śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha trinavatitamassargaḥ ।
tayā mahatyā yāyinyā dhvajinyā vanavāsinaḥ ।
arditā yūthapā mattāḥ sayūthāssampradudruvuḥ ॥ 1 ॥
ṛkṣāḥ pṛṣatasaṅghāścha ruravaścha samantataḥ ।
dṛśyantē vanarājīṣu giriṣvapi nadīṣu cha ॥ 2 ॥
sa sampratasthē dharmātmā prītō daśarathātmajaḥ ।
vṛtō mahatyā nādinyā sēnayā chaturaṅgayā ॥ 3 ॥
sāgaraughanibhā sēnā bharatasya mahātmanaḥ ।
mahīṃ sañChādayāmāsa prāvṛṣi dyāmivāmbudaḥ ॥ 4 ॥
turaṅgaughairavatatā vāraṇaiścha mahājavaiḥ ।
anālakṣyā chiraṃ kālaṃ tasminkālē babhūva bhūḥ ॥ 5 ॥
sa yātvā dūramadhvānaṃ supariśrāntavāhanaḥ ।
uvācha bharata śśrīmān vasiṣṭhaṃ mantriṇāṃ varam ॥ 6 ॥
yādṛśaṃ lakṣyatē rūpaṃ yathā chaiva śrutaṃ mayā ।
vyaktaṃ prāptāḥ sma taṃ dēśaṃ bharadvājō yamabravīt ॥ 7 ॥
ayaṃ giriśchitrakūṭa iyaṃ mandākinī nadī ।
ētatprakāśatē dūrānnīlamēghanibhaṃ vanam ॥ 8 ॥
girē ssānūni ramyāṇi chitrakūṭasya samprati ।
vāraṇairavamṛdyantē māmakai parvatōpamaiḥ ॥ 9 ॥
muñchanti kusumānyētē nagāḥ parvatasānuṣu ।
nīlā ivātapāpāyē tōyaṃ tōyadharā ghanāḥ ॥ 10 ॥
kinnarācharitaṃ dēśaṃ paśya śatrughna parvatam ।
mṛgaissamantādākīrṇaṃ makarairiva sāgaram ॥ 11 ॥
ētē mṛgagaṇā bhānti śīghravēgāḥ prachōditāḥ ।
vāyupraviddhā śśaradi mēgharājirivāmbarē ॥ 12 ॥
kurvanti kusumāpīḍān śirassu surabhīnamī ।
mēghaprakāśaiḥ phalakairdākṣiṇātyā yathā narāḥ ॥ 13 ॥
niṣkūjamiva bhūtvēdaṃ vanaṃ ghōrapradarśanam ।
ayōdhyēva janākīrṇā samprati pratibhāti mā ॥ 14 ॥
khurairudīritō rēṇurdāvaṃ prachChādya tiṣṭhati ।
taṃ vahatyanila śśrīghraṃ kurvanniva mama priyam ॥ 15 ॥
syandanāṃsturagōpētānsūtamukhyai radhiṣṭhitān ।
ētānsampatataśśrīghraṃ paśya śatrughna kānanē ॥ 16 ॥
ētānvitrāsitānpaśyabarhiṇaḥ priyadarśanān ।
ētamāviśata śśrīghramadhivāsaṃ patatriṇaḥ ॥ 17 ॥
atimātramayaṃ dēśō manōjñaḥ pratibhāti mē ।
tāpasānāṃ nivāsō'yaṃ vyaktaṃ svargapathō yathā ॥ 18 ॥
mṛgā mṛgībhiḥ sahitā bahavaḥ pṛṣatā vanē ।
manōjñarūpā dṛśyantē kusumairiva chitritāḥ ॥ 19 ॥
sādhu sainyāḥ pratiṣṭhantāṃ vichinvantu cha kānanē ।
yathā tau puruṣavyāghrau dṛśyētē rāmalakṣmaṇau ॥ 20 ॥
bharatasya vachaśśrutvā puruṣāśśastrapāṇayaḥ ।
viviśu stadvanaṃ śūrā dhūmaṃ cha dadṛśu stataḥ ॥ 21 ॥
tē samālōkya dhūmāgramūchurbharatamāgatāḥ ।
nāmanuṣyē bhavatyagni rvyaktamatraiva rāghavau ॥ 22 ॥
atha nā'tra naravyāghrau rājaputrau parantapau ।
anyē rāmōpamā ssanti vyaktamatra tapasvinaḥ ॥ 23 ॥
tachChrutvā bharatastēṣāṃ vachanaṃ sādhusammatam ।
sainyānuvācha sarvāṃstānamitrabalamardanaḥ ॥ 24 ॥
yattā bhavantastiṣṭhantu nētō gantavyamagrataḥ ।
ahamēva gamiṣyāmi sumantrō gururēva cha ॥ 25 ॥
ēvamuktā statassarvē tatra tasthuḥ samantaḥ ।
bharatō yatra dhūmāgraṃ tatra dṛṣṭiṃ samādadhāt ॥ 26 ॥
vyavasthitā yā bharatēna sā chamūrnirīkṣamāṇā'pi cha bhūmimagrataḥ ।
babhūva hṛṣṭā na chirēṇa jānatī priyasya rāmasya samāgamaṃ tadā ॥ 27 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trinavatitamassargaḥ ॥