ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ സപ്തത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
സീതാ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പൂര്ണചംദ്രനിഭാനനാ ।
ഹനൂമംതമുവാചേദം ധര്മാര്ഥസഹിതം വചഃ ॥ 1 ॥
അമൃതം വിഷസംസൃഷ്ടം ത്വയാ വാനര ഭാഷിതമ് ।
യച്ച നാന്യമനാ രാമോ യച്ച ശോകപരായണഃ ॥ 2 ॥
ഐശ്വര്യേ വാ സുവിസ്തീര്ണേ വ്യസനേ വാ സുദാരുണേ ।
രജ്ജ്വേവ പുരുഷം ബദ്ധ്വാ കൃതാംതഃ പരികര്ഷതി ॥ 3 ॥
വിധിര്നൂനമസംഹാര്യഃ പ്രാണിനാം പ്ലവഗോത്തമ ।
സൌമിത്രിം മാം ച രാമം ച വ്യസനൈഃ പശ്യ മോഹിതാന് ॥ 4 ॥
ശോകസ്യാസ്യ കദാ പാരം രാഘവോഽധിഗമിഷ്യതി ।
പ്ലവമാനഃ പരിശ്രാംതോ ഹതനൌ സ്സാഗരേ യഥാ ॥ 5 ॥
രാക്ഷസാനാം വധം കൃത്വാ സൂദയിത്വാ ച രാവണമ് ।
ലംകാമുന്മൂലിതാം കൃത്വാ കദാ ദ്രക്ഷ്യതി മാം പതിഃ ॥ 6 ॥
സ വാച്യസ്സംത്വരസ്വേതി യാവദേവ ന പൂര്യതേ ।
അയം സംവത്സരഃ കാലസ്താവദ്ധി മമ ജീവിതമ് ॥ 7 ॥
വര്തതേ ദശമോ മാസോ ദ്വൌ തു ശേഷൌ പ്ലവംഗമ ।
രാവണേന നൃശംസേന സമയോ യഃ കൃതോ മമ ॥ 8 ॥
വിഭീഷണേന ച ഭ്രാത്രാ മമ നിര്യാതനം പ്രതി ।
അനുനീതഃ പ്രയത്നേന ന ച തത്കുരുതേ മതിമ് ॥ 9 ॥
മമ പ്രതിപ്രദാനം ഹി രാവണസ്യ ന രോചതേ ।
രാവണം മാര്ഗതേ സംഖ്യേ മൃത്യുഃ കാലവശം ഗതമ് ॥ 10 ॥
ജ്യേഷ്ഠാ കന്യാ നലാ നാമ വിഭീഷണസുതാ കപേ ।
തയാ മമേദമാഖ്യാതം മാത്രാ പ്രഹിതയാ സ്വയമ് ॥ 11 ॥
അസംശയം ഹരിശ്രേഷ്ഠ ക്ഷിപ്രം മാം പ്രാപ്സ്യതേ പതിഃ ।
അംതരാത്മാ ച മേ ശുദ്ധസ്തസ്മിംശ്ച ബഹവോ ഗുണാഃ ॥ 12 ॥
ഉത്സാഹഃ പൌരുഷം സത്ത്വമാനൃശംസ്യം കൃതജ്ഞതാ ।
വിക്രമശ്ച പ്രഭാവശ്ച സംതി വാനര രാഘവേ ॥ 13 ॥
ചതുര്ദശസഹസ്രാണി രാക്ഷസാനാം ജഘാന യഃ ।
ജനസ്ഥാനേ വിനാ ഭ്രാത്രാ ശത്രുഃ കസ്തസ്യ നോദ്വിജേത് ॥ 14 ॥
ന സ ശക്യസ്തുലയിതും വ്യസനൈഃ പുരുഷര്ഷഭഃ ।
അഹം തസ്യ പ്രഭാവജ്ഞാ ശക്രസ്യേവ പുലോമജാ ॥ 15 ॥
ശരജാലാംശുമാന്ശൂരഃ കപേ രാമദിവാകരഃ ।
ശത്രുരക്ഷോമയം തോയമുപശോഷം നയിഷ്യതി ॥ 16 ॥
ഇതി സംജല്പമാനാം താം രാമാര്ഥേ ശോകകര്ശിതാമ് ।
ആശ്രുസംപൂര്ണനയനാമുവാച വചനം കപിഃ ॥ 17 ॥
ശ്രുത്വൈവ തു വചോ മഹ്യം ക്ഷിപ്രമേഷ്യതി രാഘവഃ ।
ചമൂം പ്രകര്ഷന്മഹതീം ഹര്യൃക്ഷഗണസംകുലാമ് ॥ 18 ॥
അഥവാ മോചയിഷ്യാമി ത്വാമദ്യൈവ വരാനനേ ।
അസ്മാദ്ധുഃഖാദുപാരോഹ മമ പൃഷ്ഠമനിംദിതേ ॥ 19 ॥
ത്വാം ഹി പൃഷ്ഠഗതാം കൃത്വാ സംതരിഷ്യാമി സാഗരമ് ।
ശക്തിരസ്തി ഹി മേ വോഢും ലംകാമപി സരാവണാമ് ॥ 20 ॥
അഹം പ്രസ്രവണസ്ഥായ രാഘവായാദ്യ മൈഥിലി ।
പ്രാപയിഷ്യാമി ശക്രായ ഹവ്യം ഹുതമിവാനലഃ ॥ 21 ॥
ദ്രക്ഷ്യസ്യദ്വൈവ വൈദേഹി രാഘവം സഹലക്ഷ്മണമ് ।
വ്യവസായസമായുക്തം വിഷ്ണും ദൈത്യവധേ യഥാ ॥ 22 ॥
ത്വദ്ദര്ശനകൃതോത്സാഹമാശ്രമസ്ഥം മഹാബലമ് ।
പുരംദരമിവാസീനം നാഗരാജസ്യ മൂര്ധനി ॥ 23 ॥
പൃഷ്ഠമാരോഹ മേ ദേവി മാ വികാംക്ഷസ്വ ശോഭനേ ।
യോഗമന്വിച്ഛ രാമേണ ശശാംകേനേവ രോഹിണീ ॥ 24 ॥
കഥയംതീവ ചംദ്രേണ സൂര്യേണ ച മഹാര്ചിഷാ ।
മത്പൃഷ്ഠമധിരുഹ്യ ത്വം തരാകാശമഹാര്ണവൌ ॥ 25 ॥
ന ഹി മേ സംപ്രയാതസ്യ ത്വാമിതോ നയതോഽംഗനേ ।
അനുഗംതും ഗതിം ശക്താസ്സർവേ ലംകാനിവാസിനഃ ॥ 26 ॥
യഥൈവാഹമിഹ പ്രാപ്തസ്തഥൈവാഹമസംശയഃ ।
യാസ്യാമി പശ്യ വൈദേഹി ത്വാമുദ്യമ്യ വിഹായസമ് ॥ 27 ॥
മൈഥിലീ തു ഹരിശ്രേഷ്ഠാച്ഛ്രുത്വാ വചനമദ്ഭുതമ് ।
ഹര്ഷവിസ്മിതസർവാംഗീ ഹനുമംതമഥാബ്രവീത് ॥ 28 ॥
ഹനുമംദൂരമധ്വാനം കഥം മാം വോഢുമിച്ഛസി ।
തദേവ ഖലു തേ മന്യേ കപിത്വം ഹരിയൂഥപ ॥ 29 ॥
കഥം വാല്പശരീരസ്ത്വം മാമിതോ നേതുമിച്ഛസി ।
സകാശം മാനവേംദ്രസ്യ ഭര്തുര്മേ പ്ലവഗര്ഷഭ ॥ 30 ॥
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ചിംതയാമാസ ലക്ഷ്മീവാന്നവം പരിഭവം കൃതമ് ॥ 31 ॥
ന മേ ജാനാതി സത്ത്വം വാ പ്രഭാവം വാഽസിതേക്ഷണാ ।
തസ്മാത്പശ്യതു വൈദേഹീ യദ്രൂപം മമ കാമതഃ ॥ 32 ॥
ഇതി സംചിംത്യ ഹനുമാംസ്തദാ പ്ലവഗസത്തമഃ ।
ദര്ശയാമാസ വൈദേഹ്യാസ്സ്വരൂപമരിമര്ദനഃ ॥ 33 ॥
സ തസ്മാത്പാദപാദ്ധീമാനാപ്ലുത്യ പ്ലവഗര്ഷഭഃ ।
തതോ വര്ധിതുമാരേഭേ സീതാപ്രത്യയകാരണാത് ॥ 34 ॥
മേരുമംദരസംകാശോ ബഭൌ ദീപ്താനലപ്രഭഃ ।
അഗ്രതോ വ്യവതസ്ഥേ ച സീതായാ വാനരോത്തമഃ ॥ 35 ॥
ഹരിഃ പർവതസംകാശസ്താമ്രവക്ത്രോ മഹാബലഃ ।
വജ്രദംഷ്ട്രനഖോ ഭീമോ വൈദേഹീമിദമബ്രവീത് ॥ 36 ॥
സപർവതവനോദ്ദേശാം സാട്ടപ്രാകാരതോരണാമ് ।
ലംകാമിമാം സനാഥാം വാ നയിതും ശക്തിരസ്തി മേ ॥ 37 ॥
തദവസ്ഥാപ്യതാം ബുദ്ധിരലം ദേവി വികാംക്ഷയാ ।
വിശോകം കുരു വൈദേഹി രാഘവം സഹലക്ഷ്മണമ് ॥ 38 ॥
തം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമസംകാശമുവാച ജനകാത്മജാ ।
പദ്മപത്രവിശാലാക്ഷീ മാരുതസ്യൌരസം സുതമ് ॥ 39 ॥
തവ സത്ത്വം ബലം ചൈവ വിജാനാമി മഹാകപേ ।
വായോരിവ ഗതിം ചൈവ തേജശ്ചാഗ്നേരിവാദ്ഭുതമ് ॥ 40 ॥
പ്രാകൃതോഽന്യഃ കഥം ചേമാം ഭൂമിമാഗംതുമര്ഹതി ।
ഉദധേരപ്രമേയസ്യ പാരം വാനരപുംഗവ ॥ 41 ॥
ജാനാമി ഗമനേ ശക്തിം നയനേ ചാപി തേ മമ ।
അവശ്യം സംപ്രധാര്യാശു കാര്യസിദ്ധിര്മഹാത്മനഃ ॥ 42 ॥
അയുക്തം തു കപിശ്രേഷ്ഠ മമ ഗംതും ത്വയാഽനഘ ।
വായുവേഗസവേഗസ്യ വേഗോ മാം മോഹയേത്തവ ॥ 43 ॥
അഹമാകാശമാപന്നാ ഹ്യുപര്യുപരി സാഗരമ് ।
പ്രപതേയം ഹി തേ പൃഷ്ഠാദ്ഭയാദ്വേഗേവ ഗച്ഛതഃ ॥ 44 ॥
പതിതാ സാഗരേ ചാഹം തിമിനക്രഝഷാകുലേ ।
ഭവേയമാശു വിവശാ യാദസാമന്നമുത്തമമ് ॥ 45 ॥
ന ച ശക്ഷ്യേ ത്വയാ സാര്ധം ഗംതും ശത്രുവിനാശന ।
കലത്രവതി സംദേഹസ്ത്വയ്യപി സ്യാദസംശയഃ ॥ 46 ॥
ഹ്രിയമാണാം തു മാം ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസാ ഭീമവിക്രമാഃ ।
അനുഗച്ഛേയുരാദിഷ്ടാ രാവണേന ദുരാത്മനാ ॥ 47 ॥
തൈസ്ത്വം പരിവൃതശ്ശൂരൈശ്ശൂലമുദ്ഗരപാണിഭിഃ ।
ഭവേസ്ത്വം സംശയം പ്രാപ്തോ മയാ വീര കലത്രവാന് ॥ 48 ॥
സായുധാ ബഹവോ വ്യോമ്നി രാക്ഷസാസ്ത്വം നിരായുധഃ ।
കഥം ശക്ഷ്യസി സംയാതും മാം ചൈവ പരിരക്ഷിതുമ് ॥ 49 ॥
യുധ്യമാനസ്യ രക്ഷോഭിസ്തവ തൈഃ ക്രൂരകര്മഭിഃ ।
പ്രപതേയം ഹി തേ പൃഷ്ഠാദ്ഭയാര്താ കപിസത്തമ ॥ 50 ॥
അഥ രക്ഷാംസി ഭീമാനി മഹാംതി ബലവംതി ച ।
കഥംചിത്സാംപരായേ ത്വാം ജയേയുഃ കപിസത്തമ ॥ 51 ॥
അഥവാ യുധ്യമാനസ്യ പതേയം വിമുഖസ്യ തേ ।
പതിതാം ച ഗൃഹീത്വാ മാം നയേയുഃ പാപരാക്ഷസാഃ ॥ 52 ॥
മാം വാ ഹരേയുസ്ത്വദ്ധസ്താദ്വിശസേയുരഥാപി വാ ।
അവ്യവസ്ഥൌ ഹി ദൃശ്യേതേ യുദ്ധേ ജയപരാജയൌ ॥ 53 ॥
അഹം വാപി വിപദ്യേയം രക്ഷോഭിരഭിതര്ജിതാ ।
ത്വത്പ്രയത്നോ ഹരിശ്രേഷ്ഠ ഭവേന്നിഷ്ഫല ഏവ തു ॥ 54 ॥
കാമം ത്വമസി പര്യാപ്തോ നിഹംതും സർവരാക്ഷസാന് ।
രാഘവസ്യ യശോ ഹീയേത്ത്വയാ ശസ്തൈസ്തു രാക്ഷസൈഃ ॥ 55 ॥
അഥവാഽദായ രക്ഷാംസി ന്യസേയുസ്സമ്വൃതേ ഹി മാമ് ।
യത്ര തേ നാഭിജാനീയുര്ഹരയോ നാപി രാഘവൌ ॥ 56 ॥
ആരംഭസ്തു മദര്ഥോഽയം തതസ്തവ നിരര്ഥകഃ ।
ത്വയാ ഹി സഹ രാമസ്യ മഹാനാഗമനേ ഗുണഃ ॥ 57 ॥
മയി ജീവിതമായത്തം രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഭ്രാത്രൂണാം ച മഹാബാഹോ തവ രാജകുലസ്യ ച ॥ 58 ॥
തൌ നിരാശൌ മദര്ഥം തു ശോകസംതാപകര്ശിതൌ ।
സഹ സർവര്ക്ഷഹരിഭിസ്ത്യക്ഷ്യതഃ പ്രാണസംഗ്രഹമ് ॥ 59 ॥
ഭര്തുര്ഭക്തിം പുരസ്കൃത്യ രാമാദന്യസ്യ വാനര ।
ന സ്പൃശാമി ശരീരം തു പുംസോ വാനരപുംഗവ ॥ 60 ॥
യദഹം ഗാത്രസംസ്പര്ശം രാവണസ്യ ബലാദ്ഗതാ ।
അനീശാ കിം കരിഷ്യാമി വിനാഥാ വിവശാ സതീ ॥ 61 ॥
യദി രാമോ ദശഗ്രീവമിഹ ഹത്ത്വാ സബാംധവമ് ।
മാമിതോ ഗൃഹ്യ ഗച്ഛേത തത്തസ്യ സദൃശം ഭവേത് ॥ 62 ॥
ശ്രുതാ ഹി ദൃഷ്ടാശ്ച മയാ പരാക്രമാ മഹാത്മനസ്തസ്യ രണാവമര്ദിനഃ ।
ന ദേവഗംധർവഭുജംഗരാക്ഷസാ ഭവംതി രാമേണ സമാ ഹി സംയുഗേ ॥ 63 ॥
സമീക്ഷ്യ തം സംയതി ചിത്രകാര്മുകം മഹാബലം വാസവതുല്യവിക്രമമ് ।
സലക്ഷ്മണം കോ വിഷഹേത രാഘവം ഹുതാശനം ദീപ്തമിവാനിലേരിതമ് ॥ 64 ॥
സലക്ഷ്മണം രാഘവമാജിമര്ദനം ദിശാഗജം മത്തമിവ വ്യവസ്ഥിതമ് ।
സഹേത കോ വാനരമുഖ്യ സംയുഗേ യുഗാംതസൂര്യപ്രതിമം ശരാര്ചിഷമ് ॥ 65 ॥
സ മേ ഹരിശ്രേഷ്ഠ സലക്ഷ്മണം പതിം സയൂഥപം ക്ഷിപ്രമിഹോപപാദയ ।
ചിരായ രാമം പ്രതി ശോകകര്ശിതാം കുരുഷ്വ മാം വാനരമുഖ്യ ഹര്ഷിതാമ് ॥ 66 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ സപ്തത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
