ।
ତିସ୍ରସ୍ତ୍ଵେତା ଦିଶଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରତୀଚୀଂ ତୁ ଶୁଭୋଦକାଃ ॥ 13 ॥
ସପ୍ତମୀ ଚାନ୍ଵଗାତ୍ତାସାଂ ଭଗୀରଥମଥୋ ନୃପମ୍ ।
ଭଗୀରଥୋଽପି ରାଜର୍ଷିର୍ଦିଵ୍ୟଂ ସ୍ୟଂଦନମାସ୍ଥିତଃ ॥ 14 ॥
ପ୍ରାୟାଦଗ୍ରେ ମହାତେଜା ଗଂଗା ତଂ ଚାପ୍ୟନୁଵ୍ରଜତ୍ ।
ଗଗନାଚ୍ଛଂକରଶିରସ୍ତତୋ ଧରଣିମାଶ୍ରିତା ॥ 15 ॥
ଵ୍ୟସର୍ପତ ଜଲଂ ତତ୍ର ତୀଵ୍ରଶବ୍ଦପୁରସ୍କୃତମ୍ ।
ମତ୍ସ୍ୟକଚ୍ଛପସଂଘୈଶ୍ଚ ଶିଂଶୁମାରଗଣୈସ୍ତଦା ॥ 16 ॥
ପତଦ୍ଭିଃ ପତିତୈଶ୍ଚାନ୍ୟୈର୍ଵ୍ୟରୋଚତ ଵସୁଂଧରା ।
ତତୋ ଦେଵର୍ଷିଗଂଧର୍ଵା ୟକ୍ଷସିଦ୍ଧଗଣାସ୍ତଦା ॥ 17 ॥
ଵ୍ୟଲୋକୟଂତ ତେ ତତ୍ର ଗଗନାଦ୍ଗାଂ ଗତାଂ ତଥା ।
ଵିମାନୈର୍ନଗରାକାରୈର୍ହୟୈର୍ଗଜଵରୈସ୍ତଦା ॥ 18 ॥
ପାରିପ୍ଲଵଗତୈଶ୍ଚାପି ଦେଵତାସ୍ତତ୍ର ଵିଷ୍ଠିତାଃ ।
ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଲୋକେ ଗଂଗାପତନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 19 ॥
ଦିଦୃକ୍ଷଵୋ ଦେଵଗଣାଃ ସମୀୟୁରମିତୌଜସଃ ।
ସଂପତଦ୍ଭିସ୍ସୁରଗଣୈସ୍ତେଷାଂ ଚାଭରଣୌଜସା ॥ 20 ॥
ଶତାଦିତ୍ୟମିଵାଭାତି ଗଗନଂ ଗତତୋୟଦମ୍ ।
ଶିଂଶୁମାରୋରଗଗଣୈର୍ମୀନୈରପି ଚ ଚଂଚଲୈଃ ॥ 21 ॥
ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଭିରିଵ ଵିକ୍ଷିପ୍ତମାକାଶମଭଵତ୍ତଦା ।
ପାଂଡରୈସ୍ସଲିଲୋତ୍ପୀଡୈଃ କୀର୍ୟମାଣୈସ୍ସହସ୍ରଧା ॥ 22 ॥
ଶାରଦାଭ୍ରୈରିଵାକୀର୍ଣଂ ଗଗନଂ ହଂସସଂପ୍ଲଵୈଃ ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଦ୍ରୁତତରଂ ୟାତି କୁଟିଲଂ କ୍ଵଚିଦାୟତମ୍ ॥ 23 ॥
ଵିନତଂ କ୍ଵଚିଦୁଦ୍ଧୂତଂ କ୍ଵଚିଦ୍ୟାତି ଶନୈଶ୍ଶନୈଃ ।
ସଲିଲେନୈଵ ସଲିଲଂ କ୍ଵଚିଦଭ୍ୟାହତଂ ପୁନଃ ॥ 24 ॥
ମୁହୁରୂର୍ଧ୍ଵମୁଖଂ ଗତ୍ଵା ପପାତ ଵସୁଧାତଲମ୍ ।
ତଚ୍ଛଂକରଶିରୋଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଭୂମିତଲେ ପୁନଃ ॥ 25 ॥
ଵ୍ୟରୋଚତ ତଦା ତୋୟଂ ନିର୍ମଲଂ ଗତକଲ୍ମଷମ୍ ।
ତତ୍ର ଦେଵର୍ଷିଗଂଧର୍ଵା ଵସୁଧାତଲଵାସିନଃ ॥ 26 ॥
ଭଵାଂଗପତିତଂ ତୋୟଂ ପଵିତ୍ରମିତି ପସ୍ପୃଶୁଃ ।
ଶାପାତ୍ପ୍ରପତିତା ୟେ ଚ ଗଗନାଦ୍ଵସୁଧାତଲମ୍ ॥ 27 ॥
କୃତ୍ଵା ତତ୍ରାଭିଷେକଂ ତେ ବଭୂଵୁର୍ଗତକଲ୍ମଷାଃ ।
ଧୂତପାପାଃ ପୁନସ୍ତେନ ତୋୟେନାଥ ସୁଭାସ୍ଵତା ॥ 28 ॥
ପୁନରାକାଶମାଵିଶ୍ୟ ସ୍ଵାନ୍ ଲୋକାନ୍ ପ୍ରତିପେଦିରେ ।
ମୁମୁଦେ ମୁଦିତୋ ଲୋକସ୍ତେନ ତୋୟେନ ଭାସ୍ଵତା ॥ 29 ॥
କୃତାଭିଷେକୋ ଗଂଗାୟାଂ ବଭୂଵ ଵିଗତକ୍ଲମଃ ।
ଭଗୀରଥୋଽପି ରାଜାର୍ଷିର୍ଦିଵ୍ୟଂ ସ୍ୟଂଦନମାସ୍ଥିତଃ ।
ପ୍ରାୟାଦଗ୍ରେ ମହାତେଜାସ୍ତଂ ଗଂଗା ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାତ୍ ॥ 30 ॥
ଦେଵାସ୍ସର୍ଷିଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଦୈତ୍ୟଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ ॥ 31 ॥
ଗଂଧର୍ଵୟକ୍ଷପ୍ରଵରାସ୍ସକିନ୍ନରମହୋରଗାଃ ।
ସର୍ଵାଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ରାମ ଭଗୀରଥରଥାନୁଗାମ୍ ॥ 32 ॥
ଗଂଗାମନ୍ଵଗମନ୍ ପ୍ରୀତାସ୍ସର୍ଵେ ଜଲଚରାଶ୍ଚ ୟେ ।
ୟତୋ ଭଗୀରଥୋ ରାଜା ତତୋ ଗଂଗାୟଶସ୍ଵିନୀ ॥ 33 ॥
ଜଗାମ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ ।
ତତୋ ହି ୟଜମାନସ୍ୟ ଜହ୍ନୋରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ॥ 34 ॥
ଗଂଗା ସଂପ୍ଲାଵୟାମାସ ୟଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନଃ ।
ତସ୍ୟାଵଲେପନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ୟଜ୍ଵା ତୁ ରାଘଵ ॥ 35 ॥
ଅପିବଚ୍ଚ ଜଲଂ ସର୍ଵଂ ଗଂଗାୟାଃ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ତତୋ ଦେଵାସ୍ସଗଂଧର୍ଵା ଋଷୟଶ୍ଚ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ ॥ 36 ॥
ପୂଜୟଂତି ମହାତ୍ମାନଂ ଜହ୍ନୁଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍ ।
ଗଂଗାଂ ଚାପି ନୟଂତି ସ୍ମ ଦୁହିତୃତ୍ଵେ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 37 ॥
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାତେଜାଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ୟାମସୃଜତ୍ ପୁନଃ ॥ 38 ॥
ତସ୍ମାଜ୍ଜହ୍ନୁସୁତା ଗଂଗା ପ୍ରୋଚ୍ୟତେ ଜାହ୍ନଵୀତିଚ ।
ଜଗାମ ଚ ପୁନର୍ଗଂଗା ଭଗୀରଥରଥାନୁଗା ।
ସାଗରଂ ଚାପି ସଂପ୍ରାପ୍ତା ସା ସରିତ୍ପ୍ରଵରା ତଦା ॥ 39 ॥
ରସାତଲମୁପାଗଚ୍ଛତ୍ସିଦ୍ଧ୍ୟର୍ଥଂ ତସ୍ୟ କର୍ମଣଃ ।
ଭଗୀରଥୋଽପି ରାଜର୍ଷିଃ ଗଂଗାମାଦାୟ ୟତ୍ନତଃ ।
ପିତାମହାନ୍ ଭସ୍ମକୃତାନପଶ୍ୟଦ୍ଦୀନଚେତନଃ ॥ 40 ॥
ଅଥ ତଦ୍ଭସ୍ମନାଂ ରାଶିଂ ଗଂଗାସଲିଲମୁତ୍ତମମ୍ ।
ପ୍ଲାଵୟଦ୍ଧୂତପାପ୍ମାନସ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ତା ରଘୂତ୍ତମ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
