ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଆଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି ୟାତେ ତୁ ଖରେ ଖରପରାକ୍ରମେ ।
ତାନେଵୌତ୍ପାତିକାନ୍ରାମସ୍ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଦଦର୍ଶ ହ ॥ 1 ॥
ତାନୁତ୍ପାତାନ୍ମହୋଘୋରାନୁତ୍ଥିତାନ୍ରୋମହର୍ଷଣାନ୍ ।
ପ୍ରଜାନାମହିତାଂଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ଇମାନ୍ପଶ୍ୟ ମହାବାହୋ ସର୍ଵଭୂତାପହାରିଣଃ ।
ସମୁତ୍ଥିତାନ୍ମହୋତ୍ପାତାନ୍ସଂହର୍ତୁଂ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ 3 ॥
ଅମୀ ରୁଧିରଧାରାସ୍ତୁ ଵିସୃଜଂତଃ ଖରସ୍ଵନାଃ ।
ଵ୍ୟୋମ୍ନି ମେଘା ଵିଵର୍ତଂତେ ପରୁଷା ଗର୍ଦଭାରୁଣାଃ ॥ 4 ॥
ସଧୂମାଶ୍ଚ ଶରାସ୍ସର୍ଵେ ମମ ୟୁଦ୍ଧାଭିନଂଦିନଃ ।
ରୁକ୍ମପୃଷ୍ଠାନି ଚାପାନି ଵିଚେଷ୍ଟଂତେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 5 ॥
ୟାଦୃଶା ଇହ କୂଜଂତି ପକ୍ଷିଣଃ ଵନଚାରିଣଃ ।
ଅଗ୍ରତୋ ନୋ ଭୟଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସଂଶୟୋ ଜୀଵିତସ୍ୟ ଚ ॥ 6 ॥
ସଂପ୍ରହାରସ୍ତୁ ସୁମହାନ୍ଭଵିଷ୍ୟତି ନ ସଂଶୟଃ ।
ଅୟମାଖ୍ୟାତି ମେ ବାହୁସ୍ସ୍ଫୁରମାଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ 7 ॥
ସନ୍ନିକର୍ଷେ ତୁ ନ ଶ୍ଶୂର ଜୟଂ ଶତ୍ରୋଃ ପରାଜୟମ୍ ।
ସପ୍ରଭଂ ଚ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଚ ତଵ ଵକ୍ତ୍ରଂ ହି ଲକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 8 ॥
ଉଦ୍ୟତାନାଂ ହି ୟୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ୟେଷାଂ ଭଵତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ନିଷ୍ପ୍ରଭଂ ଵଦନଂ ତେଷାଂ ଭଵତ୍ୟାୟୁଃ ପରିକ୍ଷୟଃ ॥ 9 ॥
ରକ୍ଷସାଂ ନର୍ଦତାଂ ଘୋରଶ୍ଶ୍ରୂୟତେ ଚ ମହାଧ୍ଵନିଃ ।
ଆହତାନାଂ ଚ ଭେରୀଣାଂ ରାକ୍ଷସୈଃ କ୍ରୂରକର୍ମଭିଃ ॥ 10 ॥
ଅନାଗତଵିଧାନଂ ତୁ କର୍ତଵ୍ୟଂ ଶୁଭମିଚ୍ଛତା ।
ଆପଦଂ ଶଂକମାନେନ ପୁରୁଷେଣ ଵିପଶ୍ଚିତା ॥ 11 ॥
ତସ୍ମାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଵୈଦେହୀଂ ଶରପାଣିର୍ଧନୁର୍ଧରଃ ।
ଗୁହାମାଶ୍ରୟ ଶୈଲସ୍ୟ ଦୁର୍ଗାଂ ପାଦପସଂକୁଲାମ୍ ॥ 12 ॥
ପ୍ରତିକୂଲିତୁମିଚ୍ଛାମି ନ ହି ଵାକ୍ୟମିଦଂ ତ୍ଵୟା ।
ଶାପିତୋ ମମ ପାଦାଭ୍ୟାଂ ଗମ୍ୟତାଂ ଵତ୍ସ ମା ଚିରମ୍ ॥ 13 ॥
ତ୍ଵଂ ହି ଶୂରଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ହନ୍ୟାହ୍ୟେତାନ୍ନ ସଂଶୟଃ ।
ସ୍ଵୟଂ ତୁ ହଂତୁମିଚ୍ଛାମି ସର୍ଵାନେଵ ନିଶାଚରାନ୍ ॥ 14 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ସହ ସୀତାୟା ।
ଶରାନାଦାୟ ଚାପଂ ଚ ଗୁହାଂ ଦୁର୍ଗାଂ ସମାଶ୍ରୟତ୍ ॥ 15 ॥
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ତୁ ଗୁହାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ସହ ସୀତୟା ।
ହଂତ ନିର୍ୟୁକ୍ତମିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ରାମଃ କଵଚମାଵିଶତ୍ ॥ 16 ॥
ସ ତେନାଗ୍ନି ନିକାଶେନ କଵଚେନ ଵିଭୂଷିତଃ ।
ବଭୂଵ ରାମ ସ୍ତିମିରେ ଵିଧୂମୋଽଗ୍ନିରିଵୋତ୍ଥିତଃ ॥ 17 ॥
ସ ଚାପମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ମହଚ୍ଛରାନାଦାୟ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ବଭୂଵାଵସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଜ୍ୟାସ୍ଵନୈଃ ପୂରୟଂଦିଶଃ ॥ 18 ॥
ତତୋ ଦେଵାସ୍ସଗଂଧର୍ଵାସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସହ ଚାରଣୈଃ ।
ସମେୟୁଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ୟୁଦ୍ଧଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣଃ ॥ 19 ॥
ଋଷୟଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମାଃ ।
ସମେତ୍ୟ ଚୋଚୁସ୍ସହିତା ଅନ୍ୟୋନ୍ୟଂ ପୁଣ୍ୟକର୍ମଣଃ ॥ 20 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ୟୋଽସ୍ତୁ ଲୋକାନାଂ ୟେଽଭିସଂଗତାଃ ।
ଜୟତାଂ ରାଘଵୋ ୟୁଦ୍ଧେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟାନ୍ ରଜନୀଚରାନ୍ ॥ 21 ॥
ଚକ୍ରହସ୍ତୋ ୟଥା ୟୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵାନସୁର ପୁଂଗଵାନ୍ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନଃ ପ୍ରୋଚୁରାଲୋକ୍ୟ ଚ ପରସ୍ପରମ୍ ॥ 22 ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ।
ଏକଶ୍ଚ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା କଥଂ ୟୁଦ୍ଧଂ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 23 ॥
ଇତି ରାଜର୍ଷୟସ୍ସିଦ୍ଧାସ୍ସଗଣାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ ।
ଜାତକୌତୂହଲାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ଵିମାନସ୍ଥାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ ॥ 24 ॥
ଆଵିଷ୍ଟଂ ତେଜସା ରାମଂ ସଂଗ୍ରାମଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ଭୟାଦ୍ଵିଵ୍ୟଥିରେ ତଦା ॥ 25 ॥
ରୂପମପ୍ରତିମଂ ତସ୍ୟ ରାମସ୍ୟାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ।
ବଭୂଵ ରୂପଂ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ୟ ରୁଦ୍ରସ୍ୟେଵ ପିନାକିନଃ ॥ 26 ॥
ତତୋ ଗଂଭୀରନିର୍ହ୍ରାଦଂ ଘୋରଵର୍ମାୟୁଧଧ୍ଵଜମ୍ ।
ଅନୀକଂ ୟାତୁଧାନାନାଂ ସମଂତାତ୍ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ॥ 27 ॥
ସିଂହନାଦଂ ଵିସୃଜତାମନ୍ୟୋନ୍ୟମଭିଗର୍ଜତାମ୍ ।
ଚାପାନି ଵିସ୍ଫାରୟତାଂ ଜୃଂଭତାମପ୍ୟଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ॥ 28 ॥
ଵିପ୍ରଘୁଷ୍ଟସ୍ଵନାନାଂ ଚ ଦୁଂଧୁଭୀଂଶ୍ଚାପି ନିଘ୍ନତାମ୍ ।
ତେଷାଂ ସୁତୁମୁଲଶ୍ଶବ୍ଦଃ ପୂରୟାମାସ ତଦ୍ଵନମ୍ ॥ 29 ॥
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଵିତ୍ରସ୍ତାଶ୍ଵାପଦା ଵନଚାରିଣଃ ।
ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ୟତ୍ର ନିଶ୍ଶବ୍ଦଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ନ ଵ୍ୟଲୋକୟନ୍ ॥ 30 ॥
ତତ୍ତ୍ଵନୀକଂ ମହାଘୋରଂ ରାମଂ ସମୁପସର୍ପତ ।
ଧୃତନାନାପ୍ରହରଣଂ ଗଂଭୀରଂ ସାଗରୋପମମ୍ ॥ 31 ॥
ରାମୋଽପି ଚାରୟଂଶ୍ଚକ୍ଷୁସ୍ସର୍ଵତୋ ରଣପଂଡିତଃ ।
ଦଦର୍ଶ ଖରସୈନ୍ୟଂ ତଦ୍ୟୁଦ୍ଧାଭିମୁଖମୁତ୍ଥିତମ୍ ॥ 32 ॥
ଵିତତ୍ୟ ଚ ଧନୁର୍ଭୀମଂ ତୂଣ୍ୟାଶ୍ଚୋଦ୍ଧୃତ୍ୟ ସାୟକାନ୍ ।
କ୍ରୋଧମାହାରୟତ୍ତୀଵ୍ରଂ ଵଧାର୍ଥଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 33 ॥
ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟସ୍ସୋଽଭଵତ୍କୃଦ୍ଧୋ ୟୁଗାଂତାଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍ ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜସାଵିଷ୍ଟଂ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଵନଦେଵତାଃ ॥ 34 ॥
ତସ୍ୟ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ୟ ରୂପଂ ତୁ ରାମସ୍ୟ ଦଦୃଶେ ତଦା ।
ଦକ୍ଷସ୍ୟେଵ କ୍ରତୁଂ ହଂତୁମୁଦ୍ୟତସ୍ୟ ପିନାକିନଃ ॥ 35 ॥
ଆଵିଷ୍ଟଂ ତେଜସା ରାମଂ ସଂଗ୍ରାମଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ଭୟାର୍ତାନି ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ॥ 36 ॥
ତତ୍କାର୍ମୁକୈରାଭରଣୈର୍ଧ୍ଵଜୈଶ୍ଚ ତୈର୍ଵର୍ମଭିଶ୍ଚାଗ୍ନିସମାନଵର୍ଣୈଃ ।
ବଭୂଵ ସୈନ୍ୟଂ ପିଶିତାଶନାନାଂ ସୂର୍ୟୋଦୟେ ନୀଲମିଵାଭ୍ରବୃଂଦମ୍ ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଚତୁର୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
