શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચતુઃષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
તદુક્તમતિકાયસ્યબલિનોબાહુશાલિનઃ ।
કુંભકર્ણસ્યવચનંશ્રુત્વોવાચમહોદરઃ ॥ 1 ॥
કુંભકર્ણકુલેજાતોધૃષ્ટઃપ્રાકૃતદર્શનઃ ।
અવલિપ્તો ન શક્નોષિકૃત્યંસર્વત્રવેદિતુમ્ ॥ 2 ॥
સ્થાનંવૃદ્ધિં ચ હાનિ ચ દેશકાલવિભાગવિત્ ।
આત્મનશ્ચપરેષાં ચ બુધ્યતેરાક્ષસર્ષભઃ ॥ 3 ॥
યત્તુશક્યંબલવતાકર્તુંપ્રાકૃતબુદ્ધિના ।
અનુપાસિતવૃદ્ધેનકઃકુર્યાત્તાદૃશંનરઃ ॥ 4 ॥
યાંસ્તુધર્માર્થકામાંસ્ત્વંબ્રવીષિપૃથગાશ્રયાન્ ।
અવબોદ્ધુંસ્વભાવેતાન્નહિલક્ષણમસ્તિતાન્ ॥ 5 ॥
કર્મચૈવહિસર્વેષાંકારણાનાંપ્રયોજકમ્ ।
શ્રેયઃપાપીયસાંચાત્રફલંભવતિકર્મણામ્ ॥ 6 ॥
નિશ્શ્રેયસફલાવેવધર્માર્થાવિતરાવપિ ।
અધર્માનર્થયોઃપ્રાપ્તિઃફલં ચ પ્રત્યવાયિકમ્ ॥ 7 ॥
ઐહલૌકિકપારક્યંકર્મપુંભિર્નિષેવ્યતે ।
કર્માણ્યપિતુકલ્યાનિલભતેકામમાસ્થિતઃ ॥ 8 ॥
તત્રક્લુપ્તમિદંરાજ્ઞાહૃદિકાર્યંમતં ચ નઃ ।
શત્રૌહિસાહસંયત્સ્યાત્કિમિવાત્રાપનીયતે ॥ 9 ॥
એકસ્યૈવાભિયાનેતુહેતુર્યઃકથિતસ્ત્વયા ।
તત્રાપ્યનુપપન્નંતેવક્ષ્યામિયદસાધુ ચ ॥ 10 ॥
યેનપૂર્વંજનસ્થાનેબહવોઽતિબલાહતાઃ ।
રાક્ષસારાઘવંતંત્વંકથમેકોજયિષ્યસિ ॥ 11 ॥
યેપુરાનિર્જિતાસ્તેનજનસ્થાનેમહૌજસઃ ।
રાક્ષસાંસ્તાન્પુરેસર્વાન્ભીતાનદ્યાપિપશ્યસિ ॥ 12 ॥
તંસિંહમિવસંક્રુદ્ધંરામંદશરથાત્મજમ્ ।
સર્પંસુપ્તમિવબુદ્ધ્યપ્રબોધયિતુમિચ્છસિ ॥ 13 ॥
જ્વલંતંતેજસાનિત્યંક્રોધેન ચ દુરાસદમ્ ।
કસ્તંમૃત્યુમિવાસહ્યમાસાદયિતુમર્હતિ ॥ 14 ॥
સંશયસ્થમિદંસર્વંશત્રોઃપ્રતિસમાસને ।
એકસ્યગમનંતત્ર ન હિમેરોચતેભૃશમ્ ॥ 15 ॥
હીનાર્થસ્તુસમૃદ્ધાર્થંકોરિપુંપ્રાકૃતંયથા ।
નિશ્ચિત્યજીવિતત્યાગેવશમાનેતુમિચ્છતિ ॥ 16 ॥
યસ્યનાસ્તિમનુષ્યેષુસદૃશોરાક્ષસોત્તમ ।
કથમાશંસસેયોદ્ધુંતુલ્યેનેંદ્રવિવસ્વતોઃ ॥ 17 ॥
એવમુક્ત્વાતુસમ્રબ્દઃકુંભકર્ણંમહોદરઃ ।
ઉવાચરક્ષસાંમધ્યેરાવણંલોકરાવણમ્ ॥ 18 ॥
લબ્ધ્વાપુનસ્ત્વંવૈદેહીંકિમર્થંસંપ્રજલ્પસિ ।
યદીચ્છસિતદાસીતાવશગાતેભવિષ્યતિ ॥ 19 ॥
દૃષ્ટઃકશ્ચદુપાયોમેસીતોપસ્થાનકારકઃ ।
રુચિતશ્ચેત્સ્વયાબુધ્યારાક્ષસેંદ્ર તંશૃણુ ॥ 20 ॥
અહંદ્વિજિહ્વસ્સમ્હ્રાદીકુંભકર્ણોવિતર્દનઃ ।
પંચરામવધાયૈતેનિર્યાંત્વિત્યવઘોષય ॥ 21 ॥
તતોગત્વાવયંયુદ્ધંદાસ્યામસ્તસ્યયત્નતઃ ।
જેષ્યામોયદિતેશત્રૂન્નોપાયૈઃકૃત્યમસ્તિનઃ ॥ 22 ॥
અથજીવતિનશ્શત્રુર્વયં ચ કૃતસમ્યુગાઃ ।
તતસ્તદભિપત્સ્યામોમનસાયત્સમીક્ષિતમ્ ॥ 23 ॥
વયંયુદ્ધાદિહેષ્યામોરુધિરેણસમુક્ષિતાઃ ।
વિદાર્યસ્વતનુંબાણૈરામનામાંકિતૈશ્શિતૈઃ ॥ 24 ॥
ભક્ષિતોરાઘવોઽસ્માભિર્લક્ષ્મણશ્ચેતિવાદિનઃ ।
તવપાદૌગ્રહીષ્યામસ્ત્વંનઃકામંપ્રપૂરય ॥ 25 ॥
ભક્ષિતો રાઘવોઽસ્માભિર્લક્ષ્મણશ્ચેતિ વાદિનઃ ।
તવ પાદૌ ગ્રહીષ્યામસ્ત્વં નઃ કામ પ્રપૂરય ॥ 26 ॥
પ્રીતોનામતતોભૂત્વાભૃત્યાનાંત્વમરિંદમ ।
ભોગાંશ્ચપરિવારાંશ્ચકામાંશ્ચવસુદાપય ॥ 27 ॥
તતોમાલ્યાનિવાસાંસિવીરાણામનુલેપનમ્ ।
પેયં ચ બહુયોધેભ્યસ્સ્વયં ચ મુદિતઃપિબ ॥ 28 ॥
તતોઽસ્મિન્ બહુલીભૂતેકૌલીનેસર્વતોગતે ।
ભક્ષિતસ્સસુહૃદ્રામોરાક્ષસૈરિતિવિશ્રુતે ॥ 29 ॥
પ્રવિશ્યાશ્વાસ્યચાપિત્વંસીતાંરહસિસાંત્વય ।
ધનધાન્યૈશ્ચકામૈશ્ચરત્નૈશ્ચાનાંપ્રલોભય ॥ 30 ॥
અનયોપધયારાજન્ ભયશોકાનુબંધયા ।
અકામાત્વદ્વશંસીતાનષ્ટનાથાભવિષ્યતિ ॥ 31 ॥
ંજનીયમ્હિભર્તારંવિનષ્ટમવગમ્યસા ।
નૈરાશ્યાત્ સ્ત્રીલઘુત્વાચ્ચત્વદ્વશંપ્રતિપત્સ્યતે ॥ 32 ॥
સાપુરાસુખસમ્વૃદ્ધાસુખાર્હાદુઃખકર્શિતા ।
ત્વય્યધીનંસુખંજ્ઞાત્વાસર્વથોગમિષ્યતિ ॥ 33 ॥
એતત્સુનીતંમમદર્શનેનરામંહિદૃષ્ટવૈભવેદનર્ધઃ ।
ઇહૈવતેસેત્સ્યતિમોત્સુકોભૂર્મહાનયુદ્ધેનસુખસ્યલાભઃ ॥ 34 ॥
અદૃષ્ટસૈન્યોહ્યનવાપ્તસંશયોરિપૂનયુદ્ધેનજયન્ જનાધિપ ।
યશશ્ચપુણ્યં ચ મહન્મહીપતેશ્રશિયં ચ કીર્તિં ચ ચિરમ્ ॥ 35 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચતુઃષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
