શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્વિંશસ્સર્ગઃ ।
આશ્રમં પ્રતિ યાતે તુ ખરે ખરપરાક્રમે ।
તાનેવૌત્પાતિકાન્રામસ્સહ ભ્રાત્રા દદર્શ હ ॥ 1 ॥
તાનુત્પાતાન્મહોઘોરાનુત્થિતાન્રોમહર્ષણાન્ ।
પ્રજાનામહિતાંદૃષ્ટ્વા રામો લક્ષ્મણમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
ઇમાન્પશ્ય મહાબાહો સર્વભૂતાપહારિણઃ ।
સમુત્થિતાન્મહોત્પાતાન્સંહર્તું સર્વરાક્ષસાન્ ॥ 3 ॥
અમી રુધિરધારાસ્તુ વિસૃજંતઃ ખરસ્વનાઃ ।
વ્યોમ્નિ મેઘા વિવર્તંતે પરુષા ગર્દભારુણાઃ ॥ 4 ॥
સધૂમાશ્ચ શરાસ્સર્વે મમ યુદ્ધાભિનંદિનઃ ।
રુક્મપૃષ્ઠાનિ ચાપાનિ વિચેષ્ટંતે ચ લક્ષ્મણ ॥ 5 ॥
યાદૃશા ઇહ કૂજંતિ પક્ષિણઃ વનચારિણઃ ।
અગ્રતો નો ભયં પ્રાપ્તં સંશયો જીવિતસ્ય ચ ॥ 6 ॥
સંપ્રહારસ્તુ સુમહાન્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
અયમાખ્યાતિ મે બાહુસ્સ્ફુરમાણો મુહુર્મુહુઃ ॥ 7 ॥
સન્નિકર્ષે તુ ન શ્શૂર જયં શત્રોઃ પરાજયમ્ ।
સપ્રભં ચ પ્રસન્નં ચ તવ વક્ત્રં હિ લક્ષ્યતે ॥ 8 ॥
ઉદ્યતાનાં હિ યુદ્ધાર્થં યેષાં ભવતિ લક્ષ્મણ ।
નિષ્પ્રભં વદનં તેષાં ભવત્યાયુઃ પરિક્ષયઃ ॥ 9 ॥
રક્ષસાં નર્દતાં ઘોરશ્શ્રૂયતે ચ મહાધ્વનિઃ ।
આહતાનાં ચ ભેરીણાં રાક્ષસૈઃ ક્રૂરકર્મભિઃ ॥ 10 ॥
અનાગતવિધાનં તુ કર્તવ્યં શુભમિચ્છતા ।
આપદં શંકમાનેન પુરુષેણ વિપશ્ચિતા ॥ 11 ॥
તસ્માદ્ગૃહીત્વા વૈદેહીં શરપાણિર્ધનુર્ધરઃ ।
ગુહામાશ્રય શૈલસ્ય દુર્ગાં પાદપસંકુલામ્ ॥ 12 ॥
પ્રતિકૂલિતુમિચ્છામિ ન હિ વાક્યમિદં ત્વયા ।
શાપિતો મમ પાદાભ્યાં ગમ્યતાં વત્સ મા ચિરમ્ ॥ 13 ॥
ત્વં હિ શૂરશ્ચ બલવાન્હન્યાહ્યેતાન્ન સંશયઃ ।
સ્વયં તુ હંતુમિચ્છામિ સર્વાનેવ નિશાચરાન્ ॥ 14 ॥
એવમુક્તસ્તુ રામેણ લક્ષ્મણસ્સહ સીતાયા ।
શરાનાદાય ચાપં ચ ગુહાં દુર્ગાં સમાશ્રયત્ ॥ 15 ॥
તસ્મિન્પ્રવિષ્ટે તુ ગુહાં લક્ષ્મણે સહ સીતયા ।
હંત નિર્યુક્તમિત્યુક્ત્વા રામઃ કવચમાવિશત્ ॥ 16 ॥
સ તેનાગ્નિ નિકાશેન કવચેન વિભૂષિતઃ ।
બભૂવ રામ સ્તિમિરે વિધૂમોઽગ્નિરિવોત્થિતઃ ॥ 17 ॥
સ ચાપમુદ્યમ્ય મહચ્છરાનાદાય વીર્યવાન્ ।
બભૂવાવસ્થિતસ્તત્ર જ્યાસ્વનૈઃ પૂરયંદિશઃ ॥ 18 ॥
તતો દેવાસ્સગંધર્વાસ્સિદ્ધાશ્ચ સહ ચારણૈઃ ।
સમેયુશ્ચ મહાત્માનો યુદ્ધદર્શનકાંક્ષિણઃ ॥ 19 ॥
ઋષયશ્ચ મહાત્માનો લોકે બ્રહ્મર્ષિસત્તમાઃ ।
સમેત્ય ચોચુસ્સહિતા અન્યોન્યં પુણ્યકર્મણઃ ॥ 20 ॥
સ્વસ્તિ ગોબ્રાહ્મણેભ્યોઽસ્તુ લોકાનાં યેઽભિસંગતાઃ ।
જયતાં રાઘવો યુદ્ધે પૌલસ્ત્યાન્ રજનીચરાન્ ॥ 21 ॥
ચક્રહસ્તો યથા યુદ્ધે સર્વાનસુર પુંગવાન્ ।
એવમુક્ત્વા પુનઃ પ્રોચુરાલોક્ય ચ પરસ્પરમ્ ॥ 22 ॥
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્ ।
એકશ્ચ રામો ધર્માત્મા કથં યુદ્ધં ભવિષ્યતિ ॥ 23 ॥
ઇતિ રાજર્ષયસ્સિદ્ધાસ્સગણાશ્ચ દ્વિજર્ષભાઃ ।
જાતકૌતૂહલાસ્તસ્થુર્વિમાનસ્થાશ્ચ દેવતાઃ ॥ 24 ॥
આવિષ્ટં તેજસા રામં સંગ્રામશિરસિ સ્થિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા સર્વાણિ ભૂતાનિ ભયાદ્વિવ્યથિરે તદા ॥ 25 ॥
રૂપમપ્રતિમં તસ્ય રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ।
બભૂવ રૂપં ક્રુદ્ધસ્ય રુદ્રસ્યેવ પિનાકિનઃ ॥ 26 ॥
તતો ગંભીરનિર્હ્રાદં ઘોરવર્માયુધધ્વજમ્ ।
અનીકં યાતુધાનાનાં સમંતાત્પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 27 ॥
સિંહનાદં વિસૃજતામન્યોન્યમભિગર્જતામ્ ।
ચાપાનિ વિસ્ફારયતાં જૃંભતામપ્યભીક્ષ્ણશઃ ॥ 28 ॥
વિપ્રઘુષ્ટસ્વનાનાં ચ દુંધુભીંશ્ચાપિ નિઘ્નતામ્ ।
તેષાં સુતુમુલશ્શબ્દઃ પૂરયામાસ તદ્વનમ્ ॥ 29 ॥
તેન શબ્દેન વિત્રસ્તાશ્વાપદા વનચારિણઃ ।
દુદ્રુવુર્યત્ર નિશ્શબ્દં પૃષ્ઠતો ન વ્યલોકયન્ ॥ 30 ॥
તત્ત્વનીકં મહાઘોરં રામં સમુપસર્પત ।
ધૃતનાનાપ્રહરણં ગંભીરં સાગરોપમમ્ ॥ 31 ॥
રામોઽપિ ચારયંશ્ચક્ષુસ્સર્વતો રણપંડિતઃ ।
દદર્શ ખરસૈન્યં તદ્યુદ્ધાભિમુખમુત્થિતમ્ ॥ 32 ॥
વિતત્ય ચ ધનુર્ભીમં તૂણ્યાશ્ચોદ્ધૃત્ય સાયકાન્ ।
ક્રોધમાહારયત્તીવ્રં વધાર્થં સર્વરક્ષસામ્ ॥ 33 ॥
દુષ્પ્રેક્ષ્યસ્સોઽભવત્કૃદ્ધો યુગાંતાગ્નિરિવ જ્વલન્ ।
તં દૃષ્ટ્વા તેજસાવિષ્ટં પ્રાદ્રવન્વનદેવતાઃ ॥ 34 ॥
તસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય રૂપં તુ રામસ્ય દદૃશે તદા ।
દક્ષસ્યેવ ક્રતું હંતુમુદ્યતસ્ય પિનાકિનઃ ॥ 35 ॥
આવિષ્ટં તેજસા રામં સંગ્રામશિરસિ સ્થિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા સર્વાણિ ભૂતાનિ ભયાર્તાનિ પ્રદુદ્રુવુઃ ॥ 36 ॥
તત્કાર્મુકૈરાભરણૈર્ધ્વજૈશ્ચ તૈર્વર્મભિશ્ચાગ્નિસમાનવર્ણૈઃ ।
બભૂવ સૈન્યં પિશિતાશનાનાં સૂર્યોદયે નીલમિવાભ્રબૃંદમ્ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ચતુર્વિંશસ્સર્ગઃ ॥
