శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ చతుఃషష్టితమస్సర్గః ।
తదుక్తమతికాయస్యబలినోబాహుశాలినః ।
కుంభకర్ణస్యవచనంశ్రుత్వోవాచమహోదరః ॥ 1 ॥
కుంభకర్ణకులేజాతోధృష్టఃప్రాకృతదర్శనః ।
అవలిప్తో న శక్నోషికృత్యంసర్వత్రవేదితుమ్ ॥ 2 ॥
స్థానంవృద్ధిం చ హాని చ దేశకాలవిభాగవిత్ ।
ఆత్మనశ్చపరేషాం చ బుధ్యతేరాక్షసర్షభః ॥ 3 ॥
యత్తుశక్యంబలవతాకర్తుంప్రాకృతబుద్ధినా ।
అనుపాసితవృద్ధేనకఃకుర్యాత్తాదృశంనరః ॥ 4 ॥
యాంస్తుధర్మార్థకామాంస్త్వంబ్రవీషిపృథగాశ్రయాన్ ।
అవబోద్ధుంస్వభావేతాన్నహిలక్షణమస్తితాన్ ॥ 5 ॥
కర్మచైవహిసర్వేషాంకారణానాంప్రయోజకమ్ ।
శ్రేయఃపాపీయసాంచాత్రఫలంభవతికర్మణామ్ ॥ 6 ॥
నిశ్శ్రేయసఫలావేవధర్మార్థావితరావపి ।
అధర్మానర్థయోఃప్రాప్తిఃఫలం చ ప్రత్యవాయికమ్ ॥ 7 ॥
ఐహలౌకికపారక్యంకర్మపుంభిర్నిషేవ్యతే ।
కర్మాణ్యపితుకల్యానిలభతేకామమాస్థితః ॥ 8 ॥
తత్రక్లుప్తమిదంరాజ్ఞాహృదికార్యంమతం చ నః ।
శత్రౌహిసాహసంయత్స్యాత్కిమివాత్రాపనీయతే ॥ 9 ॥
ఏకస్యైవాభియానేతుహేతుర్యఃకథితస్త్వయా ।
తత్రాప్యనుపపన్నంతేవక్ష్యామియదసాధు చ ॥ 10 ॥
యేనపూర్వంజనస్థానేబహవోఽతిబలాహతాః ।
రాక్షసారాఘవంతంత్వంకథమేకోజయిష్యసి ॥ 11 ॥
యేపురానిర్జితాస్తేనజనస్థానేమహౌజసః ।
రాక్షసాంస్తాన్పురేసర్వాన్భీతానద్యాపిపశ్యసి ॥ 12 ॥
తంసింహమివసంక్రుద్ధంరామందశరథాత్మజమ్ ।
సర్పంసుప్తమివబుద్ధ్యప్రబోధయితుమిచ్ఛసి ॥ 13 ॥
జ్వలంతంతేజసానిత్యంక్రోధేన చ దురాసదమ్ ।
కస్తంమృత్యుమివాసహ్యమాసాదయితుమర్హతి ॥ 14 ॥
సంశయస్థమిదంసర్వంశత్రోఃప్రతిసమాసనే ।
ఏకస్యగమనంతత్ర న హిమేరోచతేభృశమ్ ॥ 15 ॥
హీనార్థస్తుసమృద్ధార్థంకోరిపుంప్రాకృతంయథా ।
నిశ్చిత్యజీవితత్యాగేవశమానేతుమిచ్ఛతి ॥ 16 ॥
యస్యనాస్తిమనుష్యేషుసదృశోరాక్షసోత్తమ ।
కథమాశంససేయోద్ధుంతుల్యేనేంద్రవివస్వతోః ॥ 17 ॥
ఏవముక్త్వాతుసమ్రబ్దఃకుంభకర్ణంమహోదరః ।
ఉవాచరక్షసాంమధ్యేరావణంలోకరావణమ్ ॥ 18 ॥
లబ్ధ్వాపునస్త్వంవైదేహీంకిమర్థంసంప్రజల్పసి ।
యదీచ్ఛసితదాసీతావశగాతేభవిష్యతి ॥ 19 ॥
దృష్టఃకశ్చదుపాయోమేసీతోపస్థానకారకః ।
రుచితశ్చేత్స్వయాబుధ్యారాక్షసేంద్ర తంశృణు ॥ 20 ॥
అహంద్విజిహ్వస్సమ్హ్రాదీకుంభకర్ణోవితర్దనః ।
పంచరామవధాయైతేనిర్యాంత్విత్యవఘోషయ ॥ 21 ॥
తతోగత్వావయంయుద్ధందాస్యామస్తస్యయత్నతః ।
జేష్యామోయదితేశత్రూన్నోపాయైఃకృత్యమస్తినః ॥ 22 ॥
అథజీవతినశ్శత్రుర్వయం చ కృతసమ్యుగాః ।
తతస్తదభిపత్స్యామోమనసాయత్సమీక్షితమ్ ॥ 23 ॥
వయంయుద్ధాదిహేష్యామోరుధిరేణసముక్షితాః ।
విదార్యస్వతనుంబాణైరామనామాంకితైశ్శితైః ॥ 24 ॥
భక్షితోరాఘవోఽస్మాభిర్లక్ష్మణశ్చేతివాదినః ।
తవపాదౌగ్రహీష్యామస్త్వంనఃకామంప్రపూరయ ॥ 25 ॥
భక్షితో రాఘవోఽస్మాభిర్లక్ష్మణశ్చేతి వాదినః ।
తవ పాదౌ గ్రహీష్యామస్త్వం నః కామ ప్రపూరయ ॥ 26 ॥
ప్రీతోనామతతోభూత్వాభృత్యానాంత్వమరిందమ ।
భోగాంశ్చపరివారాంశ్చకామాంశ్చవసుదాపయ ॥ 27 ॥
తతోమాల్యానివాసాంసివీరాణామనులేపనమ్ ।
పేయం చ బహుయోధేభ్యస్స్వయం చ ముదితఃపిబ ॥ 28 ॥
తతోఽస్మిన్ బహులీభూతేకౌలీనేసర్వతోగతే ।
భక్షితస్ససుహృద్రామోరాక్షసైరితివిశ్రుతే ॥ 29 ॥
ప్రవిశ్యాశ్వాస్యచాపిత్వంసీతాంరహసిసాంత్వయ ।
ధనధాన్యైశ్చకామైశ్చరత్నైశ్చానాంప్రలోభయ ॥ 30 ॥
అనయోపధయారాజన్ భయశోకానుబంధయా ।
అకామాత్వద్వశంసీతానష్టనాథాభవిష్యతి ॥ 31 ॥
ంజనీయమ్హిభర్తారంవినష్టమవగమ్యసా ।
నైరాశ్యాత్ స్త్రీలఘుత్వాచ్చత్వద్వశంప్రతిపత్స్యతే ॥ 32 ॥
సాపురాసుఖసమ్వృద్ధాసుఖార్హాదుఃఖకర్శితా ।
త్వయ్యధీనంసుఖంజ్ఞాత్వాసర్వథోగమిష్యతి ॥ 33 ॥
ఏతత్సునీతంమమదర్శనేనరామంహిదృష్టవైభవేదనర్ధః ।
ఇహైవతేసేత్స్యతిమోత్సుకోభూర్మహానయుద్ధేనసుఖస్యలాభః ॥ 34 ॥
అదృష్టసైన్యోహ్యనవాప్తసంశయోరిపూనయుద్ధేనజయన్ జనాధిప ।
యశశ్చపుణ్యం చ మహన్మహీపతేశ్రశియం చ కీర్తిం చ చిరమ్ ॥ 35 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుఃషష్టితమస్సర్గః ॥
