ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ശക്ത്യാവിനിഹതംദൃഷ്ടവാരാവണേനബലീയസാ ।
ലക്ഷ്മണംസമരേശൂരംരൂധിരൌഘപരിപ്ലുതമ് ॥ 1 ॥
സ ദത്ത്വാതുമുലംയുദ്ധംരാവണസ്യദുരാത്മനഃ ।
വിസൃജന്നേവബാണൌഘാന് സുഷേണമിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
ഏഷരാവണവീര്യേണലക്ഷ്മണഃപതിതോഭുവിഃ ।
സര്പവച്ചേഷ്ടതേവീരോഭൂമൌശോകമുദിരീയന് ॥ 3 ॥
ശോണിതാര്ദ്രമിമംവീരംപ്രാണൈഃപ്രിയതരംമമ ।
പശ്യതോമമകാശക്തിര്യോദ്ധുംപര്യാകുലാത്മനഃ ॥ 4 ॥
അ യം സ സമരശ്ലാഘീഭ്രാതാമേശുഭലക്ഷണഃ ।
യദിപംചത്വമാപന്നഃപ്രാണൈര്മേകിംസുഖേനവാ ॥ 5 ॥
ലജ്ജതീവഹിവീര്യംഭ്രശ്യതീവകരാദ്ധനുഃ ।
സായകാവ്യവസീദംതിദൃഷ്ടിര്ഭാഷ്പവശംഗതാ ॥ 6 ॥
അവസീദംതിഗാത്രാണിസ്വപ്നയാനേനൃണാമിവ ।
ചിംതാമേവര്തതേതീവ്രാമുമൂര്ഷാപി ച ജായതേ ॥ 7 ॥
ഭ്രാതരംനിഹതംദൃഷ്ടവാരാവണേനദുരാത്മനാ ।
വിഷ്ടനംതംതുദുഃഖാര്തംമര്മണ്യഭിഹതംഭൃശമ് ॥ 8 ॥
രാഘവോഭ്രാതരംദൃഷ്ടവാപ്രിയംപ്രാണംബഹിശ്ചരമ് ।
ദുഃഖേനമഹതാവിഷ്ടോധ്യാനശോകപരായണഃ ॥ 9 ॥
പരംവിഷാദമാപന്നോവിലലാപാകുലേംദ്രിയഃ ।
ഭ്രാതരംനിഹതംദൃഷ്ടവാലക്ഷ്മണംരണപാംസുഷു ॥ 10 ॥
വിജയോഽപിഹിമേശൂര ന പ്രിയായോപകല്പതേ ।
അചക്ഷുർവിഷയശ്ചംദ്രഃകാംപ്രീതിംജനയിഷ്യതി ॥ 11 ॥
കിംമേയുദ്ധേനകിംപ്രാണൈര്യുദ്ധകാര്യം ന വിദ്യതേ ।
യത്രായംനിഹതശ്ശേതേരണമൂര്ധനിലക്ഷ്മണഃ ॥ 12 ॥
യഥൈവമാംവനംയാംതമനുയാതിമഹാദ്യുതിഃ ।
അഹമപ്യുപയാസ്യാമിതഥൈവൈനംയമക്ഷയമ് ॥ 13 ॥
ഇഷ്ടബംധുജനോനിത്യംമാം സ നിത്യമനുവ്രതഃ ।
ഇമാമവസ്ഥാംഗമിതോരാക്ഷസൈഃകൂടയോധിഭിഃ ॥ 14 ॥
ദേശേദേശേകലത്രാണിദേശേദേശേ ച ബാംദവാഃ ।
തംതുദേശം ന പശ്യാമിയത്രഭ്രാതാസഹോദരഃ ॥ 15 ॥
ഇത്യേവംവിലപംതംതംശോകവിഹ്വലിതേദ്രനിയമ് ।
വിവേഷ്ടമാനംകരുണമച്ഛവസംതംപുനഃപുനഃ ॥ 16 ॥
രാമമാശ്വാസയനവീരസുഷേനോവാക്യമബ്രവീത കിനുരാജ്യേനദുര്ധര്ഷലക്ഷ്മണേനവിനാമമ ।
കഥംവക്ഷ്യാമ്യഹംത്വംബാംസുമിത്രാംപുത്രവത്സലാമ് ॥ 17 ॥
ന മൃഥോയംമഹാബാഹോ ലക്ഷ്മണോലക്ഷമിവര്ധനഃ ।
ന ചാസ്യവിക്രതംവക്ത്രാനാപിശസ്വാസം ന നിഷ്പ്രഭമ് ॥ 18 ॥
സുപ്രഭംസുപ്രസന്നം ച മുഖമസ്യനിരീക്ഷ്യതാമ് ॥ 19 ॥
പദ്മപത്രതലൌഹസ്തൌസുപ്രസന്നേ ച ലോചനേ ।
ഐ വം ന വിദ്യതേരൂപംഗതാസൂനാംവിശംപതേ ॥ 20 ॥
മാവിഷാദംമൃകൃഥാവീരസപ്രാണോഽയമരിംദമ ।
ആ ഖ്യാസതിതുപ്രസുപ്തസ്യസ്രസ്തഗാത്രസ്യഭൂതലേ ॥ 21 ॥
സോച്ഛവാസംഹൃദയംവീരകംപമാനംമുഹുര്മുഹുഃ ।
ഏവമുക്ത്വാമഹാപ്രാജ്ഞഃസുഷേണോരാഘവംവചഃ ॥ 22 ॥
സമീപസ്ഥമുവാചേദംഹനൂമംതംമഹാകപിമ് ।
സൌമ്യ ശീഘ്രമിതോഗത്വാശൈലമൌഷധിപർവതമ് ॥ 23 ॥
പൂർവംതുകഥിതോയോഽസൌവീര ജാംബവതാശുഭഃ ।
ദക്ഷിണേശിഖരേജാതാമോഷധിമാനയ ॥ 24 ॥
സവര്ണകരണീംനാമ്നാസാവര്ണ്യകരണീംതഥാ ।
സംജീവകരണീംവീരസംധാനീം ച മഹൌഷധീമ് ॥ 25 ॥
സംജീവനാര്ധംവീരസ്യലക്ഷ്മണസ്യമഹാത്മനഃ ।
ഇത്യേവമുക്തോഹനുമാന്ഗത്വാചൌഷഥിപർവതമ് ॥ 26 ॥
ചിംതാമഭ്യഗമഛ്രചീമാനജാനം സ്താ മഹൌഷധീഃ ।
തസ്യബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാമാരുതേരമിതൌജസഃ ॥ 27 ॥
ഇദമേവഗമിഷ്യാമിഗൃഹീത്വാശിഖരംഗിരേഃ ।
അസ്മിംസ്തുശിഖരേജാതാമോഷധിംതാംസുഖാവഹാമ് ॥ 28 ॥
പ്രതര്കേണാവഗച്ഛാമിസുഷേണോഹ്യവമബ്രവീത് ।
അഗൃഹ്യയദിഗച്ഛാമിവിശല്യകരണീമഹമ് ॥ 29 ॥
കാലാത്യയേനദോഷഃസ്യാദ്വൈക്ലബ്യം ച മഹദ്ഭവേത് ।
ഇതിസംചിംത്യഹനൂമാന്ഗത്വാക്ഷിപ്രംമഹാബലഃ ॥ 30 ॥
ആസാദ്യപർവതശ്രേഷ്ഠംപ്രക്രമ്യഗിരേശ്ശിരഃ ।
ഫുല്ലനാനാതരുഗണംസമുത്പാട്യമഹാബലഃ ॥ 31 ॥
ഗൃഹീത്വാഹരിശാര്ദൂലോഹസ്താഭ്യാംസമതോലയത് ।
സനീലമിവജീമൂതംതോയപൂര്ണംനഭസ്തലാത് ॥ 32 ॥
ഉത്പപാതഗൃഹീത്വാതുഹനൂമാന് ശിഖരംഗിരേഃ ।
സമാഗമ്യമഹാവേഗഃസംന്യസ്യശിഖരംഗിരേഃ ॥ 33 ॥
വിശ്രമ്യകിംചിദ്ധനുമാന്സുഷേണമിദമബ്രവീത് ।
ഓഷധീര്നാവഗച്ഛാമിതാഅഹംഹരിപുംഗവ ॥ 34 ॥
തദിദംശിഖരംകൃത്സ്നംഗിരേസ്തസ്യാഹൃതംമയാ ।
ഏവംകഥയമാനംതുപ്രശസ്യപവനാത്മജമ് ॥ 35 ॥
സുഷേണോവാനരശ്രേഷ്ഠോജഗ്രാഹോത്പാട്യചൌഷധീഃ ।
വിസ്മിതാസ്തുബഭൂവുസ്തേസർവേവാനരപുംഗവാഃ ॥ 36 ॥
ദൃഷ്ടവാഹനൂമതഃകര്മസുരൈരപിസുദുഷ്കരമ് ।
തതഃസംക്ഷോദയിത്വാതാമോഷധിംവാനരോത്തമഃ ॥ 37 ॥
ലക്ഷ്മണസ്യദദൌനസ്തസ്സുഷേണസ്സുമഹാദ്യുതിഃ ।
വിശല്യസ്സസമാഘ്രായലക്ഷ്മണഃപരവീരഹാ ॥ 38 ॥
വിശല്യോവിരുജശ്ശീഘ്രമുദതിഷ്ഠന്മഹീതലാത് ।
തമുത്ഥിതംതുഹരയോഭൂതലാത്പ്രേക്ഷ്യലക്ഷ്മണമ് ॥ 39 ॥
സാധുസാവധിതിസുപ്രീതാലക്ഷ്മണംപ്രത്യപൂജയന് ।
ഏഹ്യേഹീത്യബ്രവീദ്രാമോലക്ഷ്മണംപരവീരഹാ ॥ 40 ॥
സസ്വജേസ്നേഹഗാഢം ച ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണഃ ।
ബ്രവീച്ഛപരിഷ്വജ്യസൌമിത്രിംരാഘവസ്തദാ ॥ 41 ॥
ദിഷ്ട്യാത്വാംവീരപശ്യാമിമരണാത്പുനരാഗതമ് ।
ന ഹിമേജീവിതേനാര്ഥസ്സീതയാവിജയനേവാ ॥ 42 ॥
കോഹിമേവദതേനാര്ധസ്ത്വയിപംചത്വമാഗതേ ।
ഇത്യേവംവദതസ്തസ്യരാഘവസ്യമഹാത്മനഃ ॥ 43 ॥
ഭിന്നശ്ശിഥിലയാവാചാലക്ഷ്മണോവാക്യമബ്രവീത് ।
താംപ്രതിജ്ഞാംപ്രതിജ്ഞായപുരാസത്യപരാക്രമ ॥ 44 ॥
ലഘുഃകശ്ചിദിവാസത്ത്വോനൈവംവക്തുമിഹാര്ഹസി ।
ന ഹിപ്രതിജ്ഞാംകുർവംതിവിതഥാംസത്യവാദിനഃ ॥ 45 ॥
ലക്ഷണംഹിമഹത്ത്വസ്യപ്രതിജ്ഞാപരിപാലനമ് ।
നൈരാശ്യമുപഗംതും ച നാലംതേമത്കൃതേഽനഘ ॥ 46 ॥
വധേനരാവണസ്യാദ്യപ്രതിജ്ഞാമനുപാലയ ।
നജീവന്യാസ്യതേശത്രുസ്തവബാണപഥംഗതഃ ॥ 47 ॥
നര്ദതസ്തീക്ഷണദംഷ്ട്രസ്യസിംഹസ്യേവമഹാഗജഃ ।
അഹംതുവധമിച്ഛാമിശീഘ്രമസ്യദുരാത്മനഃ ॥ 48 ॥
യാവദസ്തം ന യാത്യേഷകൃതകര്മാദിവാകരഃ ।
യദിവധമിച്ഛസിരാവണസ്യസംഖ്യേയദി ച കൃതാംഹിതവേച്ഛസിപ്രതിജ്ഞാമ് ।
യദിതവരാജസുതാഭിലാഷആര്യകുരു ച വചോമമശീഘ്രമദ്യവീര ॥ 49 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ദ്വാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
