શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ત્રિનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
તયા મહત્યા યાયિન્યા ધ્વજિન્યા વનવાસિનઃ ।
અર્દિતા યૂથપા મત્તાઃ સયૂથાસ્સંપ્રદુદ્રુવુઃ ॥ 1 ॥
ઋક્ષાઃ પૃષતસંઘાશ્ચ રુરવશ્ચ સમંતતઃ ।
દૃશ્યંતે વનરાજીષુ ગિરિષ્વપિ નદીષુ ચ ॥ 2 ॥
સ સંપ્રતસ્થે ધર્માત્મા પ્રીતો દશરથાત્મજઃ ।
વૃતો મહત્યા નાદિન્યા સેનયા ચતુરંગયા ॥ 3 ॥
સાગરૌઘનિભા સેના ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
મહીં સંછાદયામાસ પ્રાવૃષિ દ્યામિવાંબુદઃ ॥ 4 ॥
તુરંગૌઘૈરવતતા વારણૈશ્ચ મહાજવૈઃ ।
અનાલક્ષ્યા ચિરં કાલં તસ્મિન્કાલે બભૂવ ભૂઃ ॥ 5 ॥
સ યાત્વા દૂરમધ્વાનં સુપરિશ્રાંતવાહનઃ ।
ઉવાચ ભરત શ્શ્રીમાન્ વસિષ્ઠં મંત્રિણાં વરમ્ ॥ 6 ॥
યાદૃશં લક્ષ્યતે રૂપં યથા ચૈવ શ્રુતં મયા ।
વ્યક્તં પ્રાપ્તાઃ સ્મ તં દેશં ભરદ્વાજો યમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥
અયં ગિરિશ્ચિત્રકૂટ ઇયં મંદાકિની નદી ।
એતત્પ્રકાશતે દૂરાન્નીલમેઘનિભં વનમ્ ॥ 8 ॥
ગિરે સ્સાનૂનિ રમ્યાણિ ચિત્રકૂટસ્ય સંપ્રતિ ।
વારણૈરવમૃદ્યંતે મામકૈ પર્વતોપમૈઃ ॥ 9 ॥
મુંચંતિ કુસુમાન્યેતે નગાઃ પર્વતસાનુષુ ।
નીલા ઇવાતપાપાયે તોયં તોયધરા ઘનાઃ ॥ 10 ॥
કિન્નરાચરિતં દેશં પશ્ય શત્રુઘ્ન પર્વતમ્ ।
મૃગૈસ્સમંતાદાકીર્ણં મકરૈરિવ સાગરમ્ ॥ 11 ॥
એતે મૃગગણા ભાંતિ શીઘ્રવેગાઃ પ્રચોદિતાઃ ।
વાયુપ્રવિદ્ધા શ્શરદિ મેઘરાજિરિવાંબરે ॥ 12 ॥
કુર્વંતિ કુસુમાપીડાન્ શિરસ્સુ સુરભીનમી ।
મેઘપ્રકાશૈઃ ફલકૈર્દાક્ષિણાત્યા યથા નરાઃ ॥ 13 ॥
નિષ્કૂજમિવ ભૂત્વેદં વનં ઘોરપ્રદર્શનમ્ ।
અયોધ્યેવ જનાકીર્ણા સંપ્રતિ પ્રતિભાતિ મા ॥ 14 ॥
ખુરૈરુદીરિતો રેણુર્દાવં પ્રચ્છાદ્ય તિષ્ઠતિ ।
તં વહત્યનિલ શ્શ્રીઘ્રં કુર્વન્નિવ મમ પ્રિયમ્ ॥ 15 ॥
સ્યંદનાંસ્તુરગોપેતાન્સૂતમુખ્યૈ રધિષ્ઠિતાન્ ।
એતાન્સંપતતશ્શ્રીઘ્રં પશ્ય શત્રુઘ્ન કાનને ॥ 16 ॥
એતાન્વિત્રાસિતાન્પશ્યબર્હિણઃ પ્રિયદર્શનાન્ ।
એતમાવિશત શ્શ્રીઘ્રમધિવાસં પતત્રિણઃ ॥ 17 ॥
અતિમાત્રમયં દેશો મનોજ્ઞઃ પ્રતિભાતિ મે ।
તાપસાનાં નિવાસોઽયં વ્યક્તં સ્વર્ગપથો યથા ॥ 18 ॥
મૃગા મૃગીભિઃ સહિતા બહવઃ પૃષતા વને ।
મનોજ્ઞરૂપા દૃશ્યંતે કુસુમૈરિવ ચિત્રિતાઃ ॥ 19 ॥
સાધુ સૈન્યાઃ પ્રતિષ્ઠંતાં વિચિન્વંતુ ચ કાનને ।
યથા તૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ દૃશ્યેતે રામલક્ષ્મણૌ ॥ 20 ॥
ભરતસ્ય વચશ્શ્રુત્વા પુરુષાશ્શસ્ત્રપાણયઃ ।
વિવિશુ સ્તદ્વનં શૂરા ધૂમં ચ દદૃશુ સ્તતઃ ॥ 21 ॥
તે સમાલોક્ય ધૂમાગ્રમૂચુર્ભરતમાગતાઃ ।
નામનુષ્યે ભવત્યગ્નિ ર્વ્યક્તમત્રૈવ રાઘવૌ ॥ 22 ॥
અથ નાઽત્ર નરવ્યાઘ્રૌ રાજપુત્રૌ પરંતપૌ ।
અન્યે રામોપમા સ્સંતિ વ્યક્તમત્ર તપસ્વિનઃ ॥ 23 ॥
તચ્છ્રુત્વા ભરતસ્તેષાં વચનં સાધુસમ્મતમ્ ।
સૈન્યાનુવાચ સર્વાંસ્તાનમિત્રબલમર્દનઃ ॥ 24 ॥
યત્તા ભવંતસ્તિષ્ઠંતુ નેતો ગંતવ્યમગ્રતઃ ।
અહમેવ ગમિષ્યામિ સુમંત્રો ગુરુરેવ ચ ॥ 25 ॥
એવમુક્તા સ્તતસ્સર્વે તત્ર તસ્થુઃ સમંતઃ ।
ભરતો યત્ર ધૂમાગ્રં તત્ર દૃષ્ટિં સમાદધાત્ ॥ 26 ॥
વ્યવસ્થિતા યા ભરતેન સા ચમૂર્નિરીક્ષમાણાઽપિ ચ ભૂમિમગ્રતઃ ।
બભૂવ હૃષ્ટા ન ચિરેણ જાનતી પ્રિયસ્ય રામસ્ય સમાગમં તદા ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ત્રિનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
