શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ એકોનચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
ઇતિ બ્રુવાણં સુગ્રીવં રામો ધર્મભૃતાં વરઃ ।
બાહુભ્યાં સંપરિષ્વજ્ય પ્રત્યુવાચ કૃતાંજલિમ્ ॥ 1 ॥
યદિંદ્રો વર્ષતે વર્ષં ન તચ્ચિત્રં ભવેત્ક્વચિત્ ।
આદિત્યો વા સહસ્રાંશુઃ કુર્યાદ્વિતિમિરં નભઃ ॥ 2 ॥
ચંદ્રમા રશ્મિભિઃ કુર્યાત્પૃથિવીં સૌમ્ય નિર્મલામ્ ।
ત્વદ્વિધો વાઽપિ મિત્રાણાં પ્રતિકુર્યાત્પરંતપ ॥ 3 ॥
એવં ત્વયિ ન તચ્ચિત્રં ભવેદ્યત્સૌમ્ય શોભનમ્ ।
જાનામ્યહં ત્વાં સુગ્રીવ સતતં પ્રિયવાદિનમ્ ॥ 4 ॥
ત્વત્સનાથઃ સખે સંખ્યે જેતાઽસ્મિ સકલાનરીન્ ।
ત્વમેવ મે સુહૃતન્મિત્રં સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ ॥ 5 ॥
જહારાત્મવિનાશાય વૈદેહીં રાક્ષસાધમઃ ।
વંચયિત્વા તુ પૌલોમીમનુહ્લાદો યથા શચીમ્ ॥ 6 ॥
ન ચિરાત્તં હનિષ્યામિ રાવણં નિશિતૈશ્શરૈઃ ।
પૌલોમ્યાઃ પિતરં દૃપ્તં શતક્રતુરિવાઽહવે ॥ 7 ॥
એતસ્મિન્નંતરે ચૈવ રજસ્સમભિવર્તત ।
ઉષ્ણાં તીવ્રાં સહસ્રાંશોશ્છાદયદ્ગગને પ્રભામ્ ॥ 8 ॥
દિશઃ પર્યાકુલાશ્ચાસન્રજસા તેન મૂર્છતા ।
ચચાલ ચ મહી સર્વા સશૈલવનકાનના ॥ 9 ॥
તતો નગેંદ્રસંકાશૈસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રૈર્મહાબલૈઃ ।
કૃત્સ્ના સંછાદિતા ભૂમિરસંખ્યેયૈઃ પ્લવંગમૈઃ ॥ 10 ॥
નિમેષાંતરમાત્રેણ તતસ્તૈર્હરિયૂથપૈઃ ।
કોટીશતપરીવારૈઃ કામરૂપિભિરાવૃતા ॥ 11 ॥
નાદેયૈઃ પાર્વતીયૈશ્ચ સામુદ્રૈશ્ચ મહાબલૈઃ ।
હરિભિર્મેઘનિર્હ્રાદૈરન્યૈશ્ચ વનચારિભિઃ ॥ 12 ॥
તરુણાદિત્યવર્ણૈશ્ચ શશિગૌરૈશ્ચ વાનરૈઃ ।
પદ્મકેસરવર્ણૈશ્ચ શ્વેતૈર્મેરુકૃતાલયૈઃ ॥ 13 ॥
કોટીસહસ્રૈર્દશભિઃ શ્રીમાન્પરિવૃતસ્તદા ।
વીરશ્શતવલિર્નામ વાનરઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 14 ॥
તતઃ કાંચનશૈલાભસ્તારાયા વીર્યવાન્પિતા ।
અનેકૈર્દશસાહસ્રૈઃ કોટિભિઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 15 ॥
તથાઽપરેણ કોટીનાં સહસ્રેણ સમન્વિતઃ ।
પિતા રુમાયા સંપ્રાપ્તસ્સુગ્રીવશ્વશુરો વિભુઃ ॥ 16 ॥
પદ્મકેસરસંકાશસ્તરુણાર્કનિભાનનઃ ।
બુદ્ધિમાન્વાનરશ્રેષ્ઠસ્સર્વવાનરસત્તમઃ ॥ 17 ॥
અનેકૈર્બહુસાહસ્રૈર્વાનરાણાં સમન્વિતઃ ।
પિતા હનુમતશ્રશીમાન્કેસરી પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 18 ॥
ગોલાંગૂલમહારાજો ગવાક્ષો ભીમવિક્રમઃ ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ વાનરાણામદૃશ્યત ॥ 19 ॥
ઋક્ષાણાં ભીમવેગાનાં ધૂમ્રશ્શત્રુનિબર્હણઃ ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રાભ્યાં દ્વાભ્યાં સમભિવર્તત ॥ 20 ॥
મહાચલનિભૈર્ઘોરૈઃ પનસો નામ યૂથપઃ ।
આજગામ મહાવીર્યસ્તિસૃભિઃ કોટિભિર્વૃતઃ ॥ 21 ॥
નીલાંજનચયાકારો નીલો નામાઽથ યૂથપઃ ।
અદૃશ્યત મહાકાયઃ કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ ॥ 22 ॥
તતઃ કાંચનશૈલાભો ગવયો નામ યૂથપઃ ।
આજગામ મહાવીર્યઃ પંચભિઃ કોટિભિર્વૃતઃ ॥ 23 ॥
દરીમુખશ્ચ બલવાન્યૂથપોઽભ્યાયયૌ તદા ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ સુગ્રીવં સમુપસ્થિતઃ ॥ 24 ॥
મૈંદશ્ચ દ્વિવિદશ્ચોભાવશ્વિપુત્રૌ મહાબલૌ ।
કોટિકોટિસહસ્રેણ વાનરાણામદૃશ્યતામ્ ॥ 25 ॥
ગજશ્ચ બલવાન્ વીરઃ કોટિભિસ્તિસૃભિર્વૃતઃ ।
આજગામ મહાતેજા સુગ્રીવસ્ય સમીપતઃ ॥ 26 ॥
ઋક્ષરાજો મહાતેજા જાંબવાન્નામ નામતઃ ।
કોટિભિર્દશભિઃ પ્રાપ્તઃ સુગ્રીવસ્ય વશે સ્થિતઃ ॥ 27 ॥
રુમણ્વાન્નામ વિક્રાંતો વાનરો વાનરેશ્વરમ્ ।
આયયૌ બલવાંસ્તૂર્ણં કોટીશતસમાવૃતઃ ॥ 28 ॥
તતઃ કોટિસહસ્રાણાં સહસ્રેણ શતેન ચ ।
પૃષ્ઠતોઽનુગતઃ પ્રાપ્તો હરિભિર્ગંધમાદનઃ ॥ 29 ॥
તતઃ પદ્મસહસ્રેણ વૃતશ્શંકુશતેન ચ ।
યુવરાજોઽંગદઃ પ્રાપ્તઃ પિતૃતુલ્યપરાક્રમઃ ॥ 30 ॥
તતસ્તારાદ્યુતિસ્તારો હરિર્ભીમપરાક્રમઃ ।
પંચભિર્હરિકોટીભિર્દૂરતઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 31 ॥
ઇંદ્રજાનુઃ કપિર્વીરો યૂથપઃ પ્રત્યદૃશ્યત ।
એકાદશાનાં કોટીનામીશ્વરસ્તૈસ્સમાવૃતઃ ॥ 32 ॥
તતો રંભસ્ત્વનુપ્રાપ્તસ્તરુણાદિત્યસન્નિભઃ ।
અયુતેનાવૃતશ્ચૈવ સહસ્રેણ શતેન ચ ॥ 33 ॥
તતો યૂથપતિર્વીરો દુર્મુખો નામ વાનરઃ ।
પ્રત્યદૃશ્યત કોટીભ્યાં દ્વાભ્યાં પરિવૃતો બલી ॥ 34 ॥
કૈલાસશિખરાકારૈર્વાનરૈર્ભીમવિક્રમૈઃ ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ હનુમાન્પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 35 ॥
નલશ્ચાપિ મહાવીર્યસ્સંવૃતો દ્રુમવાસિભિઃ ।
કોટીશતેન સંપ્રાપ્તસ્સહસ્રેણ શતેન ચ ॥ 36 ॥
તતો દધિમુખશ્રીમાન્કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ ।
સંપ્રાપ્તોઽભિમતસ્તસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 37 ॥
શરભઃ કુમુદો વહ્નિર્વાનરો રંહ એવ ચ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો વાનરાઃ કામરૂપિણઃ ॥ 38 ॥
આવૃત્ય પૃથિવીં સર્વાં પર્વતાંશ્ચ વનાનિ ચ ।
યૂથપા સ્સમનુપ્રાપ્તા સ્તેષાં સંખ્યા ન વિદ્યતે ॥ 39 ॥
આગતાશ્ચ વિશિષ્ટાશ્ચ પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાઃ ।
આપ્લવંતઃ પ્લવંતશ્ચ ગર્જંતશ્ચ પ્લવંગમાઃ ।
અભ્યવર્તંત સુગ્રીવં સૂર્યમભ્રગણા ઇવ ॥ 40 ॥
કુર્વાણા બહુશબ્દાંશ્ચ પ્રહૃષ્ટા બાહુશાલિનઃ ।
શિરોભિર્વાનરેંદ્રાય સુગ્રીવાય ન્યવેદયન્ ॥ 41 ॥
અપરે વાનરશ્રેષ્ઠાસ્સંગમ્ય ચ યથોચિતમ્ ।
સુગ્રીવેણ સમાગમ્ય સ્થિતાઃ પ્રાંજલય સ્તદા ॥ 42 ॥
સુગ્રીવસ્ત્વરિતો રામે સર્વાંસ્તાં વાનરરર્ષભાન્ ।
નિવેદયિત્વા ધર્મજ્ઞઃ સ્થિતઃ પ્રાંજલિરબ્રવીત્ ॥ 43 ॥
યથાસુખં પર્વતનિઝરેષુ વનેષુ સર્વેષુ ચ વાનરેંદ્રાઃ ।
નિવેશયિત્વા વિધિવદ્બલાનિ બલં બલજ્ઞઃ પ્રતિપત્તુમીષ્ટે ॥ 44 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે એકોનચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
