ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଗଦାଂ ବାଣୈ ରାଘଵୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ।
ସ୍ମୟମାନଃ ଖରଂ ଵାକ୍ୟଂ ସଂରବ୍ଧମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଏତତ୍ତେ ବଲସର୍ଵସ୍ଵଂ ଦର୍ଶିତଂ ରାକ୍ଷସାଧମ ।
ଶକ୍ତିହୀନତରୋ ମତ୍ତୋ ଵୃଥା ତ୍ଵମଵଗର୍ଜସି ॥ 2 ॥
ଏଷା ବାଣଵିନିର୍ଭିନ୍ନା ଗଦା ଭୂମିତଲଂ ଗତା ।
ଅଭିଧାନପ୍ରଗଲ୍ଭସ୍ୟ ତଵ ପ୍ରତ୍ୟୟଘାତିନୀ ॥ 3 ॥
ୟତ୍ତ୍ଵୟୋକ୍ତଂ ଵିନଷ୍ଟାନାମହମଶ୍ରୁପ୍ରମାର୍ଜନମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ କରୋମୀତି ମିଥ୍ୟା ତଦପି ତେ ଵଚଃ ॥ 4 ॥
ନୀଚସ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ରଶୀଲସ୍ୟ ମିଥ୍ୟାଵୃତ୍ତସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ।
ପ୍ରାଣାନହଂ ହରିଷ୍ୟାମି ଗରୁତ୍ମାନମୃତଂ ୟଥା ॥ 5 ॥
ଅଦ୍ୟ ତେ ଛିନ୍ନକଂଠସ୍ୟ ଫେନବୁଦ୍ବୁଦଭୂଷିତମ୍ ।
ଵିଦାରିତସ୍ୟ ମଦ୍ବାଣୈର୍ମହୀ ପାସ୍ୟତି ଶୋଣିତମ୍ ॥ 6 ॥
ପାଂସୁରୂଷିତସର୍ଵାଂଗସ୍ସ୍ରସ୍ତନ୍ୟସ୍ତ ଭୁଜଦ୍ଵୟଃ ।
ସ୍ଵପ୍ସ୍ୟସେ ଗାଂ ସମାଲିଂଗ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭାଂ ପ୍ରମଦାମିଵ ॥ 7 ॥
ପ୍ରବଦ୍ଧନିଦ୍ରେ ଶୟିତେ ତ୍ଵୟି ରାକ୍ଷସପାଂସନେ ।
ଭଵିଷ୍ୟଂତିଶରଣ୍ୟାନାଂ ଶରଣ୍ୟା ଦଂଡକା ଇମେ ॥ 8 ॥
ଜନସ୍ଥାନେ ହତସ୍ଥାନେ ତଵ ରାକ୍ଷସ ମଚ୍ଛରୈଃ ।
ନିର୍ଭୟା ଵିଚରିଷ୍ୟଂତି ସର୍ଵତୋ ମୁନୟୋ ଵନେ ॥ 9 ॥
ଅଦ୍ୟ ଵିପ୍ରସରିଷ୍ୟଂତି ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ହତବାଂଧଵାଃ ।
ବାଷ୍ପାର୍ଦ୍ରଵଦନା ଦୀନା ଭୟାଦନ୍ୟଭୟାଵହାଃ ॥ 10 ॥
ଅଦ୍ୟ ଶୋକରସଜ୍ଞାସ୍ତା ଭଵିଷ୍ୟଂତି ନିରର୍ଥକାଃ ।
ଅନୁରୂପକୁଲାଃ ପତ୍ନ୍ୟୋ ୟାସାଂ ତ୍ଵଂ ପତିରୀଦୃଶଃ ॥ 11 ॥
ନୃଶଂସ ନୀଚ କ୍ଷୁଦ୍ରାତ୍ମନ୍ନିତ୍ୟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣକଂଟକ ।
ୟତ୍କୃତେ ଶଂକିତୈରଗ୍ନୌ ମୁନିଭିଃ ପାତ୍ୟତେ ହଵିଃ ॥ 12 ॥
ତମେଵମଭିସଂରବ୍ଧଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ରାଘଵଂ ରଣେ ।
ଖରୋ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସୟାମାସ ରୋଷାତ୍ଖରତରସ୍ଵରଃ ॥ 13 ॥
ଦୃଢଂ ଖଲ୍ଵଵଲିପ୍ତୋଽସି ଭୟେଷ୍ଵପି ଚ ନିର୍ଭୟଃ ।
ଵାଚ୍ୟାଵାଚ୍ୟଂ ତତୋ ହି ତ୍ଵଂ ମୃତ୍ୟୁଵଶ୍ୟୋ ନ ବୁଧ୍ୟସେ ॥ 14 ॥
କାଲପାଶପରିକ୍ଷିପ୍ତା ଭଵଂତି ପୁରୁଷା ହି ୟେ ।
କାର୍ୟାକାର୍ୟଂ ନ ଜାନଂତି ତେ ନିରସ୍ତଷଡିଂଦ୍ରିୟାଃ ॥ 15 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ରାମଂ ସଂରୁଧ୍ୟ ଭ୍ରୁକୁଟୀଂ ତତଃ ।
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାସାଲମଵିଦୂରେ ନିଶାଚରଃ ॥ 16 ॥
ରଣେ ପ୍ରହରଣସ୍ୟାର୍ଥେ ସର୍ଵତୋ ହ୍ୟଵଲୋକୟନ୍ ।
ସ ତମୁତ୍ପାଟୟାମାସ ସଂଦଶ୍ୟ ଦଶନଚ୍ଛଦମ୍ ॥ 17 ॥
ତଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ୟ ବାହୁଭ୍ୟାଂ ଵିନଦ୍ୟ ଚ ମହାବଲଃ ।
ରାମମୁଦ୍ଦିଶ୍ୟ ଚିକ୍ଷେପ ହତସ୍ତ୍ଵମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
ତମାପତଂତଂ ବାଣୌଘୈଚ୍ଛିତ୍ଵା ରାମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ରୋଷମାହାରୟତ୍ତୀଵ୍ରଂ ନିହଂତୁଂ ସମରେ ଖରମ୍ ॥ 19 ॥
ଜାତସ୍ଵେଦସ୍ତତୋ ରାମୋ ରୋଷାଦ୍ରକ୍ତାଂତଲୋଚନଃ ।
ନିର୍ଭିଭେଦ ସହସ୍ରେଣ ବାଣାନାଂ ସମରେ ଖରମ୍ ॥ 20 ॥
ତସ୍ୟ ବାଣାଂତରାଦ୍ରକ୍ତଂ ବହୁ ସୁସ୍ରାଵ ଫେନିଲମ୍ ।
ଗିରେଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣସ୍ୟେଵ ତୋୟଧାରାପରିସ୍ରଵଃ ॥ 21 ॥
ଵିହ୍ଵଲସ୍ସକୃତୋ ବାଣୈଃ ଖରୋ ରାମେଣ ସଂୟୁଗେ ।
ମତ୍ତୋ ରୁଧିରଗଂଧେନ ତମେଵାଭ୍ୟଦ୍ରଵଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍ ॥ 22 ॥
ତମାପତଂତଂ ସଂରବ୍ଧଂ କୃତାସ୍ତ୍ରୋ ରୁଧିରାପ୍ଲୁତମ୍ ।
ଅପାସର୍ପତ୍ପ୍ରତିପଦଂ କିଂଚିତ୍ଵରିତଵିକ୍ରମଃ ॥ 23 ॥
ତତଃ ପାଵକସଂକାଶଂ ଵଧାୟ ସମରେ ଶରମ୍ ।
ଖରସ୍ୟ ରାମୋ ଜଗ୍ରାହ ବ୍ରହ୍ମଦଂଡମିଵାପରମ୍ ॥ 24 ॥
ସ ତଂ ଦତ୍ତଂ ମଘଵତା ସୁରରାଜେନ ଧୀମତା ।
ସଂଦଧେ ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁମୋଚ ଚ ଖରଂ ପ୍ରତି ॥ 25 ॥
ସ ଵିମୁକ୍ତୋ ମହାବାଣୋ ନିର୍ଘାତସମନିସ୍ଵନଃ ।
ରାମେଣ ଧନୁରାୟମ୍ୟ ଖରସ୍ୟୋରସିଚାପତତ୍ ॥ 26 ॥
ସ ପପାତ ଖରୋ ଭୂମୌ ଦହ୍ୟମାନଶ୍ଶରାନଗ୍ନିନା ।
ରୁଦ୍ରେଣେଵ ଵିନିର୍ଦଗ୍ଧଶ୍ଵେତାରଣ୍ୟେ ୟଥାଂତକଃ ॥ 27 ॥
ସ ଵୃତ୍ର ଇଵ ଵଜ୍ରେଣ ଫେନେନ ନମୁଚିର୍ୟଥା ।
ବଲୋ ଵେଂଦ୍ରାଶନିହତୋ ନିପପାତ ହତଃ ଖରଃ ॥ 28 ॥
ତତୋ ରାଜର୍ଷୟସ୍ସର୍ଵେ ସଂଗତାଃ ପରମର୍ଷୟଃ ।
ସଭାଜ୍ୟ ମୁଦିତା ରାମମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 29 ॥
ଏତଦର୍ଥଂ ମହାତେଜା ମହେଂଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ ।
ଶରଭଂଗାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ୟମାଜଗାମ ପୁରଂଦରଃ ॥ 30 ॥
ଆନୀତସ୍ତ୍ଵମିମଂ ଦେଶମୁପାୟେନ ମହର୍ଷିଭିଃ ।
ଏଷାଂ ଵଧାର୍ଥଂ କ୍ରୂରାଣାଂ ରକ୍ଷସାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ ॥ 31 ॥
ତଦିଦଂ ନଃ କୃତଂ କାର୍ୟଂ ତ୍ଵୟା ଦଶରଥାତ୍ମଜ ।
ସୁଖଂ ଧର୍ମଂ ଚରିଷ୍ୟଂତି ଦଂଡକେଷୁ ମହର୍ଷୟଃ ॥ 32 ॥
ଏତସ୍ମିଂତରେ ଦେଵାଶ୍ଚାରଣୈସ୍ସହ ସଂଗତାଃ ।
ଦୁଂଦୁଭୀଂଶ୍ଚାଭିନିଘ୍ନଂତଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ସମଂତତଃ ॥ 33 ॥
ରାମସ୍ୟୋପରି ସଂହ୍ରୁଷ୍ଟା ଵଵୃଷୁର୍ଵିସ୍ମିତାସ୍ତଦା ।
ଅର୍ଧାଧିକମୁହୂର୍ତେନ ରାମେଣ ନିଶିତୈଶ୍ଶରୈଃ ॥ 34 ॥
ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ।
ଖରଦୂଷଣମୁଖ୍ୟାନାଂ ନିହତାନି ମହାହଵେ ॥ 35 ॥
ଅହୋ ବତ ମହତ୍କର୍ମ ରାମସ୍ୟ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ ।
ଅହୋ ଵୀର୍ୟମହୋ ଦାକ୍ଷ୍ୟଂ ଵିଷ୍ଣୋରିଵ ହି ଦୃଶ୍ୟତେ ॥ 36 ॥
ଇତ୍ୟେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ସର୍ଵେ ୟୟୁର୍ଦେଵା ୟଥାଗତମ୍ ।
ତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ସହ ସୀତୟା ।
ଗିରିଦୁର୍ଗାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ୟ ସଂଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ସୁଖୀ ॥ 37 ॥
ତତୋ ରାମସ୍ତୁ ଵିଜୟୀ ପୂଜ୍ୟମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ ।
ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାଭିପୂଜିତଃ ॥ 38 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁହଂତାରଂ ମହର୍ଷୀଣାଂ ସୁଖାଵହମ୍ ।
ବଭୂଵ ହୃଷ୍ଟା ଵୈଦେହୀ ଭର୍ତାରଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ ॥ 39 ॥
ମୁଦା ପରମୟା ୟୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷୋଗଣାନ୍ହତାନ୍ ।
ରାମଂ ଚୈଵାଵ୍ୟଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁତୋଷ ଜନକାତ୍ମଜା ॥ 40 ॥
ତତସ୍ତୁ ତଂ ରାକ୍ଷସସଂଘମର୍ଦନଂ ସଭାଜ୍ୟମାନଂ ମୁଦିତୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ।
ପୁନଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ଶଶିପ୍ରଭାନନା ବଭୂଵ ହୃଷ୍ଟା ଜନକାତ୍ମଜା ତଦା ॥ 41 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
