શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
ભિત્ત્વા તુ તાં ગદાં બાણૈ રાઘવો ધર્મવત્સલઃ ।
સ્મયમાનઃ ખરં વાક્યં સંરબ્ધમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
એતત્તે બલસર્વસ્વં દર્શિતં રાક્ષસાધમ ।
શક્તિહીનતરો મત્તો વૃથા ત્વમવગર્જસિ ॥ 2 ॥
એષા બાણવિનિર્ભિન્ના ગદા ભૂમિતલં ગતા ।
અભિધાનપ્રગલ્ભસ્ય તવ પ્રત્યયઘાતિની ॥ 3 ॥
યત્ત્વયોક્તં વિનષ્ટાનામહમશ્રુપ્રમાર્જનમ્ ।
રાક્ષસાનાં કરોમીતિ મિથ્યા તદપિ તે વચઃ ॥ 4 ॥
નીચસ્ય ક્ષુદ્રશીલસ્ય મિથ્યાવૃત્તસ્ય રક્ષસઃ ।
પ્રાણાનહં હરિષ્યામિ ગરુત્માનમૃતં યથા ॥ 5 ॥
અદ્ય તે છિન્નકંઠસ્ય ફેનબુદ્બુદભૂષિતમ્ ।
વિદારિતસ્ય મદ્બાણૈર્મહી પાસ્યતિ શોણિતમ્ ॥ 6 ॥
પાંસુરૂષિતસર્વાંગસ્સ્રસ્તન્યસ્ત ભુજદ્વયઃ ।
સ્વપ્સ્યસે ગાં સમાલિંગ્ય દુર્લભાં પ્રમદામિવ ॥ 7 ॥
પ્રબદ્ધનિદ્રે શયિતે ત્વયિ રાક્ષસપાંસને ।
ભવિષ્યંતિશરણ્યાનાં શરણ્યા દંડકા ઇમે ॥ 8 ॥
જનસ્થાને હતસ્થાને તવ રાક્ષસ મચ્છરૈઃ ।
નિર્ભયા વિચરિષ્યંતિ સર્વતો મુનયો વને ॥ 9 ॥
અદ્ય વિપ્રસરિષ્યંતિ રાક્ષસ્યો હતબાંધવાઃ ।
બાષ્પાર્દ્રવદના દીના ભયાદન્યભયાવહાઃ ॥ 10 ॥
અદ્ય શોકરસજ્ઞાસ્તા ભવિષ્યંતિ નિરર્થકાઃ ।
અનુરૂપકુલાઃ પત્ન્યો યાસાં ત્વં પતિરીદૃશઃ ॥ 11 ॥
નૃશંસ નીચ ક્ષુદ્રાત્મન્નિત્યં બ્રાહ્મણકંટક ।
યત્કૃતે શંકિતૈરગ્નૌ મુનિભિઃ પાત્યતે હવિઃ ॥ 12 ॥
તમેવમભિસંરબ્ધં બ્રુવાણં રાઘવં રણે ।
ખરો નિર્ભર્ત્સયામાસ રોષાત્ખરતરસ્વરઃ ॥ 13 ॥
દૃઢં ખલ્વવલિપ્તોઽસિ ભયેષ્વપિ ચ નિર્ભયઃ ।
વાચ્યાવાચ્યં તતો હિ ત્વં મૃત્યુવશ્યો ન બુધ્યસે ॥ 14 ॥
કાલપાશપરિક્ષિપ્તા ભવંતિ પુરુષા હિ યે ।
કાર્યાકાર્યં ન જાનંતિ તે નિરસ્તષડિંદ્રિયાઃ ॥ 15 ॥
એવમુક્ત્વા તતો રામં સંરુધ્ય ભ્રુકુટીં તતઃ ।
સ દદર્શ મહાસાલમવિદૂરે નિશાચરઃ ॥ 16 ॥
રણે પ્રહરણસ્યાર્થે સર્વતો હ્યવલોકયન્ ।
સ તમુત્પાટયામાસ સંદશ્ય દશનચ્છદમ્ ॥ 17 ॥
તં સમુત્ક્ષિપ્ય બાહુભ્યાં વિનદ્ય ચ મહાબલઃ ।
રામમુદ્દિશ્ય ચિક્ષેપ હતસ્ત્વમિતિ ચાબ્રવીત્ ॥ 18 ॥
તમાપતંતં બાણૌઘૈચ્છિત્વા રામઃ પ્રતાપવાન્ ।
રોષમાહારયત્તીવ્રં નિહંતું સમરે ખરમ્ ॥ 19 ॥
જાતસ્વેદસ્તતો રામો રોષાદ્રક્તાંતલોચનઃ ।
નિર્ભિભેદ સહસ્રેણ બાણાનાં સમરે ખરમ્ ॥ 20 ॥
તસ્ય બાણાંતરાદ્રક્તં બહુ સુસ્રાવ ફેનિલમ્ ।
ગિરેઃ પ્રસ્રવણસ્યેવ તોયધારાપરિસ્રવઃ ॥ 21 ॥
વિહ્વલસ્સકૃતો બાણૈઃ ખરો રામેણ સંયુગે ।
મત્તો રુધિરગંધેન તમેવાભ્યદ્રવદ્દ્રુતમ્ ॥ 22 ॥
તમાપતંતં સંરબ્ધં કૃતાસ્ત્રો રુધિરાપ્લુતમ્ ।
અપાસર્પત્પ્રતિપદં કિંચિત્વરિતવિક્રમઃ ॥ 23 ॥
તતઃ પાવકસંકાશં વધાય સમરે શરમ્ ।
ખરસ્ય રામો જગ્રાહ બ્રહ્મદંડમિવાપરમ્ ॥ 24 ॥
સ તં દત્તં મઘવતા સુરરાજેન ધીમતા ।
સંદધે ચાપિ ધર્માત્મા મુમોચ ચ ખરં પ્રતિ ॥ 25 ॥
સ વિમુક્તો મહાબાણો નિર્ઘાતસમનિસ્વનઃ ।
રામેણ ધનુરાયમ્ય ખરસ્યોરસિચાપતત્ ॥ 26 ॥
સ પપાત ખરો ભૂમૌ દહ્યમાનશ્શરાનગ્નિના ।
રુદ્રેણેવ વિનિર્દગ્ધશ્વેતારણ્યે યથાંતકઃ ॥ 27 ॥
સ વૃત્ર ઇવ વજ્રેણ ફેનેન નમુચિર્યથા ।
બલો વેંદ્રાશનિહતો નિપપાત હતઃ ખરઃ ॥ 28 ॥
તતો રાજર્ષયસ્સર્વે સંગતાઃ પરમર્ષયઃ ।
સભાજ્ય મુદિતા રામમિદં વચનમબ્રુવન્ ॥ 29 ॥
એતદર્થં મહાતેજા મહેંદ્રઃ પાકશાસનઃ ।
શરભંગાશ્રમં પુણ્યમાજગામ પુરંદરઃ ॥ 30 ॥
આનીતસ્ત્વમિમં દેશમુપાયેન મહર્ષિભિઃ ।
એષાં વધાર્થં ક્રૂરાણાં રક્ષસાં પાપકર્મણામ્ ॥ 31 ॥
તદિદં નઃ કૃતં કાર્યં ત્વયા દશરથાત્મજ ।
સુખં ધર્મં ચરિષ્યંતિ દંડકેષુ મહર્ષયઃ ॥ 32 ॥
એતસ્મિંતરે દેવાશ્ચારણૈસ્સહ સંગતાઃ ।
દુંદુભીંશ્ચાભિનિઘ્નંતઃ પુષ્પવર્ષં સમંતતઃ ॥ 33 ॥
રામસ્યોપરિ સંહ્રુષ્ટા વવૃષુર્વિસ્મિતાસ્તદા ।
અર્ધાધિકમુહૂર્તેન રામેણ નિશિતૈશ્શરૈઃ ॥ 34 ॥
ચતુર્દશસહસ્રાણિ રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્ ।
ખરદૂષણમુખ્યાનાં નિહતાનિ મહાહવે ॥ 35 ॥
અહો બત મહત્કર્મ રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ ।
અહો વીર્યમહો દાક્ષ્યં વિષ્ણોરિવ હિ દૃશ્યતે ॥ 36 ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા તે સર્વે યયુર્દેવા યથાગતમ્ ।
તસ્મિન્નંતરે વીરો લક્ષ્મણસ્સહ સીતયા ।
ગિરિદુર્ગાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય સંવિવેશાશ્રમં સુખી ॥ 37 ॥
તતો રામસ્તુ વિજયી પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ ।
પ્રવિવેશાશ્રમં વીરો લક્ષ્મણેનાભિપૂજિતઃ ॥ 38 ॥
તં દૃષ્ટ્વા શત્રુહંતારં મહર્ષીણાં સુખાવહમ્ ।
બભૂવ હૃષ્ટા વૈદેહી ભર્તારં પરિષસ્વજે ॥ 39 ॥
મુદા પરમયા યુક્તા દૃષ્ટ્વા રક્ષોગણાન્હતાન્ ।
રામં ચૈવાવ્યથં દૃષ્ટ્વા તુતોષ જનકાત્મજા ॥ 40 ॥
તતસ્તુ તં રાક્ષસસંઘમર્દનં સભાજ્યમાનં મુદિતૈર્મહર્ષિભિઃ ।
પુનઃ પરિષ્વજ્ય શશિપ્રભાનના બભૂવ હૃષ્ટા જનકાત્મજા તદા ॥ 41 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
