View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.37 Sundara Kanda - Sarga 37

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha saptatriṃśassargaḥ ।

sītā tadvachanaṃ śrutvā pūrṇachandranibhānanā ।
hanūmantamuvāchēdaṃ dharmārthasahitaṃ vachaḥ ॥ 1 ॥

amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam ।
yachcha nānyamanā rāmō yachcha śōkaparāyaṇaḥ ॥ 2 ॥

aiśvaryē vā suvistīrṇē vyasanē vā sudāruṇē ।
rajjvēva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati ॥ 3 ॥

vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagōttama ।
saumitriṃ māṃ cha rāmaṃ cha vyasanaiḥ paśya mōhitān ॥ 4 ॥

śōkasyāsya kadā pāraṃ rāghavō'dhigamiṣyati ।
plavamānaḥ pariśrāntō hatanau ssāgarē yathā ॥ 5 ॥

rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā cha rāvaṇam ।
laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ ॥ 6 ॥

sa vāchyassantvarasvēti yāvadēva na pūryatē ।
ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam ॥ 7 ॥

vartatē daśamō māsō dvau tu śēṣau plavaṅgama ।
rāvaṇēna nṛśaṃsēna samayō yaḥ kṛtō mama ॥ 8 ॥

vibhīṣaṇēna cha bhrātrā mama niryātanaṃ prati ।
anunītaḥ prayatnēna na cha tatkurutē matim ॥ 9 ॥

mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rōchatē ।
rāvaṇaṃ mārgatē saṅkhyē mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam ॥ 10 ॥

jyēṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kapē ।
tayā mamēdamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam ॥ 11 ॥

asaṃśayaṃ hariśrēṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyatē patiḥ ।
antarātmā cha mē śuddhastasmiṃścha bahavō guṇāḥ ॥ 12 ॥

utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā ।
vikramaścha prabhāvaścha santi vānara rāghavē ॥ 13 ॥

chaturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ ।
janasthānē vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nōdvijēt ॥ 14 ॥

na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ ।
ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyēva pulōmajā ॥ 15 ॥

śarajālāṃśumānśūraḥ kapē rāmadivākaraḥ ।
śatrurakṣōmayaṃ tōyamupaśōṣaṃ nayiṣyati ॥ 16 ॥

iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthē śōkakarśitām ।
āśrusampūrṇanayanāmuvācha vachanaṃ kapiḥ ॥ 17 ॥

śrutvaiva tu vachō mahyaṃ kṣipramēṣyati rāghavaḥ ।
chamūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām ॥ 18 ॥

athavā mōchayiṣyāmi tvāmadyaiva varānanē ।
asmāddhuḥkhādupārōha mama pṛṣṭhamaninditē ॥ 19 ॥

tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram ।
śaktirasti hi mē vōḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām ॥ 20 ॥

ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili ।
prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ ॥ 21 ॥

drakṣyasyadvaiva vaidēhi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam ।
vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhē yathā ॥ 22 ॥

tvaddarśanakṛtōtsāhamāśramasthaṃ mahābalam ।
purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani ॥ 23 ॥

pṛṣṭhamārōha mē dēvi mā vikāṅkṣasva śōbhanē ।
yōgamanvichCha rāmēṇa śaśāṅkēnēva rōhiṇī ॥ 24 ॥

kathayantīva chandrēṇa sūryēṇa cha mahārchiṣā ।
matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau ॥ 25 ॥

na hi mē samprayātasya tvāmitō nayatō'ṅganē ।
anugantuṃ gatiṃ śaktāssarvē laṅkānivāsinaḥ ॥ 26 ॥

yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ ।
yāsyāmi paśya vaidēhi tvāmudyamya vihāyasam ॥ 27 ॥

maithilī tu hariśrēṣṭhāchChrutvā vachanamadbhutam ।
harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt ॥ 28 ॥

hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ vōḍhumichChasi ।
tadēva khalu tē manyē kapitvaṃ hariyūthapa ॥ 29 ॥

kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmitō nētumichChasi ।
sakāśaṃ mānavēndrasya bharturmē plavagarṣabha ॥ 30 ॥

sītāyā vachanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ ।
chintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam ॥ 31 ॥

na mē jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitēkṣaṇā ।
tasmātpaśyatu vaidēhī yadrūpaṃ mama kāmataḥ ॥ 32 ॥

iti sañchintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ ।
darśayāmāsa vaidēhyāssvarūpamarimardanaḥ ॥ 33 ॥

sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ ।
tatō vardhitumārēbhē sītāpratyayakāraṇāt ॥ 34 ॥

mērumandarasaṅkāśō babhau dīptānalaprabhaḥ ।
agratō vyavatasthē cha sītāyā vānarōttamaḥ ॥ 35 ॥

hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktrō mahābalaḥ ।
vajradaṃṣṭranakhō bhīmō vaidēhīmidamabravīt ॥ 36 ॥

saparvatavanōddēśāṃ sāṭṭaprākāratōraṇām ।
laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti mē ॥ 37 ॥

tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ dēvi vikāṅkṣayā ।
viśōkaṃ kuru vaidēhi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam ॥ 38 ॥

taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvācha janakātmajā ।
padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam ॥ 39 ॥

tava sattvaṃ balaṃ chaiva vijānāmi mahākapē ।
vāyōriva gatiṃ chaiva tējaśchāgnērivādbhutam ॥ 40 ॥

prākṛtō'nyaḥ kathaṃ chēmāṃ bhūmimāgantumarhati ।
udadhērapramēyasya pāraṃ vānarapuṅgava ॥ 41 ॥

jānāmi gamanē śaktiṃ nayanē chāpi tē mama ।
avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ ॥ 42 ॥

ayuktaṃ tu kapiśrēṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha ।
vāyuvēgasavēgasya vēgō māṃ mōhayēttava ॥ 43 ॥

ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram ।
prapatēyaṃ hi tē pṛṣṭhādbhayādvēgēva gachChataḥ ॥ 44 ॥

patitā sāgarē chāhaṃ timinakrajhaṣākulē ।
bhavēyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam ॥ 45 ॥

na cha śakṣyē tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana ।
kalatravati sandēhastvayyapi syādasaṃśayaḥ ॥ 46 ॥

hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ ।
anugachChēyurādiṣṭā rāvaṇēna durātmanā ॥ 47 ॥

taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ ।
bhavēstvaṃ saṃśayaṃ prāptō mayā vīra kalatravān ॥ 48 ॥

sāyudhā bahavō vyōmni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ ।
kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ chaiva parirakṣitum ॥ 49 ॥

yudhyamānasya rakṣōbhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ ।
prapatēyaṃ hi tē pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama ॥ 50 ॥

atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti cha ।
kathañchitsāmparāyē tvāṃ jayēyuḥ kapisattama ॥ 51 ॥

athavā yudhyamānasya patēyaṃ vimukhasya tē ।
patitāṃ cha gṛhītvā māṃ nayēyuḥ pāparākṣasāḥ ॥ 52 ॥

māṃ vā harēyustvaddhastādviśasēyurathāpi vā ।
avyavasthau hi dṛśyētē yuddhē jayaparājayau ॥ 53 ॥

ahaṃ vāpi vipadyēyaṃ rakṣōbhirabhitarjitā ।
tvatprayatnō hariśrēṣṭha bhavēnniṣphala ēva tu ॥ 54 ॥

kāmaṃ tvamasi paryāptō nihantuṃ sarvarākṣasān ।
rāghavasya yaśō hīyēttvayā śastaistu rākṣasaiḥ ॥ 55 ॥

athavā'dāya rakṣāṃsi nyasēyussamvṛtē hi mām ।
yatra tē nābhijānīyurharayō nāpi rāghavau ॥ 56 ॥

ārambhastu madarthō'yaṃ tatastava nirarthakaḥ ।
tvayā hi saha rāmasya mahānāgamanē guṇaḥ ॥ 57 ॥

mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ ।
bhrātrūṇāṃ cha mahābāhō tava rājakulasya cha ॥ 58 ॥

tau nirāśau madarthaṃ tu śōkasantāpakarśitau ।
saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham ॥ 59 ॥

bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara ।
na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃsō vānarapuṅgava ॥ 60 ॥

yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā ।
anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī ॥ 61 ॥

yadi rāmō daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam ।
māmitō gṛhya gachChēta tattasya sadṛśaṃ bhavēt ॥ 62 ॥

śrutā hi dṛṣṭāścha mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ ।
na dēvagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmēṇa samā hi saṃyugē ॥ 63 ॥

samīkṣya taṃ saṃyati chitrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam ।
salakṣmaṇaṃ kō viṣahēta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānilēritam ॥ 64 ॥

salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam ।
sahēta kō vānaramukhya saṃyugē yugāntasūryapratimaṃ śarārchiṣam ॥ 65 ॥

sa mē hariśrēṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihōpapādaya ।
chirāya rāmaṃ prati śōkakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām ॥ 66 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē saptatriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: