શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચતુઃપંચાશસ્સર્ગઃ ।
સ્વબલસ્ય ચ ઘાતેન અંગદસ્ય બલેન ચ ।
રાષસઃ ક્રોધમાવિષ્ટો વજ્રદંષ્ટ્રો મહાબલઃ ॥ 1 ॥
વિષ્પાર્યચધનુર્ઘોરંશક્રાશનિસમસ્વનમ્ ।
વાનરાણામનીકાનિપ્રાકિરચ્છરવૃષ્ટિભિઃ ॥ 2 ॥
રાક્ષસાશ્ચાપિમુખ્યાસ્તેરથેષુસમવસ્થિતાઃ ।
નાનાપ્રહરણાશ્શૂરાઃપ્રાયુધ્યંતસ્તદારણે ॥ 3 ॥
વાનરાણાંચશૂરાયેતેસર્વેપ્લવગર્ષભાઃ ।
આયુધ્યંતશિલાહસ્તાસ્સમવેતાસ્સમંતતઃ ॥ 4 ॥
તત્રાયુધસહસ્રાણિતસ્મિન્નાયોધનેભૃશમ્ ।
રાક્ષસાઃકપિમુખ્યેષુપાતયાંચક્રિરેતદા ॥ 5 ॥
વાનરાશ્ચાપિરક્ષસ્સુગિરવૃક્ષાન્મહાશિલાઃ ।
પ્રવીરાઃપાતયામાસુર્મત્તમાતંગસન્નિભાઃ ॥ 6 ॥
શૂરાણાંયુદ્યમાનાનાંસમરેષ્ન્વિવર્તિનામ્ ।
તદ્રાક્ષસગણાનાંચસુયુદ્ધંસમવર્તત ॥ 7 ॥
પ્રભિન્નશિરસઃકેચિછચિન્નૈઃપાદૈશ્ચબાહુભિઃ ।
શસ્સ્રૈરર્દિતદેહાભ્યરુધિરેણસમુક્ષિતાઃ ॥ 8 ॥
હરયો રાક્ષસાશ્ચૈન શેરતે ગાં સમાશ્રિતાઃ ।
કંકગૃધ્રાબલાઢ્યશ્ચ ગોમાયુકુલસંકુલાઃ ॥ 9 ॥
કબંધાનિસમુત્પેતુર્ભીમાણાંભીષણાનિવૈ ।
ભુજપાણિશિરશ્છિન્નકાયાશ્ચભૂતલે ॥ 10 ॥
વાનરારાક્ષસાશ્ચાપિનિપેતુસ્તત્રવૈરણે ।
તતોવાનરસૈન્યેનહન્યમાનંનિશાચરમ્ ॥ 11 ॥
પ્રાભજ્યતબલંસર્વંવજ્રદંષ્ટ્રસ્યપશ્યતઃ ।
રાક્ષસાન્ભયવિત્રસ્તાન્હન્યમાનાન્ પ્લવંગમૈઃ ॥ 12 ॥
દૃષ્ટવાસરોષતામ્રાક્ષોવજ્રદંષ્ટ્રઃપ્રતાપવાન્ ।
પ્રવિવેશધનુષ્પાણિસ્ત્રાસયન્હરિવાહિનીમ્ ॥ 13 ॥
શરૈર્વિદારયામાસકંકપત્રૈરજિહ્મગૈઃ ।
બિભેદવાનરાંસ્તત્રસપ્તાષ્ટૌનવપંચચ ॥ 14 ॥
વિવ્યાધપરમક્રુદ્ધોવજ્રદંષ્ટ્રઃપ્રતાપવાન્ ।
ત્રસ્તાઃસર્વેહરિગણાઃશરૈઃસંકૃત્તકંદરાઃ ॥ 15 ॥
અંગદંસંપ્રધાવંતિપ્રજાપતિમિવપ્રજાઃ ।
તતોહરિગણાન્ ભગ્નાન્ દૃષ્ટવાવાલિસુતસ્તદા ॥ 16 ॥
ક્રોધેનવજ્રદંષ્ટ્રંતમુદીક્ષંતમુદૈક્ષત ।
વજ્રદંષ્ટ્રોઽંગદશ્ચોભૌસંગતૌહરિરાક્ષસૌ ॥ 17 ॥
ચેરતુઃપરમક્રુદ્ધૌહરિમત્તગજાવિવ ।
તતશ્શતસહસ્રેણહરિપુત્રંમહાબલઃ ॥ 18 ॥
જઘાનમર્મદેશેષુમાતંગમિવતોમરૈઃ ।
રુધિરોક્ષિતસર્વાંગોવાલિસૂનુર્મહાબલઃ ॥ 19 ॥
ચિક્ષેપવજ્રદંષ્ટ્રાયવૃક્ષંભીમપરાક્રમઃ ।
દૃષ્ટાપતંતંતંવૃક્ષમસંભ્રાંતશ્ચરાક્ષસઃ ॥ 20 ॥
ચિચ્છેદબહુધાસોઽપિમથિતઃપ્રાદતદ્ભુવિ ।
તંદૃષ્ટવાવજ્રદંષ્ટ્રસ્યવિક્રમંપ્લવગર્ષભ ॥ 21 ॥
પ્રગૃહ્યવિપુલંશૈલંચિક્ષેપચનનાદચ ।
સમાપતંતંદૃષ્ટવાસરથાદાપ્લુત્યવીર્યવાન્ ॥ 22 ॥
ગદાપાણિરસંભ્રાંતઃપૃથિવ્યાંસમતિષ્ઠત ।
સાંગદેનગદાક્ષિપ્તાગત્વાતુરણમૂર્ધનિ ॥ 23 ॥
સચક્રકૂબરંસાશ્વંપ્રમમાથરથંતદા ।
તતોઽન્યચ્છિખરંગૃહ્યવિપુલંદ્રુમભૂષિતમ્ ॥ 24 ॥
વજ્રદંષ્ટ્રસ્યશિરસિપાતયામાસસાઽંગદઃ ।
અભવચ્છોણિતોદ્ગારીવજ્રદંષ્ટ્રસ્સમૂર્છિતઃ ॥ 25 ॥
મુહૂર્તમભવન્મૂઢોગદામાલિઙ્ ગ્યનિશ્શ્વસન્ ।
સંલબ્દસંજ્ઞોગદયાવાલિપુત્રમવસ્થિતમ્ ॥ 26 ॥
જઘાનપરમક્રુદ્ધોવક્ષોદેશેનિશાચરઃ ।
ગદાંત્યક્ત્વાતતસ્તત્રમુષ્ટિયુદ્ધમવર્તત ॥ 27 ॥
અન્યોન્યંજઘ્નતુસ્તત્રતાવુભૌહરિરાક્ષસૌ ।
રુધિરોદ્ગારિણૌતૌતુપ્રહારૈર્જનિતશ્રમૌ ॥ 28 ॥
બભૂવતુસ્સુવિક્રાંતાવંગારકબુધાવિવ ।
તતઃપરમતેજસ્વીઅંગદઃપ્લવગર્ષભઃ ॥ 29 ॥
ઉત્પાટ્યવૃક્ષંસ્થિતવાન્ બહુપુષ્પફલાંચિતમ્ ।
જગ્રાહચાર્ષભંચર્મખડગંચવિપુલંશુભમ્ ॥ 30 ॥
કિંકિણાજાલસંછન્નંચર્મણાચપરિષ્કૃતમ્ ।
ચિત્રાંશ્ચરુચિરાન્માર્ગાંશ્ચેરતુઃકપિરાક્ષસૌ ॥ 31 ॥
જઘ્નતુશ્ચતદાન્યોન્યંનિર્દયંજયકાઙ્ ક્ષિણૌ ।
વ્રણૈસ્સાસ્ત્રૈરશોભેતાંપુષ્પિતાવિવકિંશુકૌ ॥ 32 ॥
યુધ્યમાનૌ પરિશ્રાનૌ જાનુભ્યામવનીં ગતૌ ।
નિમેષાંતરમાત્રેણ અંગદહ્ કપિકુંજરઃ ॥ 33 ॥
ઉદતિષ્ઠત દીપ્તાક્ષો દંડાહત ઇવોરગઃ ।
નિર્મલેન સુધૌતેન ખડ્ગેનાસ્ય મહચ્છિરઃ ॥ 34 ॥
જઘાનવજ્રદંષ્ટ્રસ્યવાલિસૂમર્મહાબલઃ ।
રુધિરોક્ષિતગાત્રસ્યબભૂવપતિતંદ્વિધા ॥ 35 ॥
સરોષપરિવૃત્તાક્ષંશુભંખડગહતંશિરઃ ।
વજ્રદંષ્ટ્રંહતંદૃષ્ટવારાક્ષસાભયમોહિતાઃ ॥ 36 ॥
ત્રસ્તાહ્યભ્યદ્રવન્ લંકાંવધ્યમાનાઃપ્લવંગમૈઃ ।
વિષણ્ણવદનાઃ દીનાહ્રિયાકિંચિદવાઙ્મુખાઃ ॥ 37 ॥
નિહત્યતંવજ્રધરપ્રતાપઃસવાલિસૂનુઃકપિસૈન્યમધ્યે ।
જગામહર્ષંમહિતોમહાબલઃસહસ્રનેત્રસ્ત્રિદશૈરિવાવૃતઃ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચતુઃપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
