ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ ।
ବାହୁଭ୍ୟାଂ ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ କୃତାଂଜଲିମ୍ ॥ 1 ॥
ୟଦିଂଦ୍ରୋ ଵର୍ଷତେ ଵର୍ଷଂ ନ ତଚ୍ଚିତ୍ରଂ ଭଵେତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ।
ଆଦିତ୍ୟୋ ଵା ସହସ୍ରାଂଶୁଃ କୁର୍ୟାଦ୍ଵିତିମିରଂ ନଭଃ ॥ 2 ॥
ଚଂଦ୍ରମା ରଶ୍ମିଭିଃ କୁର୍ୟାତ୍ପୃଥିଵୀଂ ସୌମ୍ୟ ନିର୍ମଲାମ୍ ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୋ ଵାଽପି ମିତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତିକୁର୍ୟାତ୍ପରଂତପ ॥ 3 ॥
ଏଵଂ ତ୍ଵୟି ନ ତଚ୍ଚିତ୍ରଂ ଭଵେଦ୍ୟତ୍ସୌମ୍ୟ ଶୋଭନମ୍ ।
ଜାନାମ୍ୟହଂ ତ୍ଵାଂ ସୁଗ୍ରୀଵ ସତତଂ ପ୍ରିୟଵାଦିନମ୍ ॥ 4 ॥
ତ୍ଵତ୍ସନାଥଃ ସଖେ ସଂଖ୍ୟେ ଜେତାଽସ୍ମି ସକଲାନରୀନ୍ ।
ତ୍ଵମେଵ ମେ ସୁହୃତନ୍ମିତ୍ରଂ ସାହାୟ୍ୟଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 5 ॥
ଜହାରାତ୍ମଵିନାଶାୟ ଵୈଦେହୀଂ ରାକ୍ଷସାଧମଃ ।
ଵଂଚୟିତ୍ଵା ତୁ ପୌଲୋମୀମନୁହ୍ଲାଦୋ ୟଥା ଶଚୀମ୍ ॥ 6 ॥
ନ ଚିରାତ୍ତଂ ହନିଷ୍ୟାମି ରାଵଣଂ ନିଶିତୈଶ୍ଶରୈଃ ।
ପୌଲୋମ୍ୟାଃ ପିତରଂ ଦୃପ୍ତଂ ଶତକ୍ରତୁରିଵାଽହଵେ ॥ 7 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଚୈଵ ରଜସ୍ସମଭିଵର୍ତତ ।
ଉଷ୍ଣାଂ ତୀଵ୍ରାଂ ସହସ୍ରାଂଶୋଶ୍ଛାଦୟଦ୍ଗଗନେ ପ୍ରଭାମ୍ ॥ 8 ॥
ଦିଶଃ ପର୍ୟାକୁଲାଶ୍ଚାସନ୍ରଜସା ତେନ ମୂର୍ଛତା ।
ଚଚାଲ ଚ ମହୀ ସର୍ଵା ସଶୈଲଵନକାନନା ॥ 9 ॥
ତତୋ ନଗେଂଦ୍ରସଂକାଶୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାବଲୈଃ ।
କୃତ୍ସ୍ନା ସଂଛାଦିତା ଭୂମିରସଂଖ୍ୟେୟୈଃ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ ॥ 10 ॥
ନିମେଷାଂତରମାତ୍ରେଣ ତତସ୍ତୈର୍ହରିୟୂଥପୈଃ ।
କୋଟୀଶତପରୀଵାରୈଃ କାମରୂପିଭିରାଵୃତା ॥ 11 ॥
ନାଦେୟୈଃ ପାର୍ଵତୀୟୈଶ୍ଚ ସାମୁଦ୍ରୈଶ୍ଚ ମହାବଲୈଃ ।
ହରିଭିର୍ମେଘନିର୍ହ୍ରାଦୈରନ୍ୟୈଶ୍ଚ ଵନଚାରିଭିଃ ॥ 12 ॥
ତରୁଣାଦିତ୍ୟଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଶଶିଗୌରୈଶ୍ଚ ଵାନରୈଃ ।
ପଦ୍ମକେସରଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଶ୍ଵେତୈର୍ମେରୁକୃତାଲୟୈଃ ॥ 13 ॥
କୋଟୀସହସ୍ରୈର୍ଦଶଭିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପରିଵୃତସ୍ତଦା ।
ଵୀରଶ୍ଶତଵଲିର୍ନାମ ଵାନରଃ ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ॥ 14 ॥
ତତଃ କାଂଚନଶୈଲାଭସ୍ତାରାୟା ଵୀର୍ୟଵାନ୍ପିତା ।
ଅନେକୈର୍ଦଶସାହସ୍ରୈଃ କୋଟିଭିଃ ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ॥ 15 ॥
ତଥାଽପରେଣ କୋଟୀନାଂ ସହସ୍ରେଣ ସମନ୍ଵିତଃ ।
ପିତା ରୁମାୟା ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଵଶୁରୋ ଵିଭୁଃ ॥ 16 ॥
ପଦ୍ମକେସରସଂକାଶସ୍ତରୁଣାର୍କନିଭାନନଃ ।
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ସର୍ଵଵାନରସତ୍ତମଃ ॥ 17 ॥
ଅନେକୈର୍ବହୁସାହସ୍ରୈର୍ଵାନରାଣାଂ ସମନ୍ଵିତଃ ।
ପିତା ହନୁମତଶ୍ରଶୀମାନ୍କେସରୀ ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ॥ 18 ॥
ଗୋଲାଂଗୂଲମହାରାଜୋ ଗଵାକ୍ଷୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାମଦୃଶ୍ୟତ ॥ 19 ॥
ଋକ୍ଷାଣାଂ ଭୀମଵେଗାନାଂ ଧୂମ୍ରଶ୍ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରାଭ୍ୟାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ୟାଂ ସମଭିଵର୍ତତ ॥ 20 ॥
ମହାଚଲନିଭୈର୍ଘୋରୈଃ ପନସୋ ନାମ ୟୂଥପଃ ।
ଆଜଗାମ ମହାଵୀର୍ୟସ୍ତିସୃଭିଃ କୋଟିଭିର୍ଵୃତଃ ॥ 21 ॥
ନୀଲାଂଜନଚୟାକାରୋ ନୀଲୋ ନାମାଽଥ ୟୂଥପଃ ।
ଅଦୃଶ୍ୟତ ମହାକାୟଃ କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିର୍ଵୃତଃ ॥ 22 ॥
ତତଃ କାଂଚନଶୈଲାଭୋ ଗଵୟୋ ନାମ ୟୂଥପଃ ।
ଆଜଗାମ ମହାଵୀର୍ୟଃ ପଂଚଭିଃ କୋଟିଭିର୍ଵୃତଃ ॥ 23 ॥
ଦରୀମୁଖଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ୟୂଥପୋଽଭ୍ୟାୟୟୌ ତଦା ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସମୁପସ୍ଥିତଃ ॥ 24 ॥
ମୈଂଦଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଶ୍ଚୋଭାଵଶ୍ଵିପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ ।
କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାମଦୃଶ୍ୟତାମ୍ ॥ 25 ॥
ଗଜଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ ଵୀରଃ କୋଟିଭିସ୍ତିସୃଭିର୍ଵୃତଃ ।
ଆଜଗାମ ମହାତେଜା ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ସମୀପତଃ ॥ 26 ॥
ଋକ୍ଷରାଜୋ ମହାତେଜା ଜାଂବଵାନ୍ନାମ ନାମତଃ ।
କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ଵଶେ ସ୍ଥିତଃ ॥ 27 ॥
ରୁମଣ୍ଵାନ୍ନାମ ଵିକ୍ରାଂତୋ ଵାନରୋ ଵାନରେଶ୍ଵରମ୍ ।
ଆୟୟୌ ବଲଵାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ କୋଟୀଶତସମାଵୃତଃ ॥ 28 ॥
ତତଃ କୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚ ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହରିଭିର୍ଗଂଧମାଦନଃ ॥ 29 ॥
ତତଃ ପଦ୍ମସହସ୍ରେଣ ଵୃତଶ୍ଶଂକୁଶତେନ ଚ ।
ୟୁଵରାଜୋଽଂଗଦଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପିତୃତୁଲ୍ୟପରାକ୍ରମଃ ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତାରାଦ୍ୟୁତିସ୍ତାରୋ ହରିର୍ଭୀମପରାକ୍ରମଃ ।
ପଂଚଭିର୍ହରିକୋଟୀଭିର୍ଦୂରତଃ ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ॥ 31 ॥
ଇଂଦ୍ରଜାନୁଃ କପିର୍ଵୀରୋ ୟୂଥପଃ ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ।
ଏକାଦଶାନାଂ କୋଟୀନାମୀଶ୍ଵରସ୍ତୈସ୍ସମାଵୃତଃ ॥ 32 ॥
ତତୋ ରଂଭସ୍ତ୍ଵନୁପ୍ରାପ୍ତସ୍ତରୁଣାଦିତ୍ୟସନ୍ନିଭଃ ।
ଅୟୁତେନାଵୃତଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚ ॥ 33 ॥
ତତୋ ୟୂଥପତିର୍ଵୀରୋ ଦୁର୍ମୁଖୋ ନାମ ଵାନରଃ ।
ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ କୋଟୀଭ୍ୟାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ୟାଂ ପରିଵୃତୋ ବଲୀ ॥ 34 ॥
କୈଲାସଶିଖରାକାରୈର୍ଵାନରୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ହନୁମାନ୍ପ୍ରତ୍ୟଦୃଶ୍ୟତ ॥ 35 ॥
ନଲଶ୍ଚାପି ମହାଵୀର୍ୟସ୍ସଂଵୃତୋ ଦ୍ରୁମଵାସିଭିଃ ।
କୋଟୀଶତେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚ ॥ 36 ॥
ତତୋ ଦଧିମୁଖଶ୍ରୀମାନ୍କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିର୍ଵୃତଃ ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତୋଽଭିମତସ୍ତସ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 37 ॥
ଶରଭଃ କୁମୁଦୋ ଵହ୍ନିର୍ଵାନରୋ ରଂହ ଏଵ ଚ ।
ଏତେ ଚାନ୍ୟେ ଚ ବହଵୋ ଵାନରାଃ କାମରୂପିଣଃ ॥ 38 ॥
ଆଵୃତ୍ୟ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଚ ।
ୟୂଥପା ସ୍ସମନୁପ୍ରାପ୍ତା ସ୍ତେଷାଂ ସଂଖ୍ୟା ନ ଵିଦ୍ୟତେ ॥ 39 ॥
ଆଗତାଶ୍ଚ ଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ପୃଥିଵ୍ୟାଂ ସର୍ଵଵାନରାଃ ।
ଆପ୍ଲଵଂତଃ ପ୍ଲଵଂତଶ୍ଚ ଗର୍ଜଂତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ ।
ଅଭ୍ୟଵର୍ତଂତ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସୂର୍ୟମଭ୍ରଗଣା ଇଵ ॥ 40 ॥
କୁର୍ଵାଣା ବହୁଶବ୍ଦାଂଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ବାହୁଶାଲିନଃ ।
ଶିରୋଭିର୍ଵାନରେଂଦ୍ରାୟ ସୁଗ୍ରୀଵାୟ ନ୍ୟଵେଦୟନ୍ ॥ 41 ॥
ଅପରେ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ସଂଗମ୍ୟ ଚ ୟଥୋଚିତମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗମ୍ୟ ସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରାଂଜଲୟ ସ୍ତଦା ॥ 42 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵରିତୋ ରାମେ ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂ ଵାନରରର୍ଷଭାନ୍ ।
ନିଵେଦୟିତ୍ଵା ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରାଂଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 43 ॥
ୟଥାସୁଖଂ ପର୍ଵତନିଝରେଷୁ ଵନେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ଵାନରେଂଦ୍ରାଃ ।
ନିଵେଶୟିତ୍ଵା ଵିଧିଵଦ୍ବଲାନି ବଲଂ ବଲଜ୍ଞଃ ପ୍ରତିପତ୍ତୁମୀଷ୍ଟେ ॥ 44 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
