śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha saptatriṃśassargaḥ ।
sītā tadvachanaṃ śrutvā pūrṇachandranibhānanā ।
hanūmantamuvāchēdaṃ dharmārthasahitaṃ vachaḥ ॥ 1 ॥
amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam ।
yachcha nānyamanā rāmō yachcha śōkaparāyaṇaḥ ॥ 2 ॥
aiśvaryē vā suvistīrṇē vyasanē vā sudāruṇē ।
rajjvēva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati ॥ 3 ॥
vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagōttama ।
saumitriṃ māṃ cha rāmaṃ cha vyasanaiḥ paśya mōhitān ॥ 4 ॥
śōkasyāsya kadā pāraṃ rāghavō'dhigamiṣyati ।
plavamānaḥ pariśrāntō hatanau ssāgarē yathā ॥ 5 ॥
rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā cha rāvaṇam ।
laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ ॥ 6 ॥
sa vāchyassantvarasvēti yāvadēva na pūryatē ।
ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam ॥ 7 ॥
vartatē daśamō māsō dvau tu śēṣau plavaṅgama ।
rāvaṇēna nṛśaṃsēna samayō yaḥ kṛtō mama ॥ 8 ॥
vibhīṣaṇēna cha bhrātrā mama niryātanaṃ prati ।
anunītaḥ prayatnēna na cha tatkurutē matim ॥ 9 ॥
mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rōchatē ।
rāvaṇaṃ mārgatē saṅkhyē mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam ॥ 10 ॥
jyēṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kapē ।
tayā mamēdamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam ॥ 11 ॥
asaṃśayaṃ hariśrēṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyatē patiḥ ।
antarātmā cha mē śuddhastasmiṃścha bahavō guṇāḥ ॥ 12 ॥
utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā ।
vikramaścha prabhāvaścha santi vānara rāghavē ॥ 13 ॥
chaturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ ।
janasthānē vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nōdvijēt ॥ 14 ॥
na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ ।
ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyēva pulōmajā ॥ 15 ॥
śarajālāṃśumānśūraḥ kapē rāmadivākaraḥ ।
śatrurakṣōmayaṃ tōyamupaśōṣaṃ nayiṣyati ॥ 16 ॥
iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthē śōkakarśitām ।
āśrusampūrṇanayanāmuvācha vachanaṃ kapiḥ ॥ 17 ॥
śrutvaiva tu vachō mahyaṃ kṣipramēṣyati rāghavaḥ ।
chamūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām ॥ 18 ॥
athavā mōchayiṣyāmi tvāmadyaiva varānanē ।
asmāddhuḥkhādupārōha mama pṛṣṭhamaninditē ॥ 19 ॥
tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram ।
śaktirasti hi mē vōḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām ॥ 20 ॥
ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili ।
prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ ॥ 21 ॥
drakṣyasyadvaiva vaidēhi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam ।
vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhē yathā ॥ 22 ॥
tvaddarśanakṛtōtsāhamāśramasthaṃ mahābalam ।
purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani ॥ 23 ॥
pṛṣṭhamārōha mē dēvi mā vikāṅkṣasva śōbhanē ।
yōgamanvichCha rāmēṇa śaśāṅkēnēva rōhiṇī ॥ 24 ॥
kathayantīva chandrēṇa sūryēṇa cha mahārchiṣā ।
matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau ॥ 25 ॥
na hi mē samprayātasya tvāmitō nayatō'ṅganē ।
anugantuṃ gatiṃ śaktāssarvē laṅkānivāsinaḥ ॥ 26 ॥
yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ ।
yāsyāmi paśya vaidēhi tvāmudyamya vihāyasam ॥ 27 ॥
maithilī tu hariśrēṣṭhāchChrutvā vachanamadbhutam ।
harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt ॥ 28 ॥
hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ vōḍhumichChasi ।
tadēva khalu tē manyē kapitvaṃ hariyūthapa ॥ 29 ॥
kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmitō nētumichChasi ।
sakāśaṃ mānavēndrasya bharturmē plavagarṣabha ॥ 30 ॥
sītāyā vachanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ ।
chintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam ॥ 31 ॥
na mē jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitēkṣaṇā ।
tasmātpaśyatu vaidēhī yadrūpaṃ mama kāmataḥ ॥ 32 ॥
iti sañchintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ ।
darśayāmāsa vaidēhyāssvarūpamarimardanaḥ ॥ 33 ॥
sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ ।
tatō vardhitumārēbhē sītāpratyayakāraṇāt ॥ 34 ॥
mērumandarasaṅkāśō babhau dīptānalaprabhaḥ ।
agratō vyavatasthē cha sītāyā vānarōttamaḥ ॥ 35 ॥
hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktrō mahābalaḥ ।
vajradaṃṣṭranakhō bhīmō vaidēhīmidamabravīt ॥ 36 ॥
saparvatavanōddēśāṃ sāṭṭaprākāratōraṇām ।
laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti mē ॥ 37 ॥
tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ dēvi vikāṅkṣayā ।
viśōkaṃ kuru vaidēhi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam ॥ 38 ॥
taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvācha janakātmajā ।
padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam ॥ 39 ॥
tava sattvaṃ balaṃ chaiva vijānāmi mahākapē ।
vāyōriva gatiṃ chaiva tējaśchāgnērivādbhutam ॥ 40 ॥
prākṛtō'nyaḥ kathaṃ chēmāṃ bhūmimāgantumarhati ।
udadhērapramēyasya pāraṃ vānarapuṅgava ॥ 41 ॥
jānāmi gamanē śaktiṃ nayanē chāpi tē mama ।
avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ ॥ 42 ॥
ayuktaṃ tu kapiśrēṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha ।
vāyuvēgasavēgasya vēgō māṃ mōhayēttava ॥ 43 ॥
ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram ।
prapatēyaṃ hi tē pṛṣṭhādbhayādvēgēva gachChataḥ ॥ 44 ॥
patitā sāgarē chāhaṃ timinakrajhaṣākulē ।
bhavēyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam ॥ 45 ॥
na cha śakṣyē tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana ।
kalatravati sandēhastvayyapi syādasaṃśayaḥ ॥ 46 ॥
hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ ।
anugachChēyurādiṣṭā rāvaṇēna durātmanā ॥ 47 ॥
taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ ।
bhavēstvaṃ saṃśayaṃ prāptō mayā vīra kalatravān ॥ 48 ॥
sāyudhā bahavō vyōmni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ ।
kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ chaiva parirakṣitum ॥ 49 ॥
yudhyamānasya rakṣōbhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ ।
prapatēyaṃ hi tē pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama ॥ 50 ॥
atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti cha ।
kathañchitsāmparāyē tvāṃ jayēyuḥ kapisattama ॥ 51 ॥
athavā yudhyamānasya patēyaṃ vimukhasya tē ।
patitāṃ cha gṛhītvā māṃ nayēyuḥ pāparākṣasāḥ ॥ 52 ॥
māṃ vā harēyustvaddhastādviśasēyurathāpi vā ।
avyavasthau hi dṛśyētē yuddhē jayaparājayau ॥ 53 ॥
ahaṃ vāpi vipadyēyaṃ rakṣōbhirabhitarjitā ।
tvatprayatnō hariśrēṣṭha bhavēnniṣphala ēva tu ॥ 54 ॥
kāmaṃ tvamasi paryāptō nihantuṃ sarvarākṣasān ।
rāghavasya yaśō hīyēttvayā śastaistu rākṣasaiḥ ॥ 55 ॥
athavā'dāya rakṣāṃsi nyasēyussamvṛtē hi mām ।
yatra tē nābhijānīyurharayō nāpi rāghavau ॥ 56 ॥
ārambhastu madarthō'yaṃ tatastava nirarthakaḥ ।
tvayā hi saha rāmasya mahānāgamanē guṇaḥ ॥ 57 ॥
mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ ।
bhrātrūṇāṃ cha mahābāhō tava rājakulasya cha ॥ 58 ॥
tau nirāśau madarthaṃ tu śōkasantāpakarśitau ।
saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham ॥ 59 ॥
bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara ।
na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃsō vānarapuṅgava ॥ 60 ॥
yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā ।
anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī ॥ 61 ॥
yadi rāmō daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam ।
māmitō gṛhya gachChēta tattasya sadṛśaṃ bhavēt ॥ 62 ॥
śrutā hi dṛṣṭāścha mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ ।
na dēvagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmēṇa samā hi saṃyugē ॥ 63 ॥
samīkṣya taṃ saṃyati chitrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam ।
salakṣmaṇaṃ kō viṣahēta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānilēritam ॥ 64 ॥
salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam ।
sahēta kō vānaramukhya saṃyugē yugāntasūryapratimaṃ śarārchiṣam ॥ 65 ॥
sa mē hariśrēṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihōpapādaya ।
chirāya rāmaṃ prati śōkakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām ॥ 66 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē saptatriṃśassargaḥ ॥