శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ద్వాధికశతతమస్సర్గః ।
శక్త్యావినిహతందృష్టవారావణేనబలీయసా ।
లక్ష్మణంసమరేశూరంరూధిరౌఘపరిప్లుతమ్ ॥ 1 ॥
స దత్త్వాతుములంయుద్ధంరావణస్యదురాత్మనః ।
విసృజన్నేవబాణౌఘాన్ సుషేణమిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
ఏషరావణవీర్యేణలక్ష్మణఃపతితోభువిః ।
సర్పవచ్చేష్టతేవీరోభూమౌశోకముదిరీయన్ ॥ 3 ॥
శోణితార్ద్రమిమంవీరంప్రాణైఃప్రియతరంమమ ।
పశ్యతోమమకాశక్తిర్యోద్ధుంపర్యాకులాత్మనః ॥ 4 ॥
అ యం స సమరశ్లాఘీభ్రాతామేశుభలక్షణః ।
యదిపంచత్వమాపన్నఃప్రాణైర్మేకింసుఖేనవా ॥ 5 ॥
లజ్జతీవహివీర్యంభ్రశ్యతీవకరాద్ధనుః ।
సాయకావ్యవసీదంతిదృష్టిర్భాష్పవశంగతా ॥ 6 ॥
అవసీదంతిగాత్రాణిస్వప్నయానేనృణామివ ।
చింతామేవర్తతేతీవ్రాముమూర్షాపి చ జాయతే ॥ 7 ॥
భ్రాతరంనిహతందృష్టవారావణేనదురాత్మనా ।
విష్టనంతంతుదుఃఖార్తంమర్మణ్యభిహతంభృశమ్ ॥ 8 ॥
రాఘవోభ్రాతరందృష్టవాప్రియంప్రాణంబహిశ్చరమ్ ।
దుఃఖేనమహతావిష్టోధ్యానశోకపరాయణః ॥ 9 ॥
పరంవిషాదమాపన్నోవిలలాపాకులేంద్రియః ।
భ్రాతరంనిహతందృష్టవాలక్ష్మణంరణపాంసుషు ॥ 10 ॥
విజయోఽపిహిమేశూర న ప్రియాయోపకల్పతే ।
అచక్షుర్విషయశ్చంద్రఃకాంప్రీతింజనయిష్యతి ॥ 11 ॥
కింమేయుద్ధేనకింప్రాణైర్యుద్ధకార్యం న విద్యతే ।
యత్రాయంనిహతశ్శేతేరణమూర్ధనిలక్ష్మణః ॥ 12 ॥
యథైవమాంవనంయాంతమనుయాతిమహాద్యుతిః ।
అహమప్యుపయాస్యామితథైవైనంయమక్షయమ్ ॥ 13 ॥
ఇష్టబంధుజనోనిత్యంమాం స నిత్యమనువ్రతః ।
ఇమామవస్థాంగమితోరాక్షసైఃకూటయోధిభిః ॥ 14 ॥
దేశేదేశేకలత్రాణిదేశేదేశే చ బాందవాః ।
తంతుదేశం న పశ్యామియత్రభ్రాతాసహోదరః ॥ 15 ॥
ఇత్యేవంవిలపంతంతంశోకవిహ్వలితేద్రనియమ్ ।
వివేష్టమానంకరుణమచ్ఛవసంతంపునఃపునః ॥ 16 ॥
రామమాశ్వాసయనవీరసుషేనోవాక్యమబ్రవీత కినురాజ్యేనదుర్ధర్షలక్ష్మణేనవినామమ ।
కథంవక్ష్యామ్యహంత్వంబాంసుమిత్రాంపుత్రవత్సలామ్ ॥ 17 ॥
న మృథోయంమహాబాహో లక్ష్మణోలక్షమివర్ధనః ।
న చాస్యవిక్రతంవక్త్రానాపిశస్వాసం న నిష్ప్రభమ్ ॥ 18 ॥
సుప్రభంసుప్రసన్నం చ ముఖమస్యనిరీక్ష్యతామ్ ॥ 19 ॥
పద్మపత్రతలౌహస్తౌసుప్రసన్నే చ లోచనే ।
ఐ వం న విద్యతేరూపంగతాసూనాంవిశంపతే ॥ 20 ॥
మావిషాదంమృకృథావీరసప్రాణోఽయమరిందమ ।
ఆ ఖ్యాసతితుప్రసుప్తస్యస్రస్తగాత్రస్యభూతలే ॥ 21 ॥
సోచ్ఛవాసంహృదయంవీరకంపమానంముహుర్ముహుః ।
ఏవముక్త్వామహాప్రాజ్ఞఃసుషేణోరాఘవంవచః ॥ 22 ॥
సమీపస్థమువాచేదంహనూమంతంమహాకపిమ్ ।
సౌమ్య శీఘ్రమితోగత్వాశైలమౌషధిపర్వతమ్ ॥ 23 ॥
పూర్వంతుకథితోయోఽసౌవీర జాంబవతాశుభః ।
దక్షిణేశిఖరేజాతామోషధిమానయ ॥ 24 ॥
సవర్ణకరణీంనామ్నాసావర్ణ్యకరణీంతథా ।
సంజీవకరణీంవీరసంధానీం చ మహౌషధీమ్ ॥ 25 ॥
సంజీవనార్ధంవీరస్యలక్ష్మణస్యమహాత్మనః ।
ఇత్యేవముక్తోహనుమాన్గత్వాచౌషథిపర్వతమ్ ॥ 26 ॥
చింతామభ్యగమఛ్రచీమానజానం స్తా మహౌషధీః ।
తస్యబుద్ధిః సముత్పన్నామారుతేరమితౌజసః ॥ 27 ॥
ఇదమేవగమిష్యామిగృహీత్వాశిఖరంగిరేః ।
అస్మింస్తుశిఖరేజాతామోషధింతాంసుఖావహామ్ ॥ 28 ॥
ప్రతర్కేణావగచ్ఛామిసుషేణోహ్యవమబ్రవీత్ ।
అగృహ్యయదిగచ్ఛామివిశల్యకరణీమహమ్ ॥ 29 ॥
కాలాత్యయేనదోషఃస్యాద్వైక్లబ్యం చ మహద్భవేత్ ।
ఇతిసంచింత్యహనూమాన్గత్వాక్షిప్రంమహాబలః ॥ 30 ॥
ఆసాద్యపర్వతశ్రేష్ఠంప్రక్రమ్యగిరేశ్శిరః ।
ఫుల్లనానాతరుగణంసముత్పాట్యమహాబలః ॥ 31 ॥
గృహీత్వాహరిశార్దూలోహస్తాభ్యాంసమతోలయత్ ।
సనీలమివజీమూతంతోయపూర్ణంనభస్తలాత్ ॥ 32 ॥
ఉత్పపాతగృహీత్వాతుహనూమాన్ శిఖరంగిరేః ।
సమాగమ్యమహావేగఃసంన్యస్యశిఖరంగిరేః ॥ 33 ॥
విశ్రమ్యకించిద్ధనుమాన్సుషేణమిదమబ్రవీత్ ।
ఓషధీర్నావగచ్ఛామితాఅహంహరిపుంగవ ॥ 34 ॥
తదిదంశిఖరంకృత్స్నంగిరేస్తస్యాహృతంమయా ।
ఏవంకథయమానంతుప్రశస్యపవనాత్మజమ్ ॥ 35 ॥
సుషేణోవానరశ్రేష్ఠోజగ్రాహోత్పాట్యచౌషధీః ।
విస్మితాస్తుబభూవుస్తేసర్వేవానరపుంగవాః ॥ 36 ॥
దృష్టవాహనూమతఃకర్మసురైరపిసుదుష్కరమ్ ।
తతఃసంక్షోదయిత్వాతామోషధింవానరోత్తమః ॥ 37 ॥
లక్ష్మణస్యదదౌనస్తస్సుషేణస్సుమహాద్యుతిః ।
విశల్యస్ససమాఘ్రాయలక్ష్మణఃపరవీరహా ॥ 38 ॥
విశల్యోవిరుజశ్శీఘ్రముదతిష్ఠన్మహీతలాత్ ।
తముత్థితంతుహరయోభూతలాత్ప్రేక్ష్యలక్ష్మణమ్ ॥ 39 ॥
సాధుసావధితిసుప్రీతాలక్ష్మణంప్రత్యపూజయన్ ।
ఏహ్యేహీత్యబ్రవీద్రామోలక్ష్మణంపరవీరహా ॥ 40 ॥
సస్వజేస్నేహగాఢం చ బాష్పపర్యాకులేక్షణః ।
బ్రవీచ్ఛపరిష్వజ్యసౌమిత్రింరాఘవస్తదా ॥ 41 ॥
దిష్ట్యాత్వాంవీరపశ్యామిమరణాత్పునరాగతమ్ ।
న హిమేజీవితేనార్థస్సీతయావిజయనేవా ॥ 42 ॥
కోహిమేవదతేనార్ధస్త్వయిపంచత్వమాగతే ।
ఇత్యేవంవదతస్తస్యరాఘవస్యమహాత్మనః ॥ 43 ॥
భిన్నశ్శిథిలయావాచాలక్ష్మణోవాక్యమబ్రవీత్ ।
తాంప్రతిజ్ఞాంప్రతిజ్ఞాయపురాసత్యపరాక్రమ ॥ 44 ॥
లఘుఃకశ్చిదివాసత్త్వోనైవంవక్తుమిహార్హసి ।
న హిప్రతిజ్ఞాంకుర్వంతివితథాంసత్యవాదినః ॥ 45 ॥
లక్షణంహిమహత్త్వస్యప్రతిజ్ఞాపరిపాలనమ్ ।
నైరాశ్యముపగంతుం చ నాలంతేమత్కృతేఽనఘ ॥ 46 ॥
వధేనరావణస్యాద్యప్రతిజ్ఞామనుపాలయ ।
నజీవన్యాస్యతేశత్రుస్తవబాణపథంగతః ॥ 47 ॥
నర్దతస్తీక్షణదంష్ట్రస్యసింహస్యేవమహాగజః ।
అహంతువధమిచ్ఛామిశీఘ్రమస్యదురాత్మనః ॥ 48 ॥
యావదస్తం న యాత్యేషకృతకర్మాదివాకరః ।
యదివధమిచ్ఛసిరావణస్యసంఖ్యేయది చ కృతాంహితవేచ్ఛసిప్రతిజ్ఞామ్ ।
యదితవరాజసుతాభిలాషఆర్యకురు చ వచోమమశీఘ్రమద్యవీర ॥ 49 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ద్వాధికశతతమస్సర్గః ॥
